d

Aut eſt donum ſiue aliquis habitus. aut eſtactus ſiue doniuſuꝫ. ſi ē donuꝫ uel aliquishabitus. habeo propoſituꝫ ſicilicet ꝙ gr̄a īgratificato ponit aliqͥd creatū. Aut ē donuſiue aliqͥs hītꝰ. aut ē actꝰ ſine doni uſꝰ. ergon̄ plª erit ī gratificato qͣꝫ ī nō gratificato niſiqn̄ oꝑatur. ergo non erit gr̄a in ꝑuulis baptizatis ⁊ in iuſtis dormiētibus magis qͣꝫ in nōbaptizatis ⁊ peccatoribus. ꝙ ſi hoc ē falſuꝫ⁊ alienum a fide. neceſſe eſt gratiam aliquoddonum creatum in gratificato ponere. ͦ¶ Item hoc ip̄m oſtenditur alia ratione tamex fide qͣꝫ ex auctoritatibus. oportet ſupponere ꝙ impoſſibile eſt aliquod meritum eſſeſine gratia. ⁊ hoc melius manifeſtabitur infra. Hoc ergo ſuppoſito quero tunc. Autgratia eſt aliqua ꝓprietas liberi arbitrii? automnino nominat aliam ſubſtantiā diuerſā.Si eſt aliqua ꝓprietas liberi arbitrii. habeoꝓpoſitum. uidelicꝫ ꝙ gratia in libero arbi.aliquod donum creatum. Si gratia non eſtaliqua ꝓprietas liberi arbitrii. ſed deus. cuꝫlibeꝝ arbitriū exit in opus meritoriū qd̓ eſtſupra ip̄m ī merendo potius agitur qͣꝫ agat.⁊ mouetur qͣꝫ moueat. ⁊ ſi hoc. ſicut motusnō attribuitur lapidi. nec ex eo lapis ē laudabilis uel uituperabilis. ſic opus meritoriumnullo modo eſt libero arbitrio attribuendū.⁊ ita nec libeꝝ arbitriū ex illo erit aliquo premio dignum. ꝙ ſi hoc eſt impoſſibile ⁊ falſum. reſtat ergo ꝙ illud falſum eſt quo dicit̉gratiam non eſſe aliquod donum creatum.¶ Reſponſio. Ad p̄dictoruꝫ intelligentiamnotandum. ꝙ circa hanc queſtioneꝫ ſapientes opinantur contrariuꝫ ſapiētibꝰ. In hacenim queſtione aliquid eſt qd̓ fides determinat. ⁊ aliquid qd̓ ratio inueſtigat. Fides etſcriptura determinat ꝙ abſqꝫ gratie donoimpoſſibile eſt placere deo. Oeterminatetiam ꝙ abſqꝫ dono increato qd̓ eſt ſpiriturſanctus homo non poteſt fieri deo acceptꝰ.nec aſſumi in adoptionē filioꝝ dei. et ideoomnes recte intelligentes concedunt ī iuſtiseſſe gratie donum ut credant etiam in eis eēdonum increatum qd̓ eſt ſpirituſſanctus. ethoc a fide ⁊ ſcriptura determīatur. Et id̓oqui contrarium huius ſentiret eēt hereticus.Sed utrū preter donum increatū ſit ī nobis

ponere donum creatum ꝑ qued ſimus deoaccepti uel non? Quia nō exp̄ſſe d̓termīatſcripture auctoritate. inueſtigatur a doctoribus rationum ꝓbabilitate. et quoniaꝫ tamhabitus qͣꝫ dona qͣꝫ etiam uirtutes cognoſcihabent ꝑ ꝓprias oꝑationes. ideo ẜm diuerſam comꝑationē actuū ⁊ effectuuꝫ gratie adip̄am gratiaꝫ. diuerſe ſunt ſuꝑ hoc doctoruꝫopiniones. Sicut eīm prius tactum fuit inopponendo. gratie eſt recreare. gratie eſt reformare. uiuificare. aſſimilare. unirę. ſtabilireacceptum facere. ſurſuꝫ leuare ¶ Hos ergoactus quidam comꝑant ad gatiam ſicut adprincipium effectiuum. et quoniaꝫ deus ſuificit ad hos actus uel effectus ꝑficiendos inrationali creatura. ⁊ ſolum deum decet proſua dignitate. ⁊ ſoli deo ſunt poſſibiles proſua difficultate. ideo dixerunt ꝙ donum creatum ponere ad hos effectus p̄ficiendos inhomine eſt ſuperfluum ⁊ indecens ⁊ impoſſibile ¶ Alii uero compauerunt effectus p̄dictos ad gratiam ſicut ad formaꝫ. Neceſſarium eſt enim uiuificatio ⁊ reformatio abaliquo eſſe ſicut efficiente. ⁊ ab aliquo ſicutab informante. Et quoniā nec eſt poſſibilenec decens deum eſſe formam ꝑfectiuaꝫ alicuius creature. ideo preter donum increatuꝫquod comparatur ad hos actus tanqͣꝫ principium effectiuum. conueniēs eſt ⁊ opportunum ponere donum creatum per quod anima informetur ¶ Hanc autem poſitionempreferendam credo priori. tum quia ſecurior eſt. tum quia rationabilior. Securior nāqꝫ eſt. quia conſonat cōit̓ati magiſtrorum ⁊uerbis expoſitorum ⁊ pietati ſanctorum.¶ Doctores eniꝫ pariſienſes cōmuniter hocſenſiunt ⁊ ſenſere ab antiquis diebus. Uerba etiam expoſitorum hoc pretendunt quꝫgratiam in ſacramentis dari ⁊ uſum uirtutisaugeri dicunt̉. pie etiam mentes ⁊ humilehuic poſitioni conſentiunt. pro eo ꝙ ⁊ ſi donum gratie non poſſit ita percipi a quocūqꝫaliquando. tamen ſanctitate preclaros uirosnon latet diuine bonitatis influentia quā intra ſemetipſos potius experiendo qͣꝫ rōcinādo ꝯgnoſcūt. hoc etiā piarū mētiū ē ut nihilſibi tribuāt. ſꝫ totū gr̄e d̓i. vn̄ qͣꝫtūcūqꝫ aliqͥs det gr̄e d̓i a pietate n̄ r̄cedit. etiā ſi ml̓ta