I
Exto ⁊ ultīo q̄ritur Utrū gr̄acomꝑetur ad aīam in rōne motoris. ¶ Et ꝙ ſic uidet̉ primoꝑ auctoritatē Aug. quā Magr̄adducit in littera. ꝙ gratia p̄ueniēs eſt quep̄uenit bone uolūtatis meritū. ⁊ reſpectu cuius bona pediſſeca eſt. nō p̄uia. ergo gratiareſpectu uolūtatis ſe habet ꝑ modū excitantis imꝑantis ⁊ regētis. ⁊ omne tale ſe habetin rōne motoris. ergo ⁊cͣ. ¶ Item Auguſ.Gratia ſe habet ad liberuꝫ arbi. ſicut ſeſſorad equū. ſed ſeſſor eſt motor equi. ergo gr̄aeſt motrix liberi arbi. ¶ Item hoc uidet̉ ratione. Plus eſt potentiam aliquā ſupra ſeerigere qͣꝫ ip̄am mouere. ſed gratia eleuatpotentiā li. ar. ad oꝑa meritoria que ſūt ſuꝑip̄am. ergo eſt liberi ar. motrix. ¶ Itē pluspōt gr̄a ſuꝑ libeꝝ ar. qͣꝫ li. ar. poſſit ſuꝑ ſeip̄m. ſed libeꝝ ar. ē inſtrumētum ſeip̄m mouens. ſicut dicit Anſel. ⁊ uolūtas mouere poteſt ſeip̄am. ergo multo fortius moueri pēta gra. ¶ Iteꝫ qd̓ eſt prīcipiū uite ꝑfecte eſtprīcipiū motus ī eo ꝙ uiuificat. ſed gratia ēprīcipiū uite in aīa. ergo ⁊. ¶ Contra. Uoluntas eo ip̄o ē libera quo mouetur ex ſe ipſa. cū ergo gratia ſit aliud a uolūtate. ſi gr̄amouet uolūtatē aufert ei libertatē. ſed ꝯſtāsē ꝙ gr̄a uolūtati libertatē nō aufert. ergo ipſam nō mouet. ¶ Iteꝫ omnis motor ſufficiens. ē hoc aliquid ⁊ ſubſtātia completa diſtans a mobili. ergo aut gratia non mouꝫ li.ar. aut ſi mouet ē ſubſtantia. ſi ergo gr̄a creata non pōt eē in genere ſubſtantie. ſed ingenere accidētis. ergo ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ ſi gr̄a mouet libeꝝ ar. aut mouet naturaliter. aut mouet uiolēter. aut uolūtarie. Si naturaliter.ergo merita erūt naturalia. rurſꝰ ſi naturalit̓mouet qͣꝫtū eſt de ſeip̄o nrꝙͣ quieſcit hōaboꝑbus meritoriis. Si uiolēter. ergo nec ſaluatur ibi rō meriti nec libertas arbi. quoruꝫutrūqꝫ patꝫ eē falſuꝫ. Si uolūtarie. ſꝫ nihilmouet uolūtarie niſi habet ꝯgnitionē ⁊ uolūtateꝫ. ergo gratia cognoſcit ⁊ uult. ⁊ ita eſtlibera rōnalis. ergo uel gr̄a ſi mouet liberuꝫarbi. non ē aliquid creatū. uel ſi eſt aliqͥd creatum non mouet libeꝝ arbi. ¶ Itē ſi mouetlibeꝝ ar. aut ſicut motor motus: aut ſicutmotor nō motus. Si tu des ꝙ ſicut motormotus. ergo cuꝫ nihil ẜm idem moueatur ⁊
moueat. gr̄a ẜ ſe habebit aliā ⁊ aliā naturaꝫꝑ quā moueatur ⁊ moueat. ergo n̄ erit accn̄sſimplex. Si ſicut motor nō motus. ſꝫ talismotor nō eſt quid creatū. ergo uel gr̄a nō ēquid creatū uel mouet libeꝝ arbi. ¶ Itē ideꝫmanēs idē in creaturis ſemꝑ natū eſt facereidem. ergo ſi gr̄a eſt quid creatū ⁊ mouet li.ar. cū gr̄a nō uarietur. ſemꝑ ad idē inclīabitlibeꝝ ar. ergo nūqͣꝫ facit homo ꝑ gr̄am niſiunū opꝰ meritoriū. ſi ergo li. ar. mō excitat̉ad unū genus oꝑis mō ad aliud. uidet̉ ꝙ autilla excitatio nō ſit a gr̄a. aut gr̄a non dicitaliquid creatū. aut gratia mutatur ⁊ uariaturſicut libeꝝ arbi. ¶ Rn̄o. Dicendū ꝙ abſqꝫdubio ſicut auctoritates ſanctoꝝ dicūt. Neceſſe ē ponere libeꝝ ar. a gr̄ a moueri ⁊ excitari. Ab ip̄a eīm gr̄a oꝑante preuenitur ⁊ acooꝑante ad oꝑa meritoria eleuatur. ita ꝙreſpectu oꝑis meritorii gr̄a eſt ſicut prīcipalis motrix. ⁊ uolūtas ſicut pediſſeca. Qualiter autē ip̄a gr̄a cū ſit accn̄s anime ip̄aꝫ habeat mouere. hoc habet difficultatem ¶ Adhuiꝰ autē difficultatis explicationē. duplex ēmodus dicendi ſiue ītelligēdi ẜm que li. ardicitur a gr̄a moueri. ¶ Unus modus dicēdieſt. ꝙ gr̄a mouere dicit li. ar. qm̄ ipſa ē diſpoſitio ad quēdam ſpūalem modum. ſicuteīm pondꝰ in corporibus diſpōit ad motumſic ⁊ ſuo mō pōdus ī ſpiritibꝰ. Gr̄a autē ēquoddā ſpūale pōdus datū aīe ꝑ quod habꝫſurſuꝫ tendere. ⁊ qm̄ li. ar. ē natū ſeip̄ꝫ mouere ẜm actus ī quos pōt de ſe cū ē adiūctū⁊ īformatū gr̄a. excellentius mouet ſeip̄m.ita ꝙ cū li. ar. ſit mouēs ⁊ motū. gr̄a diſponit ip̄m ſub rōe mouētis. et ꝓ tāto dicit̉ gr̄amouere li. ar. quia li. ar. gr̄a īformatū mouerſeip̄m. ꝑ quē modū amor dicit̉ mouere homineꝫ ad magna oꝑa facienda ¶ Aliꝰ ē modus ītelligēdi ẜm quē li. ar. dicitur a gr̄a meueri. Gratia eīm ē ſicut q̄dā influētia ꝓcedens a luce ſuꝑna. que ſemꝑ habꝫ ꝯiūctionēcū ſua origīe. ſicut lumē cū ſole. ⁊ quia ſetſue origini ꝯiūgitur. ideo nō tm̄ attribuiturei cooꝑatio rōe ſubiecti in quo. ſed etiā rōneſubiecti a quo. Unde ſicut lumē non ſolumoꝑatur cū aere. ſed etiā oꝑatur in ip̄ꝫ aeremrē ē ꝯtinuationis cūᵗ ſuo fonte. ſic ⁊ gr̄a nonſolū oꝑat̉ cū li. ar. ſed etiā oꝑatur in li. ar. ⁊li. ar. mouet. Unde non ē aliud dicere gr̄aꝫ