A

gratie donoꝝ ad ſtatū nature lapſe ⁊ ad ſtatū nature inſtitute hoc poteſt intelligi uel dedonis gratie gratis date. vel de donis gr̄egratū facientis. Si intelligatur de donis gr̄egratis date ſic ſe habent ſicut excedentia eſexceſſa pro eo ꝙ aliqua dona gratie gratisdate habuit adam in ſtatu illo utpote īmortalitatē ⁊ impaſſibilitatē que n̄ habuit aliqͥspoſterioꝝ eius. ⁊ aliqua dona gratie gratisdate habent poſteri ſui que ipſe non habuitſicut eſt gratia ſanitatū ⁊ operatio uirtutuꝫ⁊ gratia linguaꝝ ⁊ ꝯſimilia. Ratio autē huiꝰdiuerſitatis uenit ex hoc ꝙ alia dona expediebant illi tēpori ⁊ alia ꝯpetunt iſti. Si aūtloquamur de donis gr̄e gratū faciētis ſic illadona ꝯnexionē hn̄t qͣꝫtū ad habitus ⁊ qͣꝫtuꝫad actus qui perfectōis ſunt ſic ꝯcedendū ēꝙ in equali multitudine fuerūt in primo homine in qua reperiuntur in eius poſteritate.Sed dico qͣꝫtū ad habitus ⁊ qͣꝫtū ad actus q̄perfectionis ſunt ſicut rōes ad prima ꝑteminducte oſtendūt. quantū v̓o ad actus qͥ hn̄timperfectionē ānexā non ꝯtingebat v̓tutesẜm ſtatum illum in adam ponere. Et ꝑ hocpatet rn̄ſio ad tria obiecta quoꝝ unum ē detemperātia. alteꝝ de fortitudine. ⁊ tertiū depatiētia. que omnia procedūt ẜm actus habentes imperfectionē aliqͣꝫ ānexā que qͥdeꝫimperfectio nō ꝯpetit alijs v̓tutibus ẜm oēꝫſtatū ſed ſolū ẜm ſtatū pn̄tis meriti. ¶ Adilld̓ aūt quod obr̄ de ꝑſeueratia. dd̓ ꝙ p̄ſeuerantia vno mō dicitur propoſitū ꝑſeuerādi in bono. et hoc mō ē uirtus uel diſpō ꝯn̄sv̓tutes inſeꝑabiliter. Alio mō ꝑſeuerantia ēꝯtinuatio in bono uſqꝫ in fine. et ſic nō dicithabitū ſed potius dicit ſtatū. et hūc primushomo nō habuit. Ex hoc tn̄ nō ſequitur ꝙaliqua v̓tute caruerit ꝓ eo tꝑe quo in gratiap̄manſit. ¶ Si quis autem querat cuiuſmodiactus habuerint v̓tutes ī primo hoīe q̄ imꝑfectionē hꝫ ānexā in actibus ſuis ẜm ſtatuꝫnature lapſe? dd̓ ꝙ actus illi in ſtatu īnocentie plurimū ꝯformes erāt actibus quos ī patria v̓tutes ſunt habiture. cuiuſmodi ſūt illidet̓minat magiſter. iij. li. di. xxxiij. ⁊ ibi ſuoloco determinabitur dāte deo.Ecundo q̄ritur utrū dona gratuitafuerīt eque magne efficacie ad me

rendum ante lapſum ſicut ſunt poſt lapſuꝫ:¶ Et ꝙ fuerint maioris efficacie tunc qͣꝫ nuncuidetur. Quanto ꝑfectior eſt cognitio tātoꝑfectior ē dilectio. ⁊ qͣꝫto maior ē dilectio tāto opus noſtrū ē deo acceptabiliꝰ. Primaxpoſitio pꝫ ꝑ illud ꝙ qͣꝫtū cognoſcis tantū diligis. Si ergo in adā ẜm ſtatū īnocētie clarior fuit cognitio. uidetur ꝙ charitas ad merēdū fuerit efficacior ¶ Itē albiꝰ ē qd̓ ē nigroimꝑmixtiꝰ. ergo magis eſt meritoriū qd̓ mnus hꝫ in ſe de demerito. ſꝫ oīa noſtra merita quodāmo permixta ſunt culpe ẜm illudyſa. xliiij. Omnes iuſticie noſtre ſicut panmenſtruate. ſi ergo in adā ẜm ſtatu īnocētieomnia merita fuiſſent impermixta culpe. uidetur ꝙ ẜm illū dona gratuita erant multomaioris efficacie. ¶ Itē meritū eſt a gratiaſimul ⁊ arbitrij libertate. qͣꝫto ergo libeꝝ arbitriū magis gratie obedit tanto gratia efficacius in actu ſuū exit. ſed tunc natura magis erat obediens gratie qͣꝫ nunc cū eſt corrupta. ergo tunc dona gratuita erant ad merendū efficaciora. ¶ Item amor uiſibiliū etſollicitatio circa terrena impedit hominemne iungatur perfecte deo. ſi ergo in ſtatu primo nulla uigebat in homine ꝯcupiſcentia. uidetur ꝙ deo perfectius ⁊ diuturnius adherebat. et ita magis ad merendū diſpoſitꝰ erat.¶ Sed ꝯtra. ij. Thi. ij. Nō coronabitur niſiqui legitime certauerit. Sꝫ magis impugnatur homo ẜm ſtatum nature lapſe qͣꝫ ẜm ſtatum nature inſtitute. ergo ſi has pugnas uīcit glorioſius triumphat. et ſi glorioſius triumphat maiorem meretur coronā. ergo ⁊c.¶ Itē phūs dicit ꝙ ars ⁊ v̓tus ē circa difficilia. ergo ſi hoc per ſe ueꝝ eſt. qͣꝫto actus v̓tutis eſt difficilior tanto v̓tuoſior. ſi ergo maior eſt difficultas in perficiendis mandatisnunc qͣꝫ eſſet in ſtatu nature inſtitute. uideiꝙ maior eſt efficacia merendi ¶ Item ſi hēſtetiſſet aut xp̄s non eſſet incarnatus. aut ſieſſet incarnatus nunqͣꝫ fuiſſet paſſus. ſꝫ xp̄iſua paſſione non ſibi meruit ſed nobis. ⁊ tāmerita noſtra qͣꝫ ſacramenta efficaciam habent a paſſione ⁊ eius fide. Si ergo īter oīaq̄cūqꝫ deo poſſunt placere hoc fuit deo acceptiſſimū ꝙ xp̄s ſe obtulit hoſtiā d̓o ⁊ pr̄i. ⁊īde ſumūt efficaciā merita nr̄a. ⁊ illā efficaciā