I
mouet q̄ſtioneꝫ ⁊ determinat. In ſecunda v̓oopponit ꝯtra predictam ſolutionē ad maiorēueritatis explanationem. ibi Sed adhuc queritur quare huiſmodi naturalis ⁊e ¶ Similr̄ ſecūda pars principalis diuiditur in duas partesIn quaꝝ prima mouet dubitatōeꝫ ⁊ opponit.In ſcd̓a ꝑte ea diſſoluit ẜ diuerſoꝝ opīones.ibi Propoſita eſt q̄ſtio ꝓfunda ⁊cͣ. Et ſic prīcipaliter duo determinat magr̄ ī ꝑte iſta. qualr̄.ſ. noluntas deprauari poſſit cuꝫ ſit naturalisaīe potentia. ⁊ qualr̄ hō naturalr̄ bonū uelit etappetat .ſ. rōne naturalis iudicatorij. qd̓ qͥdeꝫeſt ꝯſcīa que ſemꝑ bonū dictat. ⁊ rōne ſcītillerōis uel ꝯſcīe que quidē ē ſyndere ſis q̄ ſemꝑad bonū inclinat ⁊ ꝯͣ maluꝫ recalcitrat.D intelligentiā ergo huiꝰ ꝑtis īcidithic q̄ſtio circa duo. ¶ Et primo qͣritur de ip̄a ꝯſcīa q̄ ē uolūtatis q̄dā regula directiua. ¶ Secūdo qͣritur de ſyndere ſiq̄ dr̄ dr̄ ipſius ꝯſcīe ſcintilla. ¶ Circa primuꝫqueruntur tria. ¶ Primo qͣritur de ip̄a ꝯſcīain ꝯparatōe ad ſubiectū. utrū .ſ. ſit ex ꝑte cognitiue uel ex parte affectiue. ¶ Secundo qritur in ꝯparatione ad origineꝫ. utrum .ſ. ſitꝭ anatura uel ab acqͥſitōe?. ¶ Tertio q̄rit̉ ī ꝯꝑatōe ad eſſcm̄ utꝝ .ſ. oīs ꝯſcīa hēat obligare:Irca primū ſic ꝓceditur ⁊ q̄ritur utꝝ.ꝯſcīa teneat ſe ex ꝑte ītellcūs an̄ expte affcūs. ¶ Et ꝙ ex ꝑte ītellectusuidetur. Primo ꝑ illud eccle. vij. Scit ꝯſcīa tuaqꝛ tu crebro maledixiſti alijs. ſꝫ ſcire eſt actusproprius potentie cognitiue. ſi ergo ꝯſcīe eſtſcire. ꝯſcīa ſe tenet ex parte cognitiue. ¶ ItēDama. dicit ꝙ ꝯſcīa ē lex intellcūs noſtri. ſꝫlex intellcūs non dr̄ niſi ſcriptura que directere ſpicit ītellem̄. ergo ꝯſcīa ſe tenꝫ ex ꝑte potētie intellectiue. ¶ Item omnis ſcīa ē ex ꝑteintelleus. oīs ꝯſcīa eſt ſcīa. ergo oīs ꝯſcīa ē exꝑte intellectꝰ. Maior ꝓpoſitio per ſe manifeſta eſt. minor ꝓbatur. Omnis ꝯſcius alicuiusrei eſt ſciens illā rē: ergo a ꝯiugatis oīs ꝯſcīaeſt ſcīa. ¶ Item ꝯſcīa diuiditur per rectaꝫ eterroneaꝫ. ſed erroneū reſpicit habitu uel actūintellectū. ſi ergo diuiſū ⁊ diuidentia ſpectantad eandē potentiā anime. uidetur ꝙ ꝯſciētiateneat ſe ex parte potentie cognitiue. ¶ Itēhoc ip̄m per actum oſtenditur. Legere eniꝫ etiudicare ⁊ dirigere ⁊ teſtificari ⁊ arguere om̄sſunt actus ſpectantes ad cognitione. ſed oēs
hi actus attribuuntur ꝯſcīe. nam ꝯſcīa ē liber īquo legimus. ꝯſcīa etiā interius indicat. ꝯſcīateſtificatur. ꝯſcīa arguit. ꝯſcīa etiaꝫ regit ⁊ dirigit. ergo uidetur ꝙ ꝯſcīa ſe teneat ex partetotalr̄ cognitiue cū actus ⁊ habitus ſint eiuſdēpotentie. ¶ Sed ꝯͣ. Si ꝯſcīa tenꝫ ſe ex partecognitiue. aut ergo ſicut potētia. aut ſicut paſio. aut ſicut habitus. Non ſicut paſſio. qꝛ paſſiones maxime reſpiciunt affectiuā. Non ſic̄habitus. quia ꝯſcīa modo eſt munda mō immunda. quia nullus habitus tranſmutatur demundicia in īmundiciā ⁊ ecōuerſo. Reſtat exgo ꝙ ſi ꝯſcīa ſe tenet ex parte cognitiue nonerit aliud qͣꝫ potentia cognitiua. ergo ſi potentia cognitiua eſt de omnibus non ſolū de oꝑabilibus ſed etiā de ſpeculabilibꝰ. uidetur ꝙ cōſcīa non tm̄ attenditur ꝯͣ ea que ſunt moꝝ ſedꝯͣ ea que ſunt diſciplinaꝝ quod manifeſte falſum eſt. ¶ Item ſicut intellectus ſe habet adueꝝ ita affectus ſe habet ad bonū. ergo ſiquideſt cuiu sperfectio ꝯſiſtit in bonitatē illud magis ſpectat ad affectū qͣꝫ ad intellectū. ſed conſcientia eſt huiuſmodi. dicit enim apo. i. Thi.i. Charitas eſt de corde puro ⁊ conſcīa bono.Et iteruꝫ in eadem epiſtola. Vilites in bonamilitia habent fidem ⁊ conſcientiam. ergo ⁊cͣ.¶ Item lex carnis repugnat legi mentis ẜmꝙ Dam. dicit. ſed lex carnis ſe tenet ex ꝑtemotiue. ergo ⁊ lex mentis tenet ſe ex eademparte. ſed conſciētia eſt lex mentis ſic ſupradixit Dam. ergo conſciētia tenet ſe ex parteaffectiue. ¶ Item remorſus eſt actio potentieaffectiue. vbicunqꝫ enim eſt remorſio ibi eſtquidam dolor ⁊ paſſio. ſed conſcientie eſt remordere ſicut dicitur ſuper illud .i. cor. quartoNihil mihi conſcius ſum. Glo. In nullo meremordet conſcientia mea. ergo uidetur ꝙconſcientia ex parte affectiue ſe tenet. ¶ Itēdelectabile ⁊ penale ſe tenet ex parte potētieaffectiue. ſed in nobis eſt pena ⁊ letitia ex ꝑtaconſcientię. vnde uermis conſcientie erit magna pena in damnatis. ergo uidetur ꝙ conſcientia teneat ſe ex parte potentie affectiue nāex parte cognitiue. ¶ ℟. Ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ ſicut nomen intelleūsaliquando accipitur pro potentia intelligendi.aliquando pro habttu. aliquando pro ipſo prīcipio intellectiuo. ſic nomen conſcientie tripliconſueuit accipi a doctoribus ſacre ſcripture