¶ Quantū autē ad tertiū uidelicꝫ qͣꝫtum ad facultatem aut ad ſeruande iuſticie poteſtatē.ſic inequalitas reperitur. non ſolum in creaturis ⁊ creatore. ſed etiam in creaturis comparatis adīuicem. nna eniꝫ creatura multopotentior eſt altera ī rectitudīe ſeruāda. ſic̄beata qͣꝫ miſera. Ex hoc ē qd̓ dicit Anſel.in libero de libero arbitrio. Libertas arbitrii alia eſt a ſe que nec ē facta. nec ab alio accepta que ē ſolius dei. Alia eſt a deo facta⁊ accepta. que eſt angeloꝝ ⁊ hominū. Factaautem ſiue accepta. alia eſt habens rectitudinem quā ſeruet. alia carens. Habens. aliatenet ſeꝑabiliter. alia inſeꝑabiliter. Carensautem. alia caret recuꝑabiliter. alia irrecuperabiliter. Ex hac diuiſione Anſel. apparētgradus libertatis non ſolum in creaturis reſpectu creatoris. ſed ⁊ in creaturis adīuicemrelatis. Sumitur eniꝫ hec diuiſio libertatisẜm id qd̓ eſt in ea pōnis. ⁊ hoc modo contingit eam ẜm plus ⁊ minus in conſequentibusliberum arbitriū r̄periri. ⁊ ſic ꝓcedunt rōesprius adducte. Patet ergo ex predictis reſponſio ad queſtionem ꝓpoſitam. nihilominus reſpondetur ad obiectū. quia rationesque probant equalitacem arguunt de liberoarbitrio penes id qd̓ dicit priuatione. rōnesuero ad oppoſitū penes id qd̓ dicit poſitīꝫ.Et ideo utreqꝫ concedende ſunt. quia diuerſis uiis idem concludunt.Ecundo queritur de libero arbitrio in comꝑatione ad actuꝫ:Et queritur Utrum ſit actuuꝫcontingentium ⁊ neceſſariorū:An contingentium tantum ¶ Et ꝙ ſit contingentium tantum. uidetur per Magiſtruꝫſcd̓o capl̓o huius diſtinctionis. ubi ait ſic.Hic autem ſciendum ꝙ liberum arbitriumnon refertur ad preſens uel ad preteritum.ſed ad futura ꝯtigētia. ¶ Iteꝫ liberum ar. ereſpectu eorū actuum qui ſunt a nobis. eteorum de quibus conſiliamur. ſi ergo nonconſiliamur de neceſſariis ⁊ impoſſibilibus.ſed de contingentibus. ⁊ ea que ſunt in nobis poſſumus facere ⁊ non facere. uidetur ꝙſoli actus contingentes ad liberū arbitriumhabeant ꝑtinere. ¶ Item liberum arbitriūeſt poteſtas rationalis. ſed poteſtas rōnalisē indifferens ad faciendum ⁊ non facienduꝫ.

⁊ nihil quod exit a potentia indifferenter ſehabente ad hoc ⁊ ad eius oppoſitum ē neceſſarium. ſed contingens. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫneceſſarium ⁊ uoluntarium ex oppoſito diuiduntur. ergo ſi actus liberi arbitrii eſſet neceſſarius. non eſſet uoluntarius. ſi ergo omnis actus liberi arbitrii eſt uoluntarius. uidetur ꝙ nullus ſit neceſſarius. ¶ Sed contraAuguſtinus in Ench. Erit homo ſic ut uelle male non poſſit. nec tamen ideo carebit lbero arbitrio. ⁊ paulo poſt. nec autem uolūtas non eſt. aut libera dicenda non eſt qͣ beati ſic eē uolumus ut eſſe miſeri non ſolumuolimus. ſed nequaqͣꝫ prorſus uelle poſſumus. Ex hoc expreſſe colligitur ꝙ liberuꝫarbitrium eſt reſpectu actus neceſſarii ⁊ immutabilis. ¶ Item liberum arbitrium eſt īdeo ⁊ angelis ⁊ hoībus beatis. ſed deus eſtīmutabilis ꝑ naturā. angelus uero ⁊ hō beatus ꝑ gloriā. ergo in ipſis liberū arbitriumneceſſario ⁊ īmutabiliter in ſuū actum exit.ergo non eſt ſolum reſpectu actus contingetis ueꝝ ⁊ neceſſarii. ¶ Item non eſt meritum ſine actu li. ar. ſed iſte qui fecit bonumuult ſe feciſſe ⁊ hoc ipſo meretur. ſi ergihunc feciſſe bonū demonſtrato illo qui feciteſt neceſſariū li. ar. e reſpectu actus neceſſarii etiā ẜm ſtatū meriti. ¶ Item liberuꝫ abitrium eſt poteſtas non alligata eo ipſo ꝙliberum eſt. ſi ergo potentia intellectīa eoipſo ꝙ non eſt alligata. poteſt cognoſcereneceſſaria ⁊ contingentia. ergo cum uoluntas uel arbitri i libertas ad nihil aſtringaturuidetur ꝙ erit reſpectu actuum neceſſariorum ⁊ contingentium ſimiliter. ¶ Reſpondendum. ꝙ liberum arbitrium dupliciter poteſt conſiderari: Aut ẜ ꝙ liberū. aut ẜm ꝙdeliberās. Si loquamur de ipſo ẜm ꝙ liberum. ſic concedo ꝙ poteſt eſſe non ſolū reſpectu contingentis. ſed etiam neceſſarii. ſicut patꝫ ī deo ⁊ ī xp̄o. ⁊ ī āgelis ⁊ hoībꝰ betis. Cū .n. duplex ſit neceſſitas. uidelꝫ coactiōis ⁊ īmutabilitatis. Neceſſitas coactiōisrepugnat libertati ar. Neceſſitas v̓o īmutabilitatis. n̄ ꝓ eo ꝙ arbitriū d cit̉ libeꝝ. nōqͥa ſic uelit hoc. ut poſſit uelle eiꝰ oppoſitū.ſꝫ qͥa oē qd̓ uult. appetit ad ſuip̄iꝰ ipiuꝫ. qͥaſic uult aliquid ut uelit ſe uelle id. et ide o inactu uolendi ſeipſum mouet ⁊ ſibi domnat̉