I

aliquod ꝯmune. diabolus autem nō poteſtbonam uolūtatem recupare ita eſt obſtina.tus. et ſimiliter iudas ⁊ alius homo pctōrdamnatus. ꝯſtat ꝙ inee non poteſt. nec rōenature nec rōe modi peccādi. qͥa non eſt cōmune. ſi ergo non inuenitur ꝯmuitas niſi aꝑte ſtatus. quia uterqꝫ eſt extra ſtatum meriti. manifeſtum eſt ꝙ iſta ē rō potiſſima ⁊neceſſaria. et hoc clarius pꝫ in pctō homīsſi diligentius ꝯſideretur. nam pctm̄ iude inprincipio non abſtulit poſſibilitatem ad iuſtitiā. ⁊ tamen ſine aditōne ⁊ fine mnouatione ſolo tempore merendi trāſeunte factuseſt impoſſibilis ad bonā uoluntatem. deusenim decreuit offerre gratiā qͣꝫdiu eſt tempus merendi. quo trāſeunte cum nō faciatꝯtra ſuā diſpoſitōnem non offert gratiamque p̄ueniat uolūtatem ⁊ formet ad penitetiam. et ita remanet uolūtas ibi ī penitentiaſempiterna et ita in culpa. Et ſi tu obiciasꝙ cum deus preuiderit ꝙ diabolus lapſurꝰerat ſiue peccaturꝰ. quare p̄fixit ei ita modicum tempus merendi. ut nō haberꝫ ſpalium redeundi. Notādum ad hoc ꝙ in condictōne rerū non attenditur rō miſericordieet iuſtitie principaliter. ſꝫ ſapientie. Decreuit enim diuina fapientia in uniuerſo facere duplicem creaturā rōnalem. ad hoc ꝙeſſet vniuerſum ꝯpletum. Unam corꝑi unitam. ut animā rōnalem. Alia abſolutam etſpūalem ut āgelum. ⁊ quoniā ſubſtātia ſpiritualis eſt omnino incorruptibilis et ingenerabilis. non potuit unus āgelus ex alteroꝓduci. ideo ſimul ꝓducti ſunt. ⁊ ſicut ſimulſunt producti ita etiam ſimul glorificādi ſiue diſpoſiti ad ſimul glorificari. Et qͥa ſūtſpūales incorruptibiles. nullo moͣ habentesretardatiuū. hinc eſt ꝙ in loco glorie ſuntꝯditi .ſ. in empyreo. et ita d̓ ꝓximo ad gloriā diſpoſiti et rōne nature et loci. ⁊ id̓o tepus meriti eſt eis ita breue p̄fixuꝫ ſicut potuit. et ideo uſqꝫ ad prima auerſionem uelꝯuerſionem deliberatiuā. Homini uero qͥacōditus eſt in corpore animali ad ꝓcreādāprolem ad cultum dei. et ita in remotōri agloria datus eſt locus diſtās ad merenduma ſui ꝯdictōne .ſ. ꝑadiſus terreſtris. et prefixus eſt ei terminꝰ diuturnus. ꝓpter offitiūꝓcreādi prolem. et ꝓpterea cum peccauit

angelus ſtatim exiit tempus meriti ⁊ ſtatūhomo uero non. et ideo ille potuit rectificari. ille uero non. Et hoc eſt ꝙ dicit Augꝰde mirabilibus ſacre ſcripture. Angelus deſublimiſſimo ſui ordinis ſtatu cecidit id̓o reſurgere non potuit. Patet igitur ꝙ uoluntas angeli non eſt rectificabilis. nec fuit a tēpore ex quo cecidit. qͥa enim fuit extra ſtatum meriti certiſſime reuelata eſt ei ſua dānatio. ⁊ ideo ſicut beati non poſſunt timeredamnatōnem. ita āgelus malus ꝓpter certitudinem damnatōis non poteſt ſperare ſalutem. ⁊ ideo abſentiā gratie non pōt penitere. ⁊ id̓o nec bonus eſſe. His uiſis facileeſt omnia obiecta ſoluere. ¶ Ad illd̓ enimquod obicitur. ꝙ pōt eſſe ꝯdonatō miſericordie. dd̓ ꝙ poteſt de potētia abſoluta. ſꝫde potentia ordinata que oꝑatur ẜm ordinem ſapientie; et illum ordinem deus noncorrupit. īmo inuiolabiliter ſeruat. non debet eſſe nec poteſt eſſe. qͥa ꝯſiliuꝫ dei ⁊ diſpoſitō non poteſt mutari aliqͣ rōe. ¶ Adillud ergo qd̓ dicit. ꝙ ſumme debet manifeſtari. dd̓ ꝙ ſic debꝫ manifeſtari miſericordia vt manifeſtetur et iuſtitia. et id̓o decreuit dīna bonitas in homīe infirmiori ⁊ miſerabiliori manifeſtare miſericordiā. ⁊ ſumme manifeſtauit quādo vnigenito non pepercit. In āgelicis ſpiritibus placuit māifeſtare iuſtitiā ⁊ ſapientiſſime ⁊ elegātiſſimefactum ē. quia miſericordia non aufert iuſtitiā. nec econuerſo. et ideo errauit Origenes. qui totum dedit miſericordie dei ⁊ abſtulit locum iuſtitie. ꝙ qͣꝫuis non ſit tāte impietatis in ſuperficie. tn̄ eqͣlis erroris ē auferre actum adeo iuſtitie ſicut actum miſericordie. ¶ Ad illud quod obicitur de dolore penitentie qͥ pōt eſſe ī diabolo. dd̓ ꝙ delor penitentie accipitur duobus modis. Aliquis enim dolet de culpa ꝓpter damnū qͦdincurrit et leſionem. et ſic dolere pōt quisex puris naturalibus ſine gratia gratiſdat.et tunc dolet quādo maioreꝫ ſentit leſioneqͣꝫ delectatōnem. hac diabolus modo nonhabet ꝓpter libidinem peccādi. ſed tn̄ habiturus ē cum abſorbebitur a penis poſt iuditium. Sed hec penitentia non diſponit adgratiam. immo ſolum eſt pena. qͥa ſic penituit etiam iudas. Alio modo eſt dolor pn̄is