inſit ¶ Et ꝙ prīcipaliꝰ inſit penes rationeꝫuidet prīo ꝑ ip̄aꝫ noīationē qͣ dicit̉ eē li. ar.Si eīꝫ adiectiuū pōit rē ſuā circa ſuū ſubſtātiuū. ⁊ prīcipaliꝰ dicit̉ aliqͥd d̓ aliquo qd̓ dicit̉ẜm abſtractione qͣꝫ qd̓ dicitur ẜm ꝯcretionē.⁊ habitus ille uocat̉ arbitriū libeꝝ. nō libertas arbitraria. Arbitriū uero ſe tenꝫ ex ꝑterōnis. uidetur ergo ⁊cͣ. ¶ Item philo. dicitꝙ rō nata ē regere iraſcibileꝫ ⁊ ꝯcupiſcibilēſed uolūtas ꝯſiſtit in illis duabꝰ uiribꝰ .ſ. ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ergo rō nata ē r̄gere uoluntatē. ſed li. ar. ē magis regēs qͣꝫ rectum.ergo magis ſe tenet ex ꝑte rōnis qͣꝫ uoluntatis ¶ Si tu dicas ꝙ philo. ītelligit de iraſcibili ⁊ ꝯcupiſcibili brutali. non de illa ī quaꝯſiſtit uolūtas. ¶ Cōtra hoc ē ipſa lr̄a. Dicitur eīꝫ ꝙ libeꝝ arbi. ē libeꝝ d̓ uolūtate iudiciū. ſi ergo iudicātis ē regere iudicatu. pꝫ⁊c. ¶ Iē facto ultīo iudicio rōis ſemꝑ uolūtas mouet̉ ẜm illd̓. ergo ſi hoc preit tāqͣꝫiudicās ⁊ illud ſeqͥtur tāqͣꝫ iudicatu cū l bertas magis reſideat penes illud quod preit ⁊imꝑat qͣꝫ penes illud quod ſeqͥtur ⁊ obedit.uidetur ꝙ libeꝝ arbi. plus ſe tenet ex parterōnis qͣꝫ uolūtatis. ¶ Item libeꝝ arbitriuꝫeo ipſo libeꝝ eſt ꝙ poteſt ſeip̄m reſtrīgere⁊ reprimere. ſed rep̄ſſio actus uoliti non eſtniſi ꝑ iudicium rōnis. quia niſi examen rōisinterueniat ſemꝑ uolūtas ſequitur impetuꝫaffectionis. ergo libertas eſt magis penesrationem qͣꝫ penes uoluntatem. ¶ Sed cōtra. Liberum arbitriuꝫ eo ipſo dicit̉ liberū.quia īmune eſt a coactione. ergo penes illomaxime eſt libeꝝ arbitriuꝫ quod magis elōgatur a natura coactionis. et talis potentiaeſt ipſa uoluntas. non ratio. In multis eīmcontingit rationem cogi. non ſic uoluntatē.ergo ⁊cͣ. ¶ Item libeꝝ arbitriū eſt illd̓ quodeſt in nobis maxime imꝑatīm. ſed magiseſt imꝑatiua in nobis uoluntas qͣꝫ ratio.Quicquid enim ratio dictet̉. ſemper illudfiet quod uoluntas preoptat̉. ergo ⁊cͣ.¶ Item liberum arbitrium eſt illud ex quoprincipaliter conſiſtit in nobis meritum ueldemeritum. ſed meritum uel demeritumprincipaliter conſiſtit penes uoluntatem. etgo ⁊c. ¶ Item liberum arbitrium ē ī nobispotentiſſimum. ſicut dicit Bernardus etplures auctoritates hoc ſonāt. ſed nihil ado
eſt in poteſtate noſtra ſicut uoluntas ⁊ actusuolendi. ergo uidetur ꝙ maxime penes uoluntatem reſidet in nobis libertas. ¶ Reſpōſio. Dicendū ꝙ cū libeꝝ ar. ſit facultasſiue dominiū ex qua dicit̉ potētia facilis nonſolū ad mouendū alia. ſed etiā ad mouendūſeip̄aꝫ. ſicut rō mouēdi ſe inchoat̉ in rōe etconſūmat̉ in uolūtate. ſic ⁊ li. ar. libertas reſidet penes rōeꝫ ⁊ uolūtate. ita ꝙ in una illarum potētiaꝝ īchoat̉ ⁊ ī alia ꝯſūmat̉. Ideoautē dico motū inchoari ī rōne. quia n̄ mouetur appetit̉ꝰ niſi p̄ābulo cogitatū. Nequaqͣꝫeiꝫ amare poſſumꝰ qd̓ nō ꝯgnoſcimus. ⁊ id̓oad hoc ꝙ motꝰ fiat preit ꝯgnitio diſponens⁊ ſubſeqͥtur uolūtas ꝑficiēs. Quātucūqꝫ .n.p̄cedat cogitatus. nūqͣꝫ motus ſeqͥtur niſi ipſuꝫ īꝑet uolūtatis affectio ⁊ ſicut uoluntasnō habꝫ moueri ad obiectū āplectēdo uel refugiēdo illd̓ niſi pambulo cogitatū. ſic etiaꝫn̄ habꝫ apꝓbare uel r̄ſpuere ſiue elicere ⁊ refrenare actu ꝓpriū niſi rōis actꝰ p̄cedat. quidictet ip̄ꝫ eē bonū uel malū. ꝑficiēdū uel r̄frenandū. Ex tali .n. actu pābulo uolūtatis inactu ſuo īcipit ꝯplacere uel diſplicere. Etſic pꝫ ꝙ libertas ar. ſiue facultas qͣ dicit̉ li.ar. ī rōe īchoat̉ ⁊ ī uolūtate ꝯſūat̉. et qm̄ penes illd̓ prīcipal̓r ī ſidꝫ penes qd̓ ꝯſūat̉. ideoprīcipal̓r libertas ar. ⁊ dn̄ium ī uolūtate ꝯſiſtit. et iteꝝ ꝙ illd̓ ī quo res īchoat̉ ſe hꝫ ꝑmodū material̓. illd̓ ī quo ꝯſūat̉ ſe hꝫ ꝑ modū formal̓. ⁊ adiectiꝫ r̄ſpcu ſubſtātiui ſe hꝫꝑ modū īformātis. id̓o ī noīatiōe illiʳ poteſtatis nomē rn̄dēs rōi ſignificat̉ ſubſtātīe. nomern̄dēs uolūtati ſignificat̉ adiectīe. ⁊ ꝓptereamagis uocat̉ iſta facultas li. ar. qͣꝫ arbitrarialibertas. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad primū obiectum in ꝯͣriū. ¶ Ad illd̓ v̓o qd̓ obicit̉ ſcd̓o.ꝙ rō r̄git iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. Dicēduꝫꝙ ſiue uis iraſcibil̓ ⁊ ꝯcupiſcibil̓ ītelligat̉ deappetitu brutali ſiue d̓ potētia appetitīa rōnali utrāqꝫ hꝫ r̄gere. rō ꝑ modū diſponentis⁊ ꝯſulētis qͣꝫtū ē d̓ ſe. ꝙ aūt r̄gat ꝑ modumiꝑātis. hoc n̄ e niſi mediāte uolūtate q̄ dat eiauctoritatē. Uolūtas aūt n̄ dicit aliā potētiāꝑ eēntiā a ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ſꝫ nomīatip̄ꝫ appetitū ut rōcinatū ſiue rōi ꝯiūctu. etſic eīꝰ ē r̄gere ⁊ īꝑare. cōcupiſcibil̓ aut ⁊ iracibil̓ eādē poͣm affectiuaꝫ noīant. ⁊ ita dicūt̉īferiores n̄ qͣꝫtū ad poͣm. ſꝫ qͣꝫtū ad officiuꝫ.