oīa ꝯcilia et canones apl̓oꝝ. de qͣ hēt̉. xix. di. c. i. Pꝰ eagr̄anꝰ poſuit alios canōes ⁊ ꝯſultacōes romanoꝝ pontificū. int̓ qͦs interẜit. xx. canones apl̓oꝝ. Sꝫ qͥa ꝑ iſtatria genera canonū. ī cauẜplena nō habebat̉ diſcuſſioIdcirco poſuit auctͣtes ſc̄oꝝ patrū. que hodie obtinentvim canonū. xx. di. c. i. Sed quia ſc̄i pr̄es de ſpūalibꝰplꝰ qͣꝫ de tꝑalibꝰ diſẜu̓nt. Idcirco poſuit leges imꝑatorū. et iur̓ cōſultoꝝ. de. ff. C. et autenticis ⁊ de ꝯſtitucōibus et eciā de nouellis. ut enī ſponſa xp̄i pleniꝰ refulgeret. ꝯſultacōnū pnͥcipū recepit famulatū. xvj. q. i.§. nouaꝝ. et. q. iij. nemo. et in multis alijs diſtinc̄. incorꝑe dec̓toꝝ Et ad hoꝝ clariorē d̓claracōꝫ ſcire debes. ꝙint̓ alia laudabilia oꝑa. que fecit quidā yuo noīe nūccanonizatꝰ qͥ fuit ep̄s caruotn̓. dec̓ta apl̓ica abreuiā̓doꝯpilauit et ordinauit. qd̓ pͥꝰ yſi. in unū magnū volumē redegerat. nullū aliū ordīeꝫ hijs. n̓ ẜm tꝑa romanoꝝ pontificū. qͥbꝰ data fuerāt ꝑ ſucceſſiones tēpoꝝ.de hoc uolumīe dec̄. yẜ. fit mencō. xix. di. c. i. hec yuoabreuiauit. qͥa ſn̄ magno ſūptū ſcribi nō poterāt. ⁊ ꝑhec capl̓a diſtinxit. et ml̓tas ſc̄orū ſnīas int̓ſeruit. etqͥa hoc eciā nō ꝑue qͣꝫtitatis erat opꝰ. hu. cathalan̄. ereodē uolumīe abreuiato. libellū portatilē legit̉ ꝯpoſuiſſe. qͥ ſūma dec̓toꝝ yuonis appellat̉. Poſt hoc aūt nr̄ pr̄gr̄anꝰ. fecit vt p̄dixi hec q̄ vltīo ſc̓pſi. Sic ſc̓pſit vinc̄.in ſuo hiſtoͣꝝ libro. Scias tn̄ qd̓ an̄ iſtā ꝯpilacōeꝫ. fuitalia ꝯpilacō. que vocata eſt breuiacō canonū fulgencijde hac legit̉. lxiij. di. §. cū ergo. Item fuit alia canonūꝯpilacō. ꝯpoſita a burcardo ep̄o guarmacien̄. de qͦ legꝭ̉lxxiij. di. in noīe. in prin. et illā ꝯpilacōꝫ noīe auctoris ſui burgardū ſcolaſtici vocauerūt. quā ꝯpilacōeꝫin viginti libros diuiſit. de qua pr̄ nr̄ gr̄anꝰ ml̓ta extraxit. et in nr̄o volumīe ꝯpilauit. et illa ꝯpilacōneantiqͥ dec̓toꝝ mgr̄i vtebant̉. ut in eoꝝ gloͣ. patꝫ intuēti. et hoc curſu deuenīꝰ ad hoc opꝰ. quo meliꝰ mīme reperitur in iuridica facultate. Et diuidit̉ hec diſtinctioin duas ꝑtes. Primo ꝓbat ꝑ qͣtuor canones. ꝙ hūanūgenꝰ regit̉ duobꝰ. ſcꝫ iuribus ⁊ ꝯſuetudinibꝰ. In ſcd̓aꝑte que incipit in. §. eſt et alia. ponit. vij. dr̄ias iuriūjo. de et pe ¶ Queri ꝯſueuit. cuiꝰ ſūt iſta uerba/ Hūanū genꝰ ⁊cͣ et dicas ẜm hu. et b̓trā. ꝙ ſūt gr̄ani. ꝙ patet ꝑ dictōeꝫ infra poſitā. hinc ⁊cͣ vbicūqꝫ enī ponit̉hinc. ul̓ inde. ul̓ ſil̓is dictio ul̓ iūctura dictionū. ſcꝫ dehoc. ul̓ de hijs. ul̓ huiꝰ. ſemꝑ p̄cedēcia verba ſūt gr̄aninō tn̄ ſemꝑ ueꝝ eſt hoc. ut int̓. §. et capl̓m ponat̉ hincuel inde ẜm hū. Et noͣ quod tractaturꝰ gr̄anꝰ de iur̄canonico. incipit ab alciori. ſcꝫ a iure nat̉ali. qd̓ antiqͥꝰeſt temꝑe. et excellēcia. et dignitate. Et qͣſi p̄miſſa diffinicōe iur̓. diuidit ius bimembri diuiſione. ſcꝫ in iusnat̉ale. et mores. utꝝqꝫ diuidenciū exeque̓s. Pretereaiteꝝ diuidit ius trimembri diuiſione. ſcꝫ in ius nat̉ale. quile. et genciū. et vnūqd̓qꝫ menibꝝ exequit̉ de quibuſdā alijs iuribꝰ. qͣſi ꝑ tranſitū faciens mnencionē. exinde int̓ſertis appll̓one eccl̓iaſtici iur̓ et officio. et cā inuencōis iur̓ tam eccl̓iaſtici qͣꝫ ſecl̓aris. uſqꝫ ad. v. di.poſtea aſſignat ml̓tiplices dr̄ias iur̓ nat̉alis. ad cet̓aiura. et hoc vſqꝫ ad. xv. di. vbi incipit tractare de propoſito principali .ſ. de iure canonico ẜm hu. naturali.i. diuino hoc noīe ꝯp̄hendit ius legale ꝓph̓icū euangelicū apl̓ic̓ .i. qd̓ ꝯtinet̉ in nouo et in veteri teſtamēto hoc noīe ec̄ ꝯp̄hendit̉ ius canonicū. ſiue eccl̓iaſticāxxiij. q. vij. c. i. hu. et bertrā. Ius naͣle eſt dinū ius.ſcꝫ qd̓ ꝯtinē ī lege moſaica et euāgelica. ⁊ ſic accipit̉ hEt dr̓ hoc ius nat̉ale. qͥa ſūma nat̉a .i. deꝰ nobis illd̓docuit et tradidit ꝑ legem et ꝓphetas. et euāgeliū. ul̓qͥa ad ea que iur̓ diuino ꝯtinent̉ nat̉al̓ racō ec̄ ſine extrinſeca excitacōe ducit et impellit ẜm hu. qͥ dicit ꝙ ſiverbis audacia ꝯcedat̉. ſecure dicit. ꝙ hoc ius imꝓpriedr̄ nat̉ale. ſcꝫ qͥa ad ea que in eo ꝯtinent̉ naͣle ius racioimpellit. et ad ea qͥs ex rōe tenẻ. Et hoc ꝯſiſtit in tribꝰſcꝫ in p̄ceptis ꝓhibicōibꝰ et demōſtracōibꝰ p̄cipit ꝙ ꝓdeſt ūt diliges dn̄m deū tuū. ꝓhibꝫ qd̓ ledit. ut nō furaberis. demōſtrat ꝙ ꝯuenit et expedit ſcꝫ oīa eē coīaIIet oīm eē vnā libertatē et repete̓ uel nō repete̓ ſua ⁊cͣ.ẜm hu. qͥ de hoc plene noͣ. in ꝓhemio ſue ſūme in lege. i. in veteri teſtamēto. b̓t. et hoc qͣꝫtū ad mādata etꝓhibicōes patꝫ. de hoc noͣ. j. e. di. ius aūt et in euāgelio. i. in nouo teſtamēto b̓t. ꝯtinet̉ ar. huiꝰ lr̄e quidāinnue̓ voluer̄t. qd̓ lex nat̉e. nō eſt vna apud onīs. nācū hic dicit. ꝙ ius nat̉ale eſt ꝙ in lege et eu āgelio ꝯtinet̉. et hoc nō eſt cōe oībꝰ. qꝛ vt dr̄ Roͣ. x. Nō onīs obediunt euāgelio. gͦ lex naͣlis nō eſt vna aput om̄s. Sꝫdic ẜm tho. ꝙ hoc qd̓ dicit hic. nō eſt ſic intelligendū.qͣſi oīa q̄ in. l. et ī euāgelio ꝯtinent̉ ſut de iur̓ nat̉e. cūml̓ta ſuit et tradant̉ ibi ſupͣ nat̉am. Sꝫ qͥa ea q̄ ſūt delege nat̉e. plene tradūt̉. vn̄ notabilit̓ cū hͦ dixiſſetgr̄anꝰ. ſtatimi exemplicādo ſubiūxit. quo quiſqꝫ iubet̉alij face̓ ⁊cͣ. ut in lr̄a ꝯtinet̉. et facit ad hͦ ad intelligēdū. id qd̓ ſupͣ ꝓx. p̄miẜit. ẜm hu. in verbo ius nat̉alevn̄ ꝯtͣ iſtā lr̄aꝫ. ip̄e gr̄anꝰ obicit. j. di. v. §. i. v̓. ſꝫ cū. ⁊ſoluꝫ. j. di. vj. §. is ita. ibi vid̓. quo ſcꝫ iur̄. alij facere .i. opꝰ mīe impende̓. quod .i. om̄e qd̓. ff. de cri. vj.et obe. l. quidā et dic/ quod .i. opꝰ mīe. lau. fieri hocvult dice̓ ut ſic̄ vult ſibi a ꝓximo benefieri ⁊ ſubueniri. ita et ip̄e bn̄faciat ꝓximo ſubueniatqꝫ ſibi. nō at̄ſi vult ſibi adulaciones uel huiōi illicita a ꝓximofieri. id et adulet̉. ul̓ huic ſil̓e faciat ei. hͦ enī ꝓprie nōdicit̉ velle. ſꝫ ꝯcupiſce̓. nec tūc vere ſibi vult aliud. qͥanō ad vtilitatē ſuā vult. qͥa ī odiū aīe ſue vult et ẜmpͣs Qui diligit iniqͥtatē odit aīam ſuā ¶ Et nota ꝙſic̄ ꝯcupīa ꝓprie ſemꝑ in mala ſigͥficacōe pont̉. Vndedicit̉ nō ꝯcupiſces ⁊cͣ. ita et volūtas ꝓprie in bono ſēaccipt̉ q̄ꝫadmod̓ h̓ ẜ gof. et prohibe̓. ſub. qͦ uel̓ quodẜm gof. Alij iniuſte. vnde dic ꝙ vn̄ diu̓ſo mō ꝯſueuit exponi ſcꝫ vn̄. i. a qͦ ul̓ ex qͦ loco. ul̓ ex qͣ cauſa. ẜpap. ſꝫ hic ponit̉ exemplificatiue. ſū declaratīe/ in euāgelio Math̓. vij. Oīa ſcꝫ oꝑa mīe q̄ hic tm̄ ꝯp̄hendūt̉.vt faciāt hoc verbū gn̓ale eſt. ff. de v̓. ſig̓. l. hoc verbūface̓ la. ead̓ .i. ꝯſil̓ia ꝓximis vr̄is in ſuis neceſſitatibus exhibete. ⁊ hoc eſt p̄ceptū ar. lxxxvj. di. nō ſatis.Sꝫ huiōi p̄cepta ex oꝑbꝰ mīe ad articulos neceſſitatiset facultatē faciendi referēda ſūt. nec alit̓ qͥs fit tranſgreſſor ẜm hū. et adde ad huiꝰ dc̄i declaracōeꝫ. qd̓ le. etnota. lxxxij. di. §. i. et. c. i. hinc yſidorꝰ. Cū ſupͣdictaverba ſit gr̄ani. qͣre non ponit̉ hic §. qͥa verba gr̄aniponūt̉ ꝑ. §. Ad hͦ dicas ꝙ hoc eſt ꝓpt̓ eth̓iam vocabuli. qͥa. §. dict̉ qͣſi diuiſio ſcpͥture. ⁊ dr̓ a phares qd̓ eſt diuiſio ⁊ graphū qd̓ eſt ſc̓ptura vn̄ ꝑagraphꝰ qͣſi diuiſioſc̓pt̉e. merito ergo h̓ qͥa nulla ſc̓pt̉a p̄ceſſerat. nō ponit.§. gr̄anꝰ. vn̄ bn̄ ⁊ ꝓprie ꝓnūciādo. debemꝰ dice̓ ꝑaphꝰet nō ꝑagraphꝰ b̓trā. ¶ In glo. illiꝰ dignus eſt addeut. v. di. §. i ¶ In. e. glo. ibi. §. ꝯmodiꝰ hic adde. premittit gr̄anꝰ qͣſdam iur̓ diuiſiones ⁊ eas ꝓſequit̉ uſqꝫ ad qͣrtā di¶ In qͣrta di. aꝑit officiū tā iur̓ eccl̓iaſticiet cauſā inuencōis qͣꝫ ec̄ ſecularis. Poſt aſſignat dr̄iasml̓tas ⁊cͣ. ut ſequit̉ in glo. ẜm lau ¶ In glo. ſignatur ibi Iſtis adde .i. ꝑ hoc ut intelligas ſac̓dociū ꝑ iusnat̉ale .i. diuinū. mūdum rege̓ et regnū ꝑ mores. i.ꝑ ius genciū et ciuile idē face̓ gof. ¶ In. e. glo. ibi jmſtrumētis adde ſic̄ equus regit̉ ꝑ militē tanqꝫ ꝑ actorēet ꝑ frenū tanqͣꝫ ꝑ mīſtrum et dic duobꝰ ẜm hu. ſcꝫgeneribꝰ iur̓. Nam ibi dicit̉ a quibꝰ hic ꝑ que regat̉.Nam paꝝ eſt eē iura. n ſint qui iura rege̓ poſſuit. ff.de origīe iur̓. l. ij. §. pꝰ originē lau ¶ In. e. glo ibi cōſuetudinario in fine. adde ſub quo noīe ꝯprehendit̉ qd̓libꝫ ius hūanū .i. ab hoīe inuentū. p̄ter diuinū ſue ſitredactū in ſc̓ptis ſu nō. Sic. n. accipiūt̉ h̓ mores ẜmhu. de hͦ eciam nō. j. e. di. mos eſt. et ſic ẜm hoc dc̄mglo. mgr̄i habꝫ reſpectum ad iur̓ originē. inſti. de iur̄nat̉ali c̓ca finē laū. ¶ In glo. Sꝫ nōne ibi qd̓ uis adde.i. debes velle. ¶ In glo. nūqͣꝫ. in fine adde uel dic ꝙaffirmatnī refert̉ ad euāgeliū. negatm̄ ad legem. Inthobia dr̓. qd̓ tibi odis fieri alteri ne feceris. Et in actibꝰ apl̓oꝝ in epl̓a que mittit̉ fr̄ibꝰ qui erāt Antiochieꝯſulentibꝰ de ſanguīe ꝯmedendo. et de carne ſuffocata ⁊