ergo pari rōe vel multo fortiꝰ uidetur ꝙ meferi poſſit grām dei. ¶ ℟. dd̓ ꝙ grām dein̄ ꝯtingit mereri primaꝫ tū qꝛ ē fundamētūomnis meriti ⁊ principiū. tū qꝛ ē donū puregratuitū. niſi .n. habeat grām dei nihil apuddeū mereri pōt merito ꝯdigni. qꝛ ſine illa nihil acceptat deus in oꝑibus nr̄is. rurſus ip̄aeſt ita donū gratuitū ꝙ nō redditur meritisSicut n. dicit apl̓us ro. xj. Si gr̄a ē ex meritis iā nō ē gr̄a. Et pꝫ ex hoc qͣꝫtū pelagaduerſabatur diuine gratie qͥ dicebat aliquēeam poſſe mereri. auferebat enſꝫ ipſi gr̄atieſuam dignitatem ⁊ excellentiam dum eammeritis liberi arbitrij ſupponebat. auferebatetiam ſuam efficaciam dum poteſtatē merēdi arbitrij qͣꝫ gratie attribuebat. ¶ Ad illuduerbum Hiero. dd̓ ꝙ iuſticia ibi dicitur diuine bonitatis ꝯdecentia nō prout reſpicit meritoruꝫ exigentiā. ¶ Ad illud quod obr̄ degratia hominis dd̓ ꝙ non eſt ſimile. tū quiaacceptatio hominis non eſt ita mere gratuita ſicut diuina. tum etiā quia nō eſt ita equaponderatrix ſicut illa ¶ Si aūt queratur utrūaliquis in ſtatu gratie exiſtēs poſſit ſibi mereri primam gratiam poſt recidiuum. ⁊ hocorando ⁊ petendo ut ſi caderet deus ipſumreleuaret. Dicendū ꝙ nō eſt ex merito condigni ſed ſolum ex merito congrui. naꝫ meritum condigni implicat perſeuerantiā eo ꝙpeccatū ſubſeques mortificat ⁊ in obliuionēducit bona opera prius facta. ¶ Item queritur de illo uerbo pelagij quod ponit magiin littera. Si nō poteſt homo facere ea queiubentur non eſt imputandum ei ad mortē.Uidetur enim ꝙ uerum dicat. Naꝫ Hiero.dicit. Anathema ſit qui dicit deum p̄cepiſſeimpoſſibile. ergo ſi precepit homini habētilibeꝝ arbitriū. uidetur ꝙ pelagius uerum dicat. ¶ Item aug. in quodam ſermone. Seruum pigrum nō damnaret ſi ea que fieri nōpoterant imperaret. ergo redit idem quodprius. queritur ergo pro tanto uerbum illudhabeat ueritatem ꝙ nullus peccat in eo qd̓non pōt facere uel uitare. ¶ ℟. dd̓ ꝙ poſſealiquid facere uel uitare poteſt alicui duplr̄attribui. Uno modo dicitur aliquis aliquidpoſſe. quia per ſeip̄m ſine aliquo alieno ſuffragio poteſt illud ſicut aliquis poteſt comedere cum eſt ſanus ⁊ habet cibum. Alio mō

dicitur aliquis aliquid poſſe non ſolum quiāpoteſt illud per ſe ⁊ in ſe ſed quia poteſt cūalio quod ſibi preſto eſt. et hoc modo accipiendo poſſe omne quod deus precipit in noſtra poteſtate eſt. quia ipſe qui precipit p̄ſtoeſt prebere grām adiuuante per quaꝫ poſſumus perficere. Alio modo accipiendo poſſenon omne quod precipit eſt in noſtra ptātenec tamen ex hoc excuſatur ſicut ſi preciperet̉ dominus ſeruo ꝙ daret ſibi ad bibendū⁊ ipſe non haberet aquam. ſi poſſet eaꝫ acqͥrere non excuſaretur. ſic ⁊ in propoſito intelligendū eſt. Primo mō accipiendo poſſeſiue aliquis poſſit in ſe. ſiue per diuinū auxilium intelligit aug. et hoc inſinuat eiꝰ uerbūQuis inquit peccat in eo quod nullo modoeuitari poteſt. et ſic intellexit etiam Hiero.cum dixit illud eſſe anathema qui dixit deūprecepiſſe impoſſibile. Pelagius auteꝫ accepit primo modo. et ideo errauit. ⁊ plus attribuere libero arbitrio qͣꝫ poſſet. Aliter etiamꝯſueuit reſponderi. ꝙ predicta uerba intelliguntur de impotētia naturali non de illa impotentia in quam homo ex culpa ſua ſeip̄mincurſit. ſicut Anſel. ponit exempluꝫ de ẜuoqui debuit ire ad nundinas et precipitauit ſeip̄m in foueam. Sed primus modus exponēdi errorem pelagij magis excludit. ¶ Itēqueritur de hoc quod Augª. dicit in littera.Nihil tam eſt in noſtra poteſtate qͣꝫ ipſa uoluntas. Hoc eniꝫ uidetur eſſe falſum per experientiam. Facilius eſt enim homini ieiunare ⁊ magnos labores ſuſtinere qͣꝫ inimicumſuum diligere. facilius eſt etiam omnia ſuabona diſpergere qͣꝫ uoluntatē ſuam ſubiugare. ¶ Item ſi hoc uerum eſſet. ergo uideturꝙ cum bonitas hominis conſiſtat in uoluntate ꝙ homo poſſet ſe facere talem qualemuellet. ¶ ℟. Ad hoc dici poteſt ꝙ illud intelligitur cum auxilio gratie dei. pro eo ꝙbona uoluntas quo ad actum uolendi nō recipit impedimentū ſi habeat auxiliū gratieſed quantum ad opus exterius impedimētūrecipit. vnde omnia bona poſſumus uelle.non tamen omnia facere. et ſic uidetur augintelligere inducendo auxiliū gratie non excludēdo ſicut excludebat pelagiꝰ. ¶ Aliterpoteſt reſpōderi ꝙ uelle dupliciter in nobisintelligitur. Uno modo ut nominat actum

g 5