d
iuuamine diuine gr̄e. quia loquūtur de bonoẜ ꝙ ē ordinatū ad aſſequēdū beatitudinē. Sꝫaut intelligātur auctoritates de alio bono tonoīe gr̄e nō ē intelligēdus aliqͥs habitus ſuꝑadditus naturalibus ſed intelligitur gratuitadei influētia per quā cetera ꝯẜuat ⁊ adiuuatut ꝯpleant oꝑatōes ſuas. et ſic intelligit̉ illd̓uerbū Io. xiiij. Sine me nihil poteſtis facereEt illud yſa. xxvj. Omnia oꝑa nr̄a ī nobiso. e. dn̄e. et ꝯſimilia. ſic etiā intelligēdū ē illēqd̓ dr̄ in li. de magr̄o ꝙ nullus pōt aliqͥd addiſcere niſi deus doceat. hoc .n. nō dr̄ qꝛ oīscognitio ſit infuſa. ſꝫ qꝛ lume creatu nō pōtperficere oꝑatōeꝫ ſuā abſqꝫ aliqua oꝑatiōelucis increate ꝑ quā illuīatur oīs homo qͥ venit in hūc mūdū. et hoc mō intelligēda ſuntv̓ba dio. ⁊ alioꝝ ſcōꝝ qui dicūt ꝙ oīs eēntiaa prima eēntia. ⁊ oīs uita a prima uita. ⁊ oīsītelligētia a prima intelligētia. ⁊ oīs bonitasa prima bonitate. hec enim dicta ſunt nō qꝛdeus ſit tota cā ſꝫ quia ſine ipſo nō pōt agere aliqua uirtus creata. Patet ergo ex p̄dcisqͣꝫtum ſit neceſſaria libero ar. gratia gratuꝫfaciens. quia ſine ea nec poteſt a peccato reſurgere nec pōt aduerſariū uincere. nec pōtmandata dei implere. patet nihilominꝰ qͣꝫtūſit neceſſaria gr̄a gratis data. qꝛ ſine ea nonpōt libeꝝ ar. ad grāꝫ gratū facientē ſe diſponere. non poteſt etiā omni tentationi reſiſtere. non poteſt etiā in aliquod bonū qͣꝫtucūqꝫmodicū qd̓ ſit ordinatū ad ſalutē. ⁊ lꝫ poſſitin aliquod bonū morale vix aut nunqͣꝫ faceret niſi malū propter peccati originalis corruptionē. et ex his manifeſte ꝯuincitur errorpelagij ⁊ ſuperbia qua ſe ꝯͣ diuinā gr̄am erigebat. ⁊ ingratus gr̄e dei ſibi quod erat gr̄euſurpabat. et dū hoc agebat ſeip̄ꝫ a munerediuine gratie elōgabat. et ꝓpterea error iſtecauēdus ē nō modicū. vn̄ Ger. in li. de li. ar..c. xviij. Lauendū ē ne cū hoc ſic bonū ꝓpofitū inuiſibilr̄ intra nos aut nobiſcū excitariſentimus. aut uolūtati noſtre attribuamus qͣinfirma ē. aut dei neceſſitati qͥ nulla eſt. ſedſoli gratie qua quis plenus eſt hec libeꝝ ar.excitat cū cogitatū ſeminat. ſanat cū inuitataffectum. roborat ut ꝑducat. ſeruat ne ꝯſentiat defectu. ſic aut cum libero ar. operat̉ vtillud primo p̄ueniat. in ceteris comitetur. adhoc itaqꝫ ꝑ̄ueniēs ut ſibi deinceps cooperet̉.
ita tn̄ ꝙ a gr̄a ceptuꝫ pariter ab utroqꝫ perficitur vt mixtim nō ſigillatim. ſimul nō uiciſſim per ſingulos profectus operetur. nonpartim gratia nec partim libeꝝ ar. ſꝫ totumſingula opere indiuiduo peragunt. totū qͥdēhoc ⁊ totū illa. ſed ut totum huic uel in hocſit totum eſt ex illa.N parte iſta ſunt dubitatiōes circa lr̄am. et primo de hoc quod dic̄redarguens uerbū pelagij. Grāmlibero ar̄. infideli calliditate ſupponebat dicens. ad hoc aut dari hoībus ⁊ ¶ Uidetur .n.ꝙ ueꝝ diceret pelagius. Si. .n. gr̄a habitus ēet omnis habitus reddit potentiā facilē. uidetur ꝙ ad hoc detur gratia libero ar. ut facilipoſſit exire in bona opera. Si tu dicas ꝙ inhoc non repellit eū ſed in hoc ꝙ negabat ꝙnullū poſſe libero ar. ꝯferebat. videtur ꝙ inhoc etiam ueꝝ dicebat. qm̄ ſi ſolius potētieeſt poſſe. et gratia nō eſt potētia. ergo nondat nouū poſſe. ¶ Item nullus alius habitaffert noua potentiaꝫ ei in quo eſt. ergo uidetur ꝙ nec gratia. aut ſi in gratia hoc eſt.quero quare magis in ipſa qͣꝫ in alijs. ¶ Edicendū ꝙ quidā eſt habitus qui ortuꝫ hꝫ apotentia ſicut ille qui per aſſuefactionē acqͥritur ab eo in quo eſt. ⁊ de tali habitu veruꝫeſt ꝙ non dat nouam potentiā ſed priorempotentiam habilitat. Eſt et alius habitus qdeſurſum deſcendit et non ſolū deſcēdit abeo in quo ſed magis ab eo a quo. et talis habitus habet potentiā nobilitare. poteſt etiaꝫillud in quo ē mouere ⁊ ſupra ſe eleuare rōeillius a quo procedit. et talis habitus eſt ip̄agratia. et qm̄ ꝑelagiª non attribuebat plushabitui gr̄e qͣꝫ alijs habitibꝰ hinc eſt ꝙ aug⁊ magr̄ arguūt eū tanqͣꝫ hereticū. Et ꝑ hocpatent ea que obiecta ſunt. ¶ Item qͣriturde hoc ꝙ rep̄hendit pelagiū in lit. in hoc. .ſ.ꝙ dicebat gr̄am dei qua liberantur homīesab impietate ẜm merita dari. Uidetur enimꝙ ueꝝ diceret per illud quod dicit Hiero. d̓filio ꝓdigo. Nulla maior iuſticia eſt qͣꝫ ignoſcere penitenti. et ad miſericordiā reuertētimiſericordie ſinu aperire. ſi ergo iuſticia retribuit unicuiqꝫ ẜm merita. uidetur ꝙ homoreuertēdo ad diuinā miſericordiā mereaturſibi grāꝫ dei. ¶ Itē nos uidemus ꝙ homopōt mereri graꝫ hoīs ꝑ obſeqͥa ſibi impēſa