I

¶ Sed contra hoc. Quia Anſelmus de liberoarbitrio dicit ꝙ eadem debet eſſe diffinitioliberi arbitrii in homine ⁊ in deo. ſicut eadeꝫratio eſt hominis ⁊ aſini in animali. ¶ Iteꝫhoc uidetur ꝑ rationem quam ipſe aſſignatꝙ liberum arbitrium eſt poteſtas ſeruandirectitudinem que non tamen conuenit creatori. immo etiam creature. ¶ Item ſi aīaẜm liberum arbitrium maxime deo aſſimilatur. uidetur ꝙ liberum arbitrium in deo⁊ homine ſit conformiter. ¶ Reſponſio.Dicenduꝫ ꝙ eſt loqui de libero arbitrio ẜmgenerales conditiones. ⁊ ẜm ſpeciales. Siloquamur ẜm generales conditiones. ſic liberum arbitrium dicit facultatem liberama coactione ⁊ ordinatam ad rectitudinis conſeruationem. ⁊ hoc modo reperitur in creatura ⁊ deo conformiter ⁊ ẜm eandem rationem: non conformitate ⁊ unitate uniuocationis. ſed potius analogie ⁊ conſimilis habitudinis que inter deum ⁊ creaturam eſſepoteſt. ſicut in primo libro oſtenſuꝫ fuit.Alio modo eſt loqui de libero arbitrio ẜmproprietates ſpeciales. ⁊ ſic liberum arbitrium eſt facultas que quidem non eſt ſubſtantia rei. ſed quedam habilitas. ſicut etiāeſt poteſtas ſeruandi rectitudinem ꝙ nō eſtipſa rectitudo. ideo poteſt a rectitudine obliquari quantum eſt de ſe in creatura. In d̓oaut liberum arbitrium eſt ipſa diuina eſſentia. eſt etiam ipſa iuſticia. ideo nec obliquaripoteſt. nec mutari. et quantum ad has conditiones ſpeciales. dicit Magiſter liberumarbitrium aliter in deo. aliter in creaturis ceteris reperiri.X PREDTTIS Perſpicuum ⁊c ¶ Supra agit Magiſter de libero arbitrio ẜm id qd̓eſt in generali. In hac ꝑte agitde diuerſis ſtatibus eius in ſpeciali. oſtendens ꝙ ẜm diuerſos eius ſtatus diuerſi ſuntlibertatis gradus. pro eo ꝙ libertas arbitrii minui habet per peccatum ¶ Et quoniaꝫnon omnis libertas habet diminui. ideo priſta continet tres particulas. ¶ In primaaſſignat Hagiſter gradus libertatis in hoīe

ẜm diuerſos ſtatꝰ. ¶ In ſcd̓a uero aſſignatdiuerſas differētias libertatis. ibi Eſt nāqꝫlibertas arbitrii triplex. ¶ I tertia uerobreuiter epilogat oſtendens qͣꝫtum ad quodgenus libertatis liberum arbitriū intelligi debeat minui per peccatum. ibi Ex predictisiam apparet per peccatum ⁊c. ¶ Primapars habet tres particulas. ¶ In prima determinat gradus libertatis. ¶ In ſcd̓a ueroaſſignat ſtatus diuerſos hominis in quibuslibertas habet augeri ⁊ minui. ibi Et poſſunt notari in homine quattuor ſtatus ⁊eIn tertia uero determinat per quid minuihabet arbitrii libertas. ibi Unde māifeſtū ēꝙ propter penalitates. ¶ Similiter pars iſta ſcd̓a tres habet partes ẜm triplicem libertatis differentiam. ¶ Primo enim agit delibertate a coactione. ¶ Scd̓o de libertatea culpa. ibi Eſt ⁊ alia libertas a peccato.¶ Tertio agit de libertate a miſeria. ibi Eſtiterū libertas a miſeria ⁊c. Aliaruꝫ autemptiū ſubdiſiōes manifeſte ſunt in lr̄a.D intelligentiam huius partiscum ſupra habituꝫ ſit de liberoarbitrio in ſe. Queritur hic d̓ipſo in comparatione. Et circa hoc queruntur ſex. ¶ Primo queriturde libero arbitrio in comparatione ad ſubiectum? ¶ Secundo queritur de ipſo in comparatione ad actum. ¶ Tertio uero quertur de ipſo in comparatione ad obiectum:¶ Quarto in comparatione ad aliud agentcreatum? ¶ Quinto in comparatione admouens primum ſcilicꝫ deum: ¶ Sexto ⁊ultimo in ꝯꝑatiōe ad corpus conuctum:Irca primum ſic proceditur etqueritur de libero arbitrio incomparatione ad ſubiectum.Utrum in omnibus in quibuseſt. ſit equaliter. aut ẜm magis ⁊ minus.¶ Et ꝙ ſit in omnibus equaliter uidetur primo per Bernardum de libero arbitrio Mnet libertas uoluntatis tam plena in bonisqͣꝫ in malis. ſed in bonis ordinatior. taꝫ ītegra quoqꝫ ſuo mō ī creatura qͣꝫ ī creatore.