aibſqꝫ dono gratie poteſt dare unam el̓amcū iſtud ſit multū ſacilius. ¶ Item aut libeꝝarbitriū omni gr̄a deſtitutuꝫ poteſt in aliqd̓bonū. aut nō. Si nō. ergo nullius eſt potētieSi poteſt in aliquod cū principiū quod ē voluntas diſtinguatur a principio quod ē natura illud non tm̄ erit bonū naturale ſed etiaꝫbonū morale. ſed minimū inter omnia bonamoralia. ergo ē bonū in genere. ergo ⁊c. ¶Sed ꝯtra. Dn̄s Io. xiiij. Sine me nihil poteſtis facere. Glo. Nec ꝑuū boni. ergo abſꝫauxilio gr̄e dei libeꝝ arbitriū non poteſt ꝑficere aliquid boni ¶ Item. ij. cor. iij. Non ſumus ſufficientes cogitare aliquid ex nobis.Si ergo bonū cogitare hoc eſt initiū omnisboni. ⁊ hoc non poſſumus per nos. ergo nullū bonum per ſe poteſt liberū arbitriū diuīagratia deſtitutū ¶ Item Aug. ad Bonifaciūpapā. Non poteſt homo aliquid boni velleniſi adiuuetur ab eo qui malū non pōt uelle.Item Iſidorus. Sciant defenſores libeꝝarbitriū nihil boni poſſe niſi diuine gratie iuliamine ſuſtentetur. ergo redit idē qd̓ prius¶ Iem Ber. ſuper Can. mel̓. xxxiiij. Sciant inquit hoſtes gratie nec ad bonū cogitadum ſufficere cor humanū. et expreſſius inlibero ar. tria in nobis dominus operaturcogitare. velle. ⁊ perficere. primū ſine nobisſecundū nobiſcū. tertiuꝫ per nos. ¶ Item ineodē li. c. viij. Uelle ſiquidē in nobis eſt exlibero arbitrio. nō aūt poſſe quod uolumus.n̄ aūt dico uelle bonū aut uelle malū ſꝫ uelletantum. Ex his omnibus auctoritatibus cōcluditur ꝙ libeꝝ arbitriū gratia deſtitutū nōpoſſit in aliquod bonū qͣꝫtuncūqꝫ paruū.℟. Ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandūꝙ opus aliquod triplr̄ poteſt dici bonū vnomodo dicitur aliqͥd bonū ſimpliciter. et hoceſt bonū ordinatū in finē. et tale eſt bonummeritoꝝ. ⁊ in huiuſmodi bonū non poteſt libeꝝ arbitriū lapſū abſqꝫ auxilio gratie gratū facientis. ¶ Secundo modo aliquid diciturbonum ex hoc ꝙ aliquo modo de congruodi ſponit ad bonū. ⁊ tale eſt bonurri quod fitextra charitate. nihilominus tn̄ cum recta intentione. et in tale non poteſt libeꝝ arbitriūabſqꝫ munere gratie gratis date per quodilluminetur ⁊ dirigatur ⁊ excitetur vt uelitfacere aliquid quod ſit deo placitum. ⁊ ꝙ ad

hoc ſit munus gratie neceſſarium expreſſeinnuitur ſap. viij. vbi dicitur. Sciui quia alr̄non poſſum eſſe ꝯtinens niſi deus det. ⁊ hocip̄m erat ſapientia ſcire cuius donū hoc eētUnde non ē paruū donū gr̄e cognoſcere ip̄ꝫmunꝰ gratie ⁊ cognoſcere ꝙ ſine gratia hōſaluari non poteſt ¶ Tertio modo dr̄ aliqͥdbonū. quia in finē eſt ordinabile. et hꝫ aliqͣꝫordinationē intra ſe ſiue ex tranſitu ſupernaturam debitam. ſicut paſcere eſurienteꝫ.ſeu ex debita circūſtantia ſuperaddita .ſ. cuꝫhoc facit cū exigit tempus ⁊ locus ⁊ opportunitas. Ad illud aūt genus boni ꝯplendumet ſi gratia gratis data ſit neceſſaria ad hocꝙ fiat faciliter. circūſcripto tamē omni munere gratie ⁊ libero arbitrio relicto in purisnaturalibus per naturale iudicatoriū ⁊ inſtinctum poſſꝫ in tale bonū deo ſibi cooperāteſicut cooperatur in alijs creaturis. nam ſineprimo agente nullū agens poteſt agere ſicuitſuo loco infra manifeſtabitur cum aget̉ utrūomnis actio ſit a deo: ad preſens auteꝫ tm̄dixiſſe ſufficiat ꝙ libeꝝ arbitriū ſola dei cooperatione abſqꝫ aliquo munere gratie licꝫdifficiliter poteſt exire in aliquod bonū morale. per illud tamen nec diſponitur ad gr̄aꝫnec ad gloriam. quia nō eſt in finē ultimumordinatū ſed ordinabile. et iſtud ꝯcludunt rationes ad prima partem inducte. et ideo ſūtꝯcedende. ¶ In bonū aūt quod ducit ad bonū perfectu ſiue merito ꝯgrui ſiue merito cōdigni non poteſt abſqꝫ auxilio dei. ſicut expreſſe dicūt auctoritates ſanctoꝝ ad ꝯtrariūadducte. et ſic omnes intelligende ſunt. Etꝙ iſto modo debeant intelligi planū eſt. nāſi libeꝝ arbitriū in ſolis naturalibus ſuis relinquatur adhuc remanebit ei rōnis iudiciūper quod cognoſcet parentes honorandoseſſe. et̓ ꝯſtat ꝙ ſi habet hoc naturale iudicatoriū per illud ꝙ poteſt noſſe parentes eſſehonorandos. per illud poteſt cogitare. et cūhabeat naturalē inſtinctū poteſt etiā uelle. ⁊cū habeat exteriora organa ſibi deſeruiētiapoteſt opere implere. ſed prout illud facit iudiciū rōnis recte abſqꝫ munere gratie nō dirigit ad obtinendū finē qui eſt deus ⁊ mercedē eterne beatitudinis quam noſce non pōt̉niſi deus reuelet. et propterea dicunt ſanctiꝙ nec cogitare nec uelle nec facere pōt abſꝫ

F A