¶ Capitulum¶ Primum

qua non. Unde cum in dolore in ſenſu cauſeturtriſticia in voluntate: propter redundantiaminuicem virium. ſiue dolor ſit cauſa triſticie: ꝑquam (vt plures dicunt) ſiue ſit cauſa ſine quanon (vt alij dicunt) poterit deꝰ immediate cauſare triſticiam in voluntate ſine dolore. in ſenſu eandem quam poterat conſenſu mediante:ſicut potuit generare hominem ſine homine.Unde eandem triſtitiam numero: quam in aīmum heretici dum comburitur: cauſauit ignismediante dolore deus potuit ſeruare in voluntate. vt ſecum traheret de corpore exiens. Sicintellectus ſecum trahit ſpecies habitus: et forte actus: que a fantaſmate coniuncto ſuſcepit.Diffuſe autem iſta proſequitur ibi vide.¶ Tercia opinio eſt: que dicitur heinrici. animam ſeparatam et demonē affligi ab igne corporeo per veram immiſſionem. ſicut dicit opinio precedens. Sed dicunt iſti ꝙ virtute diuina ſuper additur anime ſeparate et demoni aliqua qualitas vel habitus ſupernaturalis: ratione cuius anima ſeparata vel demon poteſtpati ab igne: qua ẜm ſe ab ea pati non poſſet.Ratio ſola huius opinionis eſt ſola fuga incōuenientium. quia cum iſti non poſſint oſtendere: qualiter anima ſeparata poſſit aliquid recipere: per quod affligeretur: adinuenerunt.ꝙ hoc poterat fieri: mediante aliquo ſibi diuinitꝰ adiuncto. Sed dicit Petrus ꝙ iſtud eſt minus probabiliter dictum ꝙͣ primum. quia illd̓additum aīme. aut eſt aliquid corporeum. autſpirituale. Si ſpirituale: equalis dubitatio eſtqualiter anima ſeparata a corpore que eſt ſpiritus: poſſit pati ab igne corporeo mediante illo ſicut ſine illo. Si autem iſtud ſit corporeuꝫtunc aut facit vnum ſuppoſitum cum anima:aut non. Si autem non: tunc anima rationeipſius non poterit pati. quia diſtinctorum ẜmſuppoſitum ſunt diſtincte actōes et paſſiones.Si vero ſunt vnum ſuppoſitum. aut illud eſtſubiectum anime. aut anima ſubiectum eius.Non poteſt dici ꝙ illud ſit ſubiectum aīme. ꝙ̄ſubiectum anime non eſt niſi ſua materia velſuuꝫ corpus. ex quibus coniunctis reſultat homo. Et ſic non eſſet ſeparata de qua loquimur.Si vero dicamus ꝙ anima ſit ſubiectum illiusadditi quod ponitur corporale: tūc equalis dubitatio eſt: quomodo anima poſſit recipere illud corporale accidens. Sicut dubitamus qualiter poſſit recipere caliditatem. vel quamcunqꝫ qualitatem corpoream. Et ideo iſta poſitioin nullo declarat propoſituꝫ: ſed aſſumit equale dubium. Et ſi dicatur ꝙ anima coniuncta ꝑqualitatem naturalem: puta intellectum poſſibilem fit paſſibilis a corpore: puta fantaſmate. Aultomagis per qualitatem ſupernaturalēdeo faciente ab igne: tunc dicendum. Deus nōpoteſt facere ꝙ potentia feratur: niſi in ſuū obiectum: puta ꝙ auditus videat ſonum. vel ꝙ et

huiuſmodi viſus audiat ſonum. Proprium autem paſſiuum a corpore eſt corpus vel ſpiritꝰconiunctꝰ corpori non ſeparatus. propter qd̓nec ſpiritus agit in corpus: niſi per motum localem. nec econuerſo quid: manēte ergo ꝙ corpus illud et iſte ſpiritus: iſtud non poteſt in illud immittere. nec ab ip̄o recipere pluſꝙͣ nō calefactibile poteſt calefieri. ¶ Quarta opiniovicina antique. ponit mobum ſpecialem: quoanime puniuntur. Dicunt enim ꝙ in anima ſeparata virtute diuina poſſunt remanere potētie ſenſitiue: quod probatur. Quia virtute diuina accidens abſolutuꝫ poteſt ſeparari a ſuoſubiecto. Sed ẜm iſtos potentie ſenſitiue ſuntquedam accidentia abſoluta. ergo virtute diuina poſſunt ſeparari a compoſito. in quo ſūttanꝙͣ in ſubiecto. et remanere in anima ſeparata. Tunc arguitur ſic. Uerus dolor ſenſibilisperficitur in actu appetitus ſenſitiui: breuia ꝯgnitione ſenſitiua: ſed remanentibꝰ potentijsſenſitiuis in anima ſeparata. poteſt in eis eſſeſenſitiua cognitio. et appetitus conſequens. ergo in eis poteſt eſſe verus dolor ſenſibilis. ⁊ vera triſticia Petrus. Sed nec iſtud valet. quiadato ꝙ deus poſſet ſeparare accidens abſolutūa ſubiecto: non poteſt ip̄m ponere in ip̄o ſubiecto vel quocunqꝫ alio. ſicut quantitatem ſeparatam a ſubſtantia panis in ſacramento: nonpoſſet ponere ſubiectiue in angelo. Et eo modopotentia ſenſitiua: que eſt accidens organi corporei: non pōt ponere in anima ſeparata. Et)dato etiam ꝙ poſſet ponere: adhuc non ſufficeret ad hoc ꝙ aīma ſenſibiliter pateret̉ ab ignequia obiectum paſſionis eſt aliquid nocens: ſꝫnon poteſt dari mobus quo ignis noceat anime ſeparate: etiam ſi haberet potentias ſenſitiuas pluſꝙͣ ſi non haberet: non em̄ nocet ex hocſolo ꝙ cognoſcitur quacūqꝫ cognitōe. Et ideohoc modo non poteſt aſſignari cauſa paſſiōisab igne. ⁊ ſic non poteſt fieri ꝙ iſte potentie remaneant in corpore mortuo: quod eſt pars ſubiecti. quia contradictio eſſet ꝙ non viueret. ethaberet tamen potentiam vitalem: ſic nec ecōuerſo. ꝙ remaneant in anima ſeparata: que ſolum eſt altera pars ſubiecti. Item et ſi ibi eſſētpotentie ſenſitiue: non tamen ꝓpter hoc poſſetignis agere in ip̄as. nec calor in ſenſum: niſi eſſet organicus. ſic ut nec calor in viſum ſeparatum. quia non eſt motus niſi diaffani ẜm actūSic etiam eſt de omni ſenſibili: quod non ageret in ſenſum: niſi propter organum. ¶ Quītus modus dicendi: qui eſt tho. in. iiij. communis docto. eſt talis ꝙ ſpiritus incorporeꝰ .ſ. aīaſeꝑata vel angelus patitur ab igne ſolū ꝑ detētio nem per hunc modum. quia ſpiritus in corpore: ẜm iſtos diffinitur loco: ita ꝙ exiſtit invno loco: ꝙ non in alio. Res ergo corporeaexſua natura habet ꝙ diffiniat ſpiritum. Sednon habet ex natura ſua ꝙ detineat ſpiritum.