I

priuatū ⁊ familiarē per quem modum dicit̉ipſe dominus apoſtolis Io. xv. Uos autemdixi amicos ⁊c. De amicitia autem large dicta hoc non poteſt intelligi apud deum. ſedpoſſet intelligi de amicitia apud hominespro eo ꝙ niſi deus gratiam daret in probando potius reprobaret qͣꝫ approbarꝫ. nōenim habemus unde poſſimus approbari adeo niſi per eius donum. non ſic autem ē dehomine reſpectu hominis. Et ſic patet idē.Ecundo queritur utrum homo ſimul conditus fuerit in gratuitis etnaturalibus ¶ Et ꝙ ſic uidetur pertextum. Gen. i. Faciamꝰ hoceꝫ ad imaginē ⁊ſimilitudine noſtraꝫ. ſicut exponit aug. ⁊ habitum eſt sͣ. di. xvj. Imago eſt in naturalibꝰet ſimilitudo in gratuitis. ergo ſi hō factus ēad imaginē ⁊ ſimilitudinē. uidetur ꝙ ꝯditusfuerit ſimul in naturalibus ⁊ gratuitis. ¶ Itēeccle. xvij. Deus de terra creauit homine. ⁊poſt. et ẜm ſe ueſtiuit illum uirtute. ergo hōa ſui conditione primaria fuit uirtute ueſtit̉et ſi hoc. redit idem quod prius ¶ Itē dam.Fecit deus hominem īnocentē. rectum. virtuoſum. ſine ſollicitudine. ſine triſticia. oī uirtute decoratum. omnibus donis ornatū. ergouidetur ꝙ homo in gratuitis fuerit conditus¶ Item hoc uidetur rōne. Deus fecit hoīeꝫperfectum quantū ad etatem ⁊ quantum adꝯditioneꝫ ab exordio ſue ꝯditōis. ergo parirōne uidetur ꝙ fecerit eum perfectum qͣꝫtūad uoluntatis rectitudinē. ſed uoluntatis rectitudo cōſiſtit in dono gratie. ergo uideturꝙ donum gratie habuerit in initio conditionis ſue ¶ Item ad hoc ꝙ alicui detur gratiarequiritur diuina liberalitas ⁊ recipientis idoneitas. Sed deus in primordio cum adamcondidit liberaliſſimus erat. et adam a ſueconditionis primordio ad ſuſcipiendā grāꝫidoneitatē habebat. ergo ab ipſo conditiōisprimordio deus ei grām conferebat. ¶ Sꝫcontra. Aug. dicit ꝙ homo in ſue ꝯditionisprimordio habuit vnde poſſet ſtare ſed nōvnde poſſet proficere. ¶ Item magiſter ſupra dicit. di. xxiiij. Poterat homo per auxiliū gratie creationis reſiſtere malo ſed nonproficere in bono. ſed ſi habuiſſet grām gratum facientē ab exordio creationis potuiſſꝫutrunqꝫ. ergo ſi non potuit proficere in bo-

num. patet ergo ⁊c. Iteꝫ magis conuenūgratia cum gloria qͣꝫ natura cum gratia. ſedin homine gratia precedit gloriam. ergo pari rōne. īmo multo fortiori natura preceſſittempore donum gratie. ¶ Item per gratiāfit matrimoniū inter deum ⁊ animā. ſed lexmatrimonij eſt ut non fiat abſqꝫ mutuo conſenſu. ergo uidetur ꝙ nulli debeat adulterogratia dari niſi precedat conſenſus. ſi ergoadam prius fuit qͣꝫ conſentire poſſet. ergonon ſimul habuit naturam ⁊ grām. ¶ Iteꝫdonum gratie infructuoſū eſt niſi recognoſcatur a deo. nemo enim in ſe gratiam reſeruare poteſt niſi pro illa deo gratus exiſtat.ergo ſi magis tenet rōnem gratuiti quod ēnaturalibus ſuperadditum qͣꝫ quod eſt naturalibus inditum. et donum mere gratie eſtgratuitum. ergo uidetur ꝙ non ab ipſa creatione ſed poſt donum gratie fuerit collatum¶ ℟. Ad predictorum intelligentiā eſt notandū ꝙ ꝯtra hoc duplex fuit opinio. Quidam nāqꝫ dicere uoluerunt ꝙ homo fueritcreatus non ſolum in naturalibus ueruꝫ etiāin gratuitis. tum propter dei liberalitatem.tum ſecundo propter hominis idoneitateꝫ.Sed quoniam ſanctorum auctoritates uidētur ſonare contrarium. ideo eſt alia opinioꝯmunior ⁊ probabilior. ꝙ homo prius tempore habuit naturalia qͣꝫ gratuita. vnde ẜmhanc opinionem in ſtatu inocentie diſtinguūtur duo tempora. Quoddam enim fuit tempus in quo habuit tantuꝫ naturalia. quoddāuero in quo habuit ⁊ naturalia ⁊ gratuita. etẜm diuerſitateꝫ huius duplicis temporis diſſoluitur apparens ꝯtrarietas in auctoritatibus ſanctorum. nam quedam uidentur dicere ꝙ homo habuit gratiam. quedam veroꝙ non. ⁊ utreqꝫ uerum dicunt pro diuerſistemporibus. Ratio autem quare dominusuoluit poſt naturam dare gratiam cuꝫ poſſꝫdare ſimul ſumitur ex triplici ordine .ſ. abordine ſapientie. bonitatis. ⁊ iuſticie. Ordoſapientie hoc requirebat ut ſicut eſſe gratuitum eſt alterius generis qͣꝫ eſſe naturale ſicin diuerſis temporibus homini conferretur.et ſicut elementa mundi prius tempore ſūtcreata ⁊ diſtincta qͣꝫ ornata propter ordineꝫſapientie cōmendandum. ſic etiam fieretcontra hominem qui eſt minor mundus.