qͣꝫ peccatum angeli. ſi ergo hoc conſtat eſſefalſum. adam ante peccatuꝫ non habuit gr̄edonum. ¶ Item debet prius aliquis ꝓbariqͣꝫ in amicum aſſumi. hoc non ſolum eſt uerum in amicitia humana ueruꝫ etiam in amicitia diuina. vnde dicitur Heb. viij. Abraaꝫpater noſter tentatus eſt ⁊ per multas tribulationes probatus dei amicus effectus eſtSi ergo nullus habet dei grām quin habeatamicitiam. uidetur ꝙ ante tentationem adānon habuerit. quia ſtatim poſt tentationempeccauit. ergo non habnit gratiam ante lapſum. ¶ ℟. Ad predictoꝝ intelligentiameſt notandum ꝙ ꝯtra hoc duplex conſueuiteſſe opinio. quidam enim dicere uolueruntꝙ adam non habuit gratiam gratum faciente pro eo ꝙ non uidetur credibile ꝙ lapſuseſſet ſi tale adiutoriū habuiſſet. Ad auctoritates autem ⁊ rōnes reſpōdent dicentes ꝙadam habuit multas gratias gratis datas ⁊naturam habuit ualde bonam. ⁊ proptereaſancti uidentur aliquando dicere ipſum habuiſſe gratuita ante lapſuꝫ. non quia habuitdonum gratie gratum facientis ſed donumgratie gratis date. et per illud poterat tentationi reſiſtere et ad gratiam gratum facicientem ſe diſponere. Sed qm̄ auctoritatesſāctoꝝ exp̄ſſe uidentur dicere de gratia gratum faciente. ſicut patet in illis quas magiſter adducit in littera. ⁊ huic etiam conſonare uidetur ſcripture auctoritas ⁊ rōnis probabilitas ¶ Ieo eſt alia opinio ꝯmunior verior ⁊ probabilior quam etiam magiſter ſuſtinet in littera .ſ. ꝙ adam ante lapſum gratiam gratum facientem habuit per quam n̄ſolum malo reſiſtere ſed etiam in bono proficere potuit. ⁊ illa gratia ita bene adiutꝰ itabene meruiſſet mandatum domini obſeruādo ſicut demeruit tranſgrediendo. Hanc exgo opinionē ſuſtinendo concedere poſſumrones que ad primam partem inducuntur.¶ Ad illud autem quod obr̄ in ꝯtrariuꝫ ꝙdeus ſciebat ſtatim ipſum lapſurum. dd̓ ꝙpropter hoc non debuit dimittere donumgre ſibi dare duplici rōne. Primum quidemquia ſimul cum hoc preſciebat ꝙ bonū debebat de lapſu eius elicere. Secundo ueroquia deus in conferendo non attendit futurapeccata ſed idoneitate pn̄tem ad gr̄aꝫ. ſicut

patet cum confert gratiam in tempore preſenti etiam eis quos ab eterno reprobauit.et in utroqꝫ eorum ꝯmendatur dei largitas⁊ ſapientia. et arguitur hominis ingratitudo⁊ iniuſticia in hoc ꝙ adam a tam benefico ⁊tam benigno ſe auertit ſine cauſa. ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ non potuit recuperare originalem iuſticiam quam habuit quando peccauit. dd̓ ꝙ non eſt ratio .ſ. ꝙ uolūtarie amiſit iuſticiam illam. ſed ſimul cuꝫ hoc facit qꝛiuſticia originalis non tm̄ reſpiciebat uoluntatem liberatiuaꝫ ſed etiam reſpiciebat ip̄aꝫnaturam inſtitutam. gratia autem reſpicitipſam uoluntatem liberam ut eſt libera. etquoniam uoluntas defacili uertitur ⁊ reuertitur. natura autem cum corrupta eſt non ſicdefacili releuatur. hinc eſt ꝙ magis poteſt recuperari gratia qͣꝫ prima iuſticia. qͣꝫuis utraqꝫ fuerit per peccatum amiſſa. eſt etiaꝫ aliaratio quare non recuperatur originalis iuſticia. ſed hec manifeſtabitur infra cum ageturde originali peccato. ¶ Ad illud quod obiꝙ ſi adam habuiſſet grām inſeparabiliteradheſiſſet deo. dd̓ ꝙ hoc non oportet. quialibeꝝ arbitriuꝫ habens grām moueri poteſtpropter gratie inclinationem. et frequentermouetur nihil conſiderans de eo ad quodmouet gratia. vnde ſepe cōtingit ꝙ homomagne charitatis inordinate afficitur pro eoꝙ nō ſemper actualiter fertur in illud ſūmūbonum circa quod habet īmenſum deſiderium. ſic enim intelligendū ē accidiſſe ipſi adeQuis enim homo habens charitatem quipeccaret ſi deum pre oculis ſemper haberetet actu ꝯſideraret quantum deus amabilis ēet qͣꝫ nefas eſt offendere eum. ¶ Ad illudquod obr̄ ꝙ lucifer non habuit grām gratufacientē. dd̓ ꝙ ueꝝ eſt. ex hoc tamē non ſequitur ꝙ homo peccauerit maiori ingratitudine pro eo ꝙ lucifer proximior erat ſtaturglorie. ſimul enim recepiſſet gratiam ⁊ gloriam. homo uero ſic conditus fuit ut longean gl̓iaꝫ hr̄et grām. ⁊ ideo poſitus eſt in terra quaſi lōge a celo diſtas. ac ꝑ hoc in tranſgrediendo nec adeo cecidit de alto ut lucifernec adeo fuit ingratus. nec adeo per peccatum deprauatus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ prioꝫ hō tentari qͣꝫ in amicū aſſumi. dd̓ ꝙ illudintelligitur de illa amicitia q̄ facit hoīeꝫ deo