datus. quia Ieſus nondum erat glorificatusUnde cū aſcendit in altum tunc dedit donahominibus. Ex hac ergo triplici rōne quaꝝvna ē in ꝯmendatione miẜicordie. ſecūda inꝯmendatōe ſapientie. et tertia in ꝯmēdatiōediuine iuſticie. ſatis rōabilr̄ colligitur ꝙ nūcmagis ſicut efficacia dona gratuita ad meredum. quoniā in ſtatu innocētie nō ſolū rōnedifficultatis uerū etiā rōne gratie ⁊ charitatis. qͣꝫuis nō abſurde dici poſſit ꝙ maior efficacia in merendo erat tunc qͣꝫ nunc rōe prōptitudinis uolūtatis. et hac uia ꝓcedūt rōnesque ad primā parteꝫ inducuntur ſicut patetintuenti. aliter enim non cogunt. ¶ Nā illd̓quod primo obr̄ ꝙ maior erat tunc dilectioquia maior cognitio. dd̓ ꝙ ueꝝ eſt de dilcōeẜm ꝙ ſe tenet ex parte potētie ꝯcupiſcibilisſed non eſt ueꝝ de dilectione ẜm ꝙ ſe tenetex parte gratie animā eleuantis. Et ſi obijciat ꝙ utraqꝫ ꝯmenſuratur cognitioni. dd̓ ꝙillud non eſt ueꝝ de omni cognitione ſed decognitione experimētali. hec aūt nō magisuiguit in primo parente qͣꝫ uiguerit in ſāctisqui fuerunt ⁊ ſunt in ſtatu nature lapſeAd illud uero quod obr̄ ꝙ meritum magiserat in experimentū demerito in ſtatu innocentie. dd̓ ꝙ hoc uenit ex hoc ꝙ uolūtas nōeſt ita ꝓmpta propter grauitatē carnis ꝯiūcte ⁊ prompte ꝯcupiſcentie ꝯtracte. et ratioilla procedit ex parte promptitudinis uolūtatis. ſimiliter ⁊ due rōnes ſequentes.N parte uero iſta ſunt queſtionescirca lit. Et primo queritur de hocquod dicit. Dicimus adam nō tūchabuiſſe uirtutes qn̄ peccauit Uidetur enimdicere falſū ꝙ ſi nō habuit eas quando peccauit. ergo an amiſit eas qͣꝫ peccaret. ſꝫ v̓tutes nō pn̄t amitti ſine peccato. ergo an̄ peccauit. ¶ Iuxͣ hoc queritur utrū hō qn̄ peccauit erat ſapiēs uel ſtultus? Si ſapiēs. ergo nōpeccabat. Si ſtultꝰ. ergo nō uidetur ſtultitiaeſſe pena peccati. ¶ ℟. dd̓ ꝙ tēpus ꝯmiſſionis peccati ade pot duplr̄ determinari. autẜm īchoationē. aut ẜm ꝯſūmatiōeꝫ. vtroqꝫiſtoꝝ modoꝝ ſermo magr̄i hꝫ v̓itatē ẜ intellectu dr̄ie. Si .n. intelligat̉ de initio ut ſit ſenſus nō habuit v̓tutes qn̄ peccauit .i. qn̄ peccare īchoauit. dd̓ ē ꝙ ẜmo ille intelligit̉ ꝙ n̄habuit v̓tutes qͣꝫtū ad uſū. lꝫ hr̄et v̓rūtes qn
tū ad habitū. ut in peccati ſui inchoatōe quodamō v̓tutes habuit ẜ habitū ſꝫ caruit ẜuſūSi aūt intelligatur de tꝑe ꝯſūmatōis peccati. ſic ꝯſūmatio peccati fuerit in inſtāti. uel ſimul ſint pccm̄ ꝯſūmari ⁊ eē. ſic etiā p̄dictusẜmo v̓itatē hꝫ nō ſolū propter hoc ꝙ adamtūc nō habuerit v̓tutes qͣꝫtū ad uſū ueꝝ etiāqͣꝫtū ad habitū. ſi .n. tūc habuerit v̓tutis habitu. ſicut .n. ī peccato ſimul ē amitti ⁊ amiſſūeē. et ſi amiſſū ē non habetur. planū ē ergoꝙ qn̄ peccauit v̓tutes non habuit. nec tn̄ exhoc ſequitur ꝙ nō amiẜit. amittere .n. ī hisque ſubito amittūtur n̄ ponit habere ī actuſed habuiſſe de p̄terito. ⁊ nō habere de pn̄tiHocˡ aūt manifeſtatur melius in quarto ī tractatu d̓ iuſtificatōe impij. Et ꝑ hoc patēt illaduo que obiecta ſunt. ¶ Iē queritur de hocqd̓ dicit. Nūc ergo ne ſorte mittat manu ſuā⁊ ſumat de ligno uite ⁊c̄. Si .n. hoc ueꝝ eēt.iam ſequeretur ꝙ adā ex primo peccato nōincidiſſet in neceſſitatē moriendi. quod eſt?textū. In quacūqꝫ die comederis morte morieris. ¶ Itē lignū uite ſignū erat illius ligniuite quod xp̄s ē quod eſt in medio paradiſieccleſie. ſꝫ iſtud lignū potius obeſt qͣꝫ proſithis qͥ indigne ſumūt. ergo uidetur ꝙ ſi adācomediſſet de illo ligno potius nocuiſſet qͣꝫprofuiſſet. ergo nō uiueret in eternū. ¶ ℟.dd̓ ꝙ v̓buꝫ illud ē uerbū domini loquētis adangelos. vnde lr̄a illa ſupplenda ē ſic. nūc exgo. ſupple uidete. ne mittat manū ſuam ⁊choc aūt dixit dn̄s non ꝙ adā in eternū uiueret ſi poſt peccatū de illo ligno comederet.ſed quia longiori uixiſſꝫ tꝑe. vn̄ uerbū illudpōt ītelligi fuiſſe v̓bū miẜicordie. qꝛ dn̄s nelebat ip̄ꝫ diu uiuere ī calamitate pn̄tis uite īquā retruſus erat merito ſue culpe. vel pōteſſe uerbū rigoris iuſticie ut quia adā guſlado cibū ligni uētiti ſe indignū reddiderat adꝑcipiēdū effectū ligni uite. Ideo dn̄s in v̓bopremiſſo in quo fert ſn̄iam ꝯtra eū indicatſe adā duplici bono priuare .ſ. ligni eſu ⁊ ligni effectu. nō quia poſt peccatum poſſet adillum effectum peruenire. ſed qꝛ merito percati meruir amittere utrunqꝫ. Et ſic patentilla que obiecta ſunt. ¶ Uerūt amē illud qd̓obr̄ de ſacramento altaris non eſt ſimile.quia illius ſacramēti efficacia ſpūalis ⁊ ei debetur reuerentia gl̓iaris rōne ſue dignitatis