I

gratia poteſt ſe diſponere ad grām gratumfaciente ¶ Item libeꝝ arbitriū deſtitutū gragratis data aut poteſt aliquid aut nihil. ſi nihil poteſt. ergo non eēt inculpandus ex hocꝙ non ſe preparet ad gram. Si aliquid pōtuocetur illud quod poteſt a. tunc verum eſtdicere ꝙ libeꝝ arbitriū pōt in a. ſed faciēdoa. toto ſuo poſſe ſe preparat ad gratiam. etquicūqꝫ ſic ſe preparat ſufficienter ſe diſponit. ergo ⁊c. ¶ Item peccatuꝫ omne non tm̄eſt expulſiuū gratie ſed etiā nociuū nature.Sed omnis natura refugit ſibi ꝯtrarium etnociuum. ergo liberuꝫ arbitriū omni gratiadeſtitutū ⁊ ſibi relictū per naturā habet deteſtari peccatū ⁊ refugere. ſed deteſtando etrefugendo culpā ſe diſponit homo ad grāmergo ⁊c. ¶ Sed contra. Aug. in li. de eccle.dog. Manet ad acquirendā ſaluteꝫ libertasarbitrij. ſed admonente prius deo ⁊ inuitante ad ſalutē vel ut diligat. aut ſequatur. autagat actionem ſalutis hoc eſt inſpirationisdei. ergo uidetur ꝙ nunqͣꝫ libeꝝ arbitriū noſtrū poteſt ſe ad uiam ſalutis preparare niſiadiuuetur per grām gratis datam. ¶ Itemtimor ſeruilis eſt idem quo mediante declinat a malo ſicut dicitur prouer. i. In timoredeclinat omnis a malo. ſed timere ſeruilitereſt donuꝫ dei. uel nullus poteſt ſe diſponeread grāꝫ niſi declinet a malo. ergo nullus poteſt ad gram ſe diſponere ſine aliquo donogratie. ¶ Item diſpoſitio eſt eiuſdem generis cum eo ad qd̓ diſponit. ergo ad bonuꝫgratuituꝫ non poteſt quis ſe diſponere niſiper aliquid gratis datum. ergo impoſſibileeſt ꝙ ad illud ſe diſponat libeꝝ arbitriū om̄igratia deſtitutuꝫ. ¶ Item diſpoſitio preuēitillud ad quod diſponit. ſi ergo libeꝝ arbitriūpoſſet ſe ad gr̄am gratū faciente per ſeip̄mdiſponere. ergo poſſet grām preuenire. Siergo hoc eſt contra naturā gratie preuenien̄lis. videtur ergo ⁊c. ¶ ℟. Ad predictoruꝫintelligentiā notandū eſt ꝙ uix aut nunqͣꝫ libeꝝ arbitriuꝫ deſtituitur omni gratia gratisdata. quoniā hoc nomine gratie date gratisnon ſolūmodo intelligimus ea que enumerat apoſtolus. .i. cor. xij. Alij datur per ſpūm⁊cͣ. ſed etiam uocatur hic gratia gratis datuquicquid illud ſit quod ſuperadditu eſt naturalibus adiuuans aliquo modo ⁊ preparans

voluntatē ad habitum uel uſum gratie. ſiueillud ſic gratis datū ſit habitus ſicut timorſeruilis vel pietas aliquorū uiſceribus inſerta ab infantia. ſiue ſit etiā aliquis actus ſicutaliqua uocatio uel locutio qua deus excitatanimā hominis ut ſe preparet. Sine hac quidem gratia gratis data uix aut nunqͣꝫ aliqͥthabens uſum liberi arbitrij reperitur. et ſinehac ꝯcedendū eſt libeꝝ arbitriū nunqͣꝫ ſe diſponi. aut poſſe diſponere ad grām gratū facientē ſicut Ber. dicit expreſſe in li. de li. ar..c. xvij. Conaiꝰ liberi arbitrij ad bonū caſſiſunt ſi a gratia non adiuuantur. ⁊ nulli ſi nōexcitantur. et primo dicit ꝙ gratia excitatliberuꝫ arbitriū dū ſeminat cogitatū. ſi ergoprima diſpoſitio que ſit ad grām gratuꝫ facientē eſt cogitatio. et hec non eſt abſqꝫ dono gratie gratis date. impoſſibile eſt ꝙ liberū arbitriū omni gratia deſtitutū ad gratiaꝫgratū faciente diſponat ſe ipſum. Ratio aūthuius eſt hec. non quia gratia gratuꝫ faciēsneceſſario preexigat diſpoſitionē gr̄e gratis date. ſed quia ipſa eſt quid diuinuꝫ ⁊ reexiſtens ſupra libeꝝ arbitriū et etiam ſupernaturale iudicatoriū. ideo liberū arbitriū nunqͣꝫ aſſurgit nec ad cognoſcēdā grām nec adpetenda niſi aliquo modo a ſurſum excitetet per aliquod donū gratie gratis date quodtenet quaſi mediū inter donū gratie gratumfacientis ⁊ naturalē libertatē uoluntatis. Tenendū eſt ergo ꝙ libeꝝ arbitriū ſi exciteturper aliquod donū gratie gratis date poteſtquidem ad gratiā gratū facientē ſe de congruo diſponere. Si auteꝫ omni tali munerecontingat ipſuꝫ deſtitui nunqͣꝫ poſſet ad illādiſponi. Unde rationes hoc oſtendētes ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud autem quod primoobr̄ in ꝯtrariū ꝙ libeꝝ arbitriū eſt conuertiad deū. dd̓ ꝙ libeꝝ arbitriū lapſuꝫ nunqͣꝫ addeuꝫ ꝯuerteretur niſi aliquo munere gratieexcitaretur. ꝙ quia preſto eſt ideo dicit dominus. Cōuertimini ad me. hoc enim ip̄o ꝙiuitat ⁊ uocat̉ exhibet homini aliquod donūgratuitū per quod excitetur ⁊ excitatus aliqualiter ad ipſuꝫ ꝯuertatur. ⁊ conuerſus pergrām gratū faciente a deo acceptetur. et exhoc dicitur deus conuerti ad ipſum. vnde ſiquis uelit attendere ordinem liberi arbitrij ⁊gratie diuine expreſſe ī ſinuat Aug. in li. de