Poſitiue ꝑ comꝑationē ad illud reſpectu cͦdicitur libertas ut ad qd̓. Libertas autē opponitur ſeruituti. Seruitus autē duplex eſtuidelicꝫ ſeruitus coactionis ⁊ ſeruitus ſubiectionis. Sęruitus autē ſubiectionis pōt eſſeſub duplici dr̄a ẜm ꝙ duplex ē maluꝫ. ſcilicꝫmalum quod patimur ⁊ hoc ē maluꝫ miſerie⁊ in hoc attenditur libertas a miſeria. ⁊ malum quod facimus ⁊ hoc ē malum culpe. ⁊ inhoc attenditur tertia libertatis dr̄a ¶ Et ſicpatet ꝙ libertas ẜm ꝙ conſideratur ꝑ compatione ad illud a quo. libertas habet diuidiin tres dr̄as que ſunt libertas a neceſſitate.a culpa. ⁊ a miſeria. Si autē conſideretur libertas ꝑ comꝑationē ad illud ad quod .ſ. adactum in que exit. hoc poteſt eſſe dupliciterAut ꝓut ſimpliciter conſideratur reſpectuactus uolendi ad finem relati qui dicit̉ uſusuel uti. ⁊ ſic attenditur libertas cōſilii. Autreſpectu actus uolendi quietatiui. qui quidēdicitur actus fruitiōis. ⁊ penes hunc attendit̉libertas complaciti. et ſic patet ſufficientiautriuſqꝫ diuiſionis ⁊ diuerſi mōdi ẜm quosp̄dicte diuiſiones habēt aſſignari. Poſſenttamē ad unā cōem rōnem diuidendi reduciſic. Eſt eīm conſiderare libertateꝫ arbitrijqͣꝫtum ad eſſe ⁊ qͣꝫtum ad bene eē. Si qͣꝫtūad eſſe. ſic uocatur a Magiſtro libertas a coactione. ⁊ a Bernardo libertas arbi. ab unopoſitiue. ab altero priuatiue. Si qͣꝫtum adbene eſſe cū ad bene eſſe concurrat duplexbonū. uidelicꝫ bonuꝫ rectificans ⁊ bonū delectans. ſiue bonū ordinans ⁊ bonum quietās.et ꝑ oppoſitū excludatur duplex malū. uidelicꝫ malum deformans ⁊ malum affligens.Sic ē duplex differentia quarū una ſumiturreſpectu boni dirigentis. ⁊ hec dicitur libertas conſilii a Iernardo. ⁊ a Magiſtro libertas a culpa. Alia uero ſumitur ratiōe boniquietantis. ⁊ hec a Bernardo uocatur libertas complaciti. a Magiſtro libertas a miſeria. Idem eīꝫ ip̄m quod Bernardus noīatpoſitiue ſiue ꝑ comꝑationem ad terminumad que. Hagiſter nominat priuatiue ſiue ꝑcomꝑationē ad terminum a quo. et ſic patꝫdiuiſionū ſufficientia. patet etiam reſpōſioad obiecta. Preter enim malum culpe ⁊ pene eſt aſſignare tertiam differētiā libertatisarbi. que nō ſumitur reſpectu mali. utpote

illa que attenditur quātum ad eſſe. ⁊ malumtentationis quoddāmodo habet reduci admalum culpe. quoddāmodo ad maluꝫ pene.Ad maium culpe inquantū ſubintrat interi.Ad malum uero pene inquantū affligit exterius. ⁊ ſic facit quartū membrum ab illistribus diuerſum. ¶ Item queritur de hocqd̓ dicit. Uerū nobis magis placet ut illaſit liberias arbitrii qͣ quis liber ē ad maluꝫ⁊ illa qua quis liber eſt ad bonum? Hoc .n.eſt contra Anſelmum qui dicit ꝙ poteſtaspeccandi nec eſt libertas nec ꝑs libertatis.¶ Item etiam uidetur eſſe contra rationeꝫquia unūquodqꝫ debet denominari a ſuo optimo. ⁊ libertas que eſt ab omni miſeria etculpa. hec ē ab omni miſeria. ergo libeꝝ ar.debet denominari ab illa. ¶¶ Item ſi liberūarbitriū dicitur non ſolum quia eſt in bonū.ſed quia etiam poteſt in malum. cū in beatisnon poſſit in malum. uidetur ꝙ equiuocē dicatur libertas arbi. in uiatoribus ⁊ ī beatis.¶ Sed contra hoc eſt. quia comꝑatio ẜm maius ⁊ minus eſt reſpectu ſolius un: uoci. ſi ergo equiuocē diceretur libeꝝ arbitriū ī beatis⁊ in nobis. non eſſet maior libertas ī beatis⁊ in nobis qd̓ eſt contra Magiſtrū in litteraqui differenter gradus libertatis aſſignat.Propter hoc ē queſtio Utrū libertas a coactione ⁊ a culpa ⁊ a miſeria dicantur equoceuel uniuoce? et cui primo nomen libertatisimponitur? ¶ Rn̄ſio. Dicendū ꝙ cū nomēimponatur rei a ꝓprietate que ē ſibi inheresinſeꝑabiliter ⁊ eſſentialiter. ⁊ libertas eſſen.tialis libero arbitrio non ſit libertas a culpauel a miſeria. ſed libertas a coactione. ab illa libeꝝ arbi. habet denominari. et quoniamhec in creaturis quantū eſt de ſe indifferenseſt ad bonum ⁊ ad malū. ideo Magiſter dehac intelligēs dicit in littera ꝙ libertas alibeꝝ arbi. denominatur libeꝝ. non ē libertasad bonum tantū. ſed etiam ad malum. nō ꝙprincipaliter reſpiciat malum. ſed quia degenerali nominis ſignificatione non determinatur ad bonum. licꝫ principaliꝰ reſpiciatbonum qͣꝫ malum. et ꝑ hoc patet reſpōſioad primum obiectu. ¶ Ad illud uero quodobicitur. ꝙ nominatio debet fieri ab optio.Dicendū ꝙ illud dictum eſt de optimo. nonquocunqꝫ. ſed eſſentiali ⁊ inſeꝑabili. ¶ Ad¶ E 4