nō habuiſſent merita in ſtatu nature īſtituteergo uidetur ꝙ nō eēnt efficaciora. ¶ Itemnatura nō deficit in neceſſarijs ut dicit phūsSi hoc ē ueꝝ in natura creata. multo magisueꝝ ē in natura increata. et ſi diuina ꝓuidentia nō deficit bobꝰ de quibus minus cura ei.multo minus nec deficit hoībus. ſed naturahūana magis indiget adiuuari qͣꝫ indigeret̉ante lapſuꝫ. ergo uidet̉ ꝙ nunc deus hominidet fortius ⁊ efficaciꝰ adiutoriū. ſi ergo efficacia meritoꝝ attēditur ẜ magnitudinē charitatis ⁊ gratie. uidet̉ ꝙ nunc dona gratuitain merēdo ſint maioris efficacie ¶ ℟. dd̓ ꝙefficacia meriti principalr̄ ex tribus uenit .ſ.ex difficultate oꝑis. ex prōptitudine uolūtatis. ⁊ ex magnitudine charitatis. Difficl̓tasoperis multū facit ad meritū ⁊ adeo facit vthomo qui ē multo minoris charitatis qͣꝫ angelus poſſit mereri ut ꝑueniat ad ſublimitate angelicaꝫ ẜm ꝙ colligitur ex illo quod dr̄Math. xj. de Ioanne baptiſta. Qui minorē in regno celoꝝ maior ē eo. Nō ē dubitandū quin ioannes ſit exaltatus ad ordines excellentiū angeloꝝ. ⁊ tn̄ ẜm ſtatū uie minorischaritatis erat qͣꝫ aliquis eoꝝ. Promptitudouolūtatis plurimū facit ſi uoluntas promptaē ẜ illud quod hꝫ accepta ē ad meritu. quantacūqꝫ .n. ſit in hoīe gr̄a niſi ſit uolūtas gr̄eꝯſentanea nunqͣꝫ eliciet opera meritoria. etqͣꝫto magis uolūtas gr̄e ſubiacet ⁊ ꝯformattanto magis hō ī oꝑibus meritorijs exercetMagnitudo charitatis principalr̄ inter oīa ēque facit ad meritū. qꝛ ẜm illius qͣꝫtitatē attēditur remuneratio premij ſubālis. pōdus .n.amoris ē quod dat ualore oꝑibꝰ meritorijs.Si ergo fiat ꝯparatio efficacie merēdi ī donis gratuitis ẜm ſtatū poſt lapſuꝫ ⁊ ẜm ſtatū ante lapſū. rn̄deri poteſt ꝙ qͣꝫtum ad primam cōditione .ſ. quantū ad difficultatē efficaciores ſunt virtutes nunc qͣꝫ tunc fuerint.nunc enim magis impugnatur ⁊ impugnando probatur ⁊ exaīatur v̓tus qͣꝫ tūc ſicut pꝫin ſanctis martyribus. Et ſic procedūt rōesondentes dona gratuita ad merendū eē nuncefficaciora. Quantū autē ad ſecūdā ꝯditōꝫ.ſ. qͣꝫtū ad prōptitudinē uoluntatis efficaciores fuiſſent v̓tutes in merendo tunc qͣꝫ nuncpro eo ꝙ uoluntas tunc quaſi cōtinue fuiſſꝫin bonis oꝑibus deo placentibus ſine retar-

datione. nunc aūt ſiue ex laſſitudine ſiue exſubreptione frequenter ceſſat a bonis opb⁊ intendit aliqn̄ rebus nociuis. aliqn̄ inutilibus. tū ꝓpter difficultatē ad bonū. tū ꝓpterpronitate ad malū. Et qͣꝫtum ad hanc ꝯditionē procedūt rōnes probantes ꝙ dona gratuita in ſtatu nature inſtitute fuiſſent ad merendū efficaciora. Et per hoc pꝫ reſpōſio adutrāqꝫ partē. procedūt eniꝫ ẜ diuerſas uias.ẜm quas ſe habent dona gratuita in merendo ut excedētia ⁊ exceſſa. ⁊ reperitur in eiẜm diuerſas cōditiones maior ⁊ minor efficacia. et ſic nulla eſt inter rōes illas repugnātia. vtreqꝫ .n. veꝝ ꝯcludūt ẜm diuerſam uiā¶ Si aūt queratur ulteriꝰ de maioritate eſficacie qͣꝫtū ad tertiā ꝯditionē. tūc rn̄dendū ēꝙ aūt fit ꝯparatio particularis ꝑſone ad particularē ꝑſonā. aut ſtatus ad ſtatū. Si primomō dd̓ ē ꝙ ſe haberēt ſicut excedētia ⁊ exceſſa. ſatis .n. ꝓbabiliter credi pōt ꝙ aliquiſunt qui hn̄t maiorē gr̄aꝫ aliquibꝰ qͥ fuiſſētin ſtatu īnocētie ſi adam ſtetiſſet. ſed alij v̓ominorē aliquibꝰ ſicut dici ꝯſueuit cū ꝯꝑaturſtatus legis ſcripte ad ſtatū legis euangeliceSi aūt cōparetur generalr̄ ſtatus ad ſtatumtunc non uidetur uſquequaqꝫ certum in quoſtatu dn̄s homini magis munus charitatis⁊ gratie tribuiſſet pro eo ꝙ ẜm diuerſas cōditiones reperitur maior ⁊ minor idoneitasin homine ſuſcipiente. et qd̓ plus eſt magnitudo gratie diſtribute plus attenditur ẜm diſtinctionē diſtribuentis que cognitionē nr̄aꝫlatet. Hec autem pars probabilior uideturet magis auctoritatibus ꝯſonat ut dicamusꝙ deus maiora munera gratie elargitus eſthomini lapſo qͣꝫtum dediſſet homini ſi ī ſtatu īnocentie permanſiſſꝫ. tuꝫ quia homo maiori adiutorio gratie indiget. tum etiaꝫ quiadecet deum de malo magis bonuꝫ elicere qͣꝫſit illud bonum quod adimendo malū nocettum etiam quia mediator ⁊ interceſſor pronobis interpellat quē decet exaudiri in onmibus pro ſua reuerentia. vnde cum appareatuultui dei ſemper ad interpellanduꝫ pro nobis in cruce oblatus fuerit ⁊ quotidie offeratur. valde probabile uidetur ꝙ maius munꝰgratie tribuatur nobis qͣꝫ ſi ipſe non fuiſſetincarnatꝰ uel pro nobis oblatꝰ. ⁊ hoc exp̄ſſeuidet̉ īnui Io. vij. cū dr̄ ꝙ ſpiritus nōdū erat