Iydolis ȳmolata habe̓ et vt gn̓alit̓ loquam̉ Oīa q̄ nōvultis vobis fieri vos alij ne faciatis. Sꝫ querit̉ de premiſſo p̄cepto affirmatiuo vbi ſit ī lege. Nam vbi ſitin eu āgelio. det̓minat̉ cū dr̄ oīa ⁊cͣ. Et dicas ẜm hu. qd̓in lege eſt. Diliges ꝓximū tuū ⁊cͣ. ſubueniēs ei ī ſuisneceſſitatibꝰ. ſic̄ tibi ſubuenire velles in tuis. et ꝙ hocſit illd̓ p̄ceptū in lege uite inde habe̓ qd̓ in glo. ſuꝑ illūlocū Math̓. Oīa ⁊cͣ. Diliges ꝓximū ⁊cͣ. ſil̓ia ſunt/ velꝓhibet̉ exp̄ſſe. nō in lege ul̓ in euāgelio. ſꝫ in ſc̓pturacanonica. l. di. ponderet. ij. q. i. pͥmo. xlv. di. licꝫ. extͣde maio. et obe. dilc̄i. Scd̓m. h. et laū. ¶ In glo. i. inhijs. in fine adde ul̓ dic. i. ꝓpt̓ hoc fc̄e ſūt. ul̓ dic hͦeſt .i. hoc mandato adimpleto. adimplet̉ om̄e p̄ceptūlegis et ꝓphetaꝝ. quo ad moꝝ p̄cepta. qui enī hoc p̄ceptū adimplet. cū ſit de ꝓximo diligēdo. qui diligi nonpot̄. ṅ deꝰ diligat̉. totā legē adimplet .i. nullū p̄ceptūlegis trāſgredt̉. in hijs n. dilectionibꝰ tota lex pendetet ꝓph̓e. laur̓.Mnes aūt diuine .i. a deo ꝑ mīſtros ſuos late. ul̓ de diuinis rebꝫ late b̓trā. Hūane. i. abhoībꝰ et de rebꝰ hūanis late b̓trā. nat̉a. i. adeo iniciū et exn̄ciam hn̄t uel nat̉a .i. nat̉ali equitate regunt̉. qͥa nat̉alē tenēt et imitant̉ equitatē. ul̓ / conſtant nat̉a .i. adimplent̉ nat̉ali ductū racionis. qͥa ad ea q̄ in diuino iur̓ ꝯtinent̉ nat̉al̓ ductꝰ racionis. eciā ſine exteriori erudicōe impellit. uel/ ꝯſtātnat̉a .i. firmit̓ ſtāt. et inuariabilit̓ qͣꝫtū ad p̄cepta moralia ul̓ ꝯſtant i. condite ſūt) nat̉a .i. ẜm nat̉alē racionē hoīs. qͥa quicqͥd in lege ul̓ in euāgelio ꝯtinet̉. natalis rō ſuadꝫ hoī ut dilige̓ deū. nō occide̓. ⁊ huiōi hu.pͥmam expoſicōeꝫ tenēt et la. et b̓trā moribꝰ .i. ꝯſuetudine ſc̓pta uel nō ſc̓pta b̓trā. Vel dic. i. ẜ. mores. i.aſſiduos actꝰ hoīm. et ob hoc variant̉. Vnde ſubditdeoqꝫ ⁊cͣ. h. ideoqꝫ .i. qꝛ moribꝰ ꝯſtāt. h. ul̓ dic ideoqꝫ. i. qͥa mores diſcrepāt. ut de con. di. iiij. ſic̄ ī ſacr̄islaū. hee ſcꝫ hūane diſcrepāt. qͥa diu̓ſitas genciū. diuerſitatē inducit moꝝ. ⁊ diuerſitas moꝝ. diuerſitatēlegū et ꝯſtitucōnū. Nam alia eſt ꝯſtitucō. de ꝯtinendamīſtroꝝ in orientali eccl̓ia. et alia in occidentali. xxxj.di. alit̓. Similit̓ de recepcōne he̓ticoꝝ. de con. di. iiij. abantiqua. Et de jeiunio ſabbati. Alia eſt ꝯſtitucō mediolani. Alia rome. xij. di. illa. Et de immerſione baptizandi. Alia ꝯſuetudo eſt in vno loco. Alia ī alio. de ꝯ.di. iiij. de t̓na. h. fas ut hoc meliꝰ intelligas. dicas ꝙiuſticia equalitate importat. deo aūt nō poſſumꝰ equiualens ꝯpenſare. inde eſt ꝙ iuſtū ſcd̓m ꝑfc̄am rōeꝫ. nōpoſſumꝰ reode̓ deo. et ob hoc nō dr̄ ꝓprie ius lex diuīaſꝫ fas qͥa videlicꝫ ſufficit deo ut impleamꝰ qd̓ poſſumꝰuiſtiꝰ tn̄ ad hͦ tendat. ut hō qͣꝫtū poſſit deo recōpenſertotalit̓ ei aīam ſubiciēs ẜm tho. Et noͣ ꝙ dicit fas qͥaꝑ ꝯtrariū eiꝰ pt̄ vid̓i ul̓ vide̓. qd̓ eſt nephas. nāqꝫ qd̓ꝯtͣ legē diuinā eſt nephariū eſt ẜm gof. Vel ſic ꝯſtruelicꝫ mgr̄ videat̉ alit̓ ꝯſtrue̓. in. §. lex diuina eſt fas. i.cenſet̉ hoc vocabulo fas. qͥa quicq̓d in ea ꝯtinet̉ eſt fas.i. licitū. ul̓ eſt, fas. i. dignū fari ⁊ bonū. et ſuaue adfaciendū. hic oīno adde. et videas ꝙ dicā. xxiij. q. ij. c.i. in fi. lex hūana eſt ius. i. appellat̉ hoc noīe ius. h. ⁊ius ſcꝫ exponit lau. jus ſcꝫ ſtricte. et ad huiꝰ verbi nōticiam ſciendū eſt. ꝙ ꝯſuetū eſt. qd̓ noīa a pͥma ſui impoſicōe detorqueant̉ ad alia ſigͥficanda ſic̄ nomē medicine. impoſitū eſt. pͥmo ad ſigͥficandū remediū. qd̓ preſtat̉ infirmo ad ſanand̓. Demū tractū eſt ad ſigͥficand̓artē qua hoc fit. ita ec̄ hoc nomē ius. pͥmo impoſitū ēad ſigficandū ip̄am rem iuſtā. pꝰmodū aūt deriuatūeſt ad artē qua ꝯgnoſcit̉ qͥd ſit iuſtū. et vlteriꝰ ad ſigͥficandū locū in qūo ius reddit̉. ſic̄ dicit̉ aliq̓s ꝯpere iniure vlteriꝰ ec̄ ius dr̓ qd̓ reddit̉ ab eo ad cuiꝰ officiū ꝑtinet iuſticiā face̓. licꝫ ec̄ id qd̓ dec̓uit ſit iniquū ẜm tho.tranſire abſqꝫ ullo incōmodo. h. ¶ In. pͥma glo. ibide app. ſigͣuit adde vbi de hoc. ¶ In. e. glo. ibi in pͥmis ibi ſi alij accuſatores ⁊cͣ. ¶ In. e. glo. in fi. addeẜm hoc habes hic qd̓ pl̓al̓ locucō infert ſuas ſingularitates. Sꝫ ꝯtra extͣ de p̓uil̓. ut p̓uilegia. iuxͣ fi. v̓. de hͦ.Nā ibi pl̓ale r̓ſtringit̉ ad ſingl̓are. dic vt no. in p̄dc̄adec̄. ex ꝑte. Sꝫ dc̄o illiꝰ glo. vide̓ obſtare. exͣ de ꝓbac̄. lcet. iuxta mediū̓. ibi qm̄ et ſi teſtes fauentiuoꝝ de corrupcōe ⁊cͣ. Sꝫ ꝓ dc̄o et ſnīa huiꝰ glo. jo. fac̄. ff. de ꝯdi.inſti. l. ij. ff. de manu. teſt. l. ſi ita. Sꝫ ꝯtͣ hoc facit. exͣ d̓reſc̓ptis olim vbi de hoc. Circa iſtā materiā dic ſic. etclare. cū duo ꝯiunctim ꝓponūt̉ aut ordinant̉ ad diuerſos effectꝰ. aut ad eundē. Si ad diu̓ſos vtꝝqꝫ ꝓbandūeſt. ut in pͥ. dec̄. olim. Si ad eundē. aut neutꝝ ꝑ ſe ſufficit. et tūc vt̓qꝫ ꝓbandū eſt. vt exͣ de r̓cep. int̓. Si aūtvt̓qꝫ ꝑ ſe ſufficit. alteꝝ ꝓbari ſufficit. ut in p̄dc̄a dec̄.cū iam dudū. ṅ ille qͥ ꝓpoſuit. ad vtꝝqꝫ ſe cōſtrinxit.ut in p̄. dec̓. licꝫ. ¶ In glo. i. equū eſt ul̓ dic̄ .i. licitū ēſcꝫ dn̄o nō ꝓhibente. ꝓhibicō enī dn̄i tollit hāc ꝑmiſſionē et dicas licitū eſſe ei in ſua nat̉a. et a iure nat̉aliymiſſū. et a. l. moſaica. Nam ius poſitm̄ ex ꝯſtitucione licitū eſt. nō ſemꝑ equū eſt. ẜ lau. dic planiꝰ. faseſt .i. iure diuīo ꝑmittit̉. ius nō eſt .i. non ꝑmittit̉ iurehūano. ẜ b̓. b̓x. ¶ In. e. glo. in fi. adde et dicas ꝙ deiure naͣli pͥmeno. oīa ſūt ꝯīa tꝑe neceſſitatis. oīa cuiˢlibꝫ. quo ad ſuſtentacōꝫ. iuxta illd̓ qͣncūꝫ terrā calcaneris pede tuo. tua erit. ſꝫ de iure diuīo eſt aliqͥd ꝓpriū eciāin veteri teſtamēto. Nā et abel de ſuis agnis. et caymde ſuis frugibꝰ obtulit. et ade dc̄m eſt. In ſudore vultꝰtui veſceris pane tuo. Et noͣ ꝙ triplex eſt ius nat̉ale.NNam eſt qd̓dam ꝯcͣtum. qd̓ eſt ī quolibꝫ aīali. q̄ aliqͥdappetit. ẜm ꝙ nichil ꝓpriū in illa diſcernunt̉ ẜm illudnec ec̄ aliqͥd eſt ꝯmūe. et de hoc n̄ agit̉ hic. Eſt et aliudqd̓ eſt inſpiratū .i. nat̉al̓ equitas. qͥa ec̄ an̄ pct̄m poſſethō ſe rege̓. de hͦ nichil ē ꝓp̓ū. ſꝫ oīa ꝯīa. et ẜm hͦ legaslr̄aꝫ diuiſim. ſic trāſire ꝑ agrū alienū .i. qui eſt alienꝰnō de iure inſpirato. ſꝫ de iure genciū ul̓ diuīo fas eſt.Et aliud ius nat̉ale. i. ius genciū inſti. de reꝝ di. §. ſinguloꝝ. de quo aliqͥd eſt ꝓp̓ū. ⁊ ẜm hoc lege lr̄aꝫ ꝯiūctimet plana eſt. qͥa trāſire ꝑ agrū alienū fas eſt de iure gēciū. Vn̄ in agro alieno aues caꝑe pn̄t. Inſti. de reꝝ di..§. fere. niſi dn̄o ꝓhibente. inſti. e. t. §. plane. et. ff. deẜui. ruſ. p̄. dinꝰ ẜ lau. ¶ Verbis huiꝰ auctͣtis. et. c.p̄cedentis in quo differat. qͥa differūt in t̓bꝰ. ut patetin. c. pͥ. b̓trā fas eſt .i. licitū ul̓ equū legis .i. fit diuīalege. n̄ enī om̄e licitū eſt lex diuīa hu. ꝯſc̓pti vt legeshu traditi ut ꝯſuetudines .i. ius nō ſc̓ptum. h.St aūt. hoc nō eſt. §. ẜm b̓. b̓x. Igenerale nōmen .i. diuīaꝝ et hūanaꝝ ꝯſtitucōᵐ .i. pl̓es ſb̓ſe ꝯtinēs ſpēs ſcꝫ ius diuinū et ius hūanū cꝰſūt ml̓te ſpēs. h. ꝯtinens ut in. c. ſeq̄ꝫti vſqꝫad fi. di. bart.Vs gn̓ale lex ſcꝫ ſecl̓aris ſu̓ hūana nō ob .ſ. c.om̄s. nā ibi lex accipit̉ largē. hic vero ſtricte etecōtra ius hic large ibi ſtricte ẜ hu. ſpēs. i. pars hu.ſub vno enī iure leges blime ꝯtinent̉. us aūt dc̄mul̓ dic ut exͣ de v̓. ſigͥ. jus om̄e at̄ ius hūanū hu. legibꝰ ſc̓ptis. h. et pul̓. hu. moribꝰ .i. iure nō ſc̓pto. h.conſtat .i. fc̄m eſt p̄. ¶ In pͥma glo. ibi ꝯgnouerit adde ſiue ſcient̓ ſiue ignorant̓. ut ibi dica ¶ In. e. glo.iSuie p̄ſc̓pcio adde de iſtis noͣ. plene. xvj. q. iij. ī prī.In. e. glo. ibi qn̄qꝫ rigor adde qͥd ſit rigor noͣ. l. diut ꝯſtitueret̉ in glo. p ¶ In. e. glo. ibi ꝯt equitatē adde. equitas eſt iuſticia dulcore mīe tꝑata. ¶ In. e. glo.ī fi. adde dicas ꝙ eſt equitas quēdā iur̓ rudis nō ſcripta ꝯtͣ quā introducta ſūt que ſunt obiecta sͣ. ꝑ glo.Eſt iteꝝ eqͥtas ſcd̓aria ſc̓pta de bono publico īductade qua h̓ dr̓ ſūt ergo quedam iura bona et equa ſimpꝰinſti. de reꝝ di. §. ꝑ tradicōeꝫ. ff. de pact̄. l. i. ff. de ꝯſti.pec. l. i. ſūt et quedā bona ſimpʳ bona nō tn̄ ſimpʳ eqͣut in p̄dictis iuribꝰ dicūt̉ tn̄ equa reſpectu alteriꝰ iur̓qd̓ eſt iniqᵐ. ul̓ minꝰ equū. ff. de fur. l. ſi ẜuus vbi em̄duo iniqua repūgnant vnū eſt eligend̓. ff. de reg̓. iur̓l. quoc̓. xiij. di. nerui ẜ lauEx ſc̓pta eſt iuſtum p̄cipiens et ꝯtrariū ꝓhibensxxiij. q. iiij. ſi eccl̓ia in fi. et dr̄ lex eo ꝙ legittīe