Ad illud ergo quod obicitur ꝙ philoſophorum non eſt liberum arbitriuꝫ cognoſcere.Dicendum ꝙ de libero arbitrio eſt loquidupliciter. Aut ẜm ꝙ feſt principium operum moralium. Aut ẜm ꝙ eſt principiumoperum gratuitorum. et primo modo eſtde conſideratione philoſophorum. illorummaxime qui uerſati ſunt circa mores cōponēdos quorum liberum arbitrium eſt principium ẜm regulam ⁊ dictamen iuris natura.lis. quod eſt unicuiqꝫ impreſſum. ¶ Scd̓omodo eſt de conſideratione theologorum.quia ſic habet aſpectū ad diuinam gratiam.cuiꝰ gratie cognitio eſt per fidem catholicāſine qua omnia opera hominum uana ſunt.⁊ ſi etiam uideantur laudabilia. et in hacconſideratione deficit philoſophoꝝ pitia.Et per hoc patēt obiecta. ¶ Item queriturcirca hoc ꝙ dicit. ꝙ ẜm predictam aſſignationem in his tantum uidetur eſſe liberumarbitrium qui uoluntatem mutare poſſunt.Si enim liberum arbitrium non tantūmodoeſt in homine ẜm ſtatuꝫ uiatoris. immo etiāẜm ſtatum comprehenſionis ⁊ beatitudinisſicut determinatum fuit ſupra diſtinctioneſeptima. Predicta aſſignatio ſiue diffinitionon uidetur eſſe congrua ¶ Preterea. Nonſolūmodo hi qui habent uolūtatem inuertibilem habent liberi arbitrii de uoluntate iudicium. ergo falſum dicit Magiſter qui dicit ꝙ predicta aſſignatio ſolum his conuenitqui habent uoluntatem uertibilē. ¶ luxtahoc queritur cum diuerſe aſſignationes liberi arbitrii ponantur a ſanctis. ⁊ unius reiunica eſt diffinitio que ſit illarum aſſignationum differentia? Auguſtinus enim diffinitſicut habitum eſt in diſtinctione precedentiſic. Liberum arbitrium eſt facultas uolūtatis ⁊ rationis qua malum eligitur ⁊cͣ. ¶ Anſelmus in libro de libero arbitrio diffinit ſic.Liberum arbitrium eſt poteſtas ſeruādi rectitudinem propter ſeipſam. ¶ Bernardusin libro de libero arbitrio diffinit ſic. Liberum arbitrium eſt conſenſus ob uoluntatisin amiſſibilem libertatem ⁊ rationis indeclīabile iudicium ¶ Queritur ergo que ſit iſtarum rationum differentia¶De ſinguliseiꝫ diſputare parum eſt utile ⁊ parum facit

ad propoſitum. ¶ Reſponſio. Dicenduꝫꝙ uerbum Magiſtri propoſitum non refertur ad illam notificationem philoſophorumin hac diſtinctione propoſitam. Liberū arbitrium eſt libeꝝ de uoluntate iudicium. ſedad illā refertur que poſita fuit in precedentidiſtnictione. Liberum arbitriuꝫ eſt facultasrōnis ⁊ uoluntatis qua bonum eligitur ⁊cͣ.Et quantuꝫ ad illam dicit Magiſter ꝙ nonconuenit liberum arbitrium alicui niſi ſolumẜm ſtatum mutabilitatis. ¶ Unde nota ꝙ liberum arbitrium poteſt tripliciter conſiderari. Aut in ſui generalitate ẜm ꝙ conuēitcreature ⁊ creatori. et ſic diffinitur ab Anſelmo cum dicitur Liberum arbitriuꝫ eſt poteſtas ſeruandi rectitudineꝫ ⁊cͣ. Aut ẜm eēquod habet in creatura non concernendo ſtatum. et ſic eſt diffinitio illa Bernardi. Liberum arbitrium eſt cōſenſus ⁊cͣ. Aut quātum ad ſtatum uiatoris. et ſic eſt illa Aug.Liberum arbitrium eſt facultas acꝰ. Poſſunttamen nihilominus predicte notificationesaliter diſtingui ab inuicem. Liberum enimarbitrium habet comparationem ad actumhabet etiam comparari ad actum ⁊ obiectū.habet tertio comparari ad actum ⁊ obiectūet finem ultimum. Quantum ad primamconſiderationem diffinitur a Zernardo.Quātum ad ſcd̓am ab Auguſtino. Quantum ad tertiam ab Anſelmo. et hoc patetconſideranti ipſas notificationes. ¶ UndeAnſelmus diffiniens liberum arbitrium. noſolum dicit ipſum eſſe potentiam ſeruandirectitudinem. ſed etiam addit propter ſe.Propter enim dicit cauſam finalem ⁊ refertur hoc ꝙ eſt ſe ad rectitudinem. ut ſit ſenſus. propter ſe ideſt propter ipſam rectitudinem. Sed hic attendendum eſt ꝙ alia eſtrectitudo que ſeruatur et alia propter quaꝫſeruanda eſt. hec enim eſt creata. illa īcreata. quia tamen una intelligitur in altera. hocrelatiuum ſe cum refertur ad rectitudinemcreatam. poteſt ſupponere pro rectitudineincreata ut in ipſa creata rectitudine intellecta. ſicut prima ueritas in omni ueritate. etprima bonitas in omni bonitate. ¶ Itemqueritur de hoc ꝙ dicit. Sed aliter accipitur liberū arbitriū in creatore qͣꝫ ī creaturis.