Druckschrift 
3 (1478)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum Sextum

Capitulumconuenit. Et hinc eſt in intellectu eoꝝpoteſt eſſe falſitas. Dicit em̄ philoſophus iniij. de anima. intellectus ſemper eſt verus.et aug. nil intelligitur niſi veꝝ. angelꝰ aūtꝯgnoſcit intelligendo. vnde et intellectualesdicunt̉ rationales ꝓprie. vt nos qui ratiocinando .i. diſcurrēdo de vno ad aliud ꝓcedimus: et medijs ſepe deficimus. vnde et erramus ꝓpter qd̓ dicitur iob. xxxvij. Tenebrisinuoluimur .ſ. ignorātie et erroꝝ. Habꝫ at̄duplicē ꝯgnitionē .ſ. matutinā veſpertinā.et deo potētes virtute intellectiua. Appellatur aūt ꝯgnitio matutina in eis: que ē perfectior. Eſt alia ꝯgnitio rerū quā habent inverbo .i. videndo diuinam eſſentiā. In verboem̄ dei ſeu diuina eſſentia ab eterno extiterūt. et ſciunt rationes omnium rerum tamſpiritualium ꝙͣ tꝑaliū vel corporaliū creaturaꝝ. vnde angeli ſancti videntes diuinam eſſentiam clare: que dici poteſt viſio meridiana vt perfectior. Uidēt etiā et ꝯgnoſcūt naturas et eſſētias omniū creaturaꝝ. et hac viſione omnia creata ſimul intelligunt et vnaſpecie intelligibili circa diuina. Et hoc ē qd̓dicit augꝰ. xv. de trinitate. in patria er̄tvolubiles noſtre cogitationes ab alijs ī aliaeūtes atqꝫ redeūtes: ſꝫ omnē ſcīam nr̄am ſil̓vno ꝯſpectu videbimus: et hec dr̄ viſio matutina. Et hāc ꝯgnitōꝫ .ſ. diuine eſſētie reꝝ creaturaꝝ in ea habēt aliqn̄ ī potētia aliqn̄in actu: ſed ſꝑ habēt in actu: qꝛ in hoc ꝯſiſtitbeatitudo que ꝯſiſtit in habitu ſꝫ in actuẜm ph̓m ī pͥmo ethicoꝝ. Et qd̓ dr̄ pͥma petri.j. c. in quē deſiderāt angeli ꝓſpicere. illud deſideriū excludit rem deſideratā: ſed faſtidiūẜm gre Habēt ſecūdario aliū modū ꝯgnitōis reꝝ creaturaꝝ. videlicet ſpecies intelligibiles eis inditas ꝑfecte res rep̄ſētantes.fantaſiā em̄ habēt ſicut nec corpus: peronā ſpeciē intelligibilē intelligūt ad ſeuertēdo. quidē alia intelligibilia: ſpēsalias ītelligibiles rep̄ſentāt̉: ſed oīa ſimul:vna illa ſpecie rep̄ſētāt̉: ſicut ſpecie ītelligibili: quā habēt in mēte de natura hūana intelligūt ſimul oīa ꝑtinēt ad hominē ẜm naturā. Et hec dr̄ viſio veſꝑtina. Adeo aūt ſuntpotētes v̓tute. ꝯgnoſcūt ſeip̄os āgeli eſſentiā ſuā: ꝯgnoſcūt et om̄s alios angelosſpecies eis inditas. Cognoſcūt et materialia illas ſpecies. Quicqͥd em̄ pt̄ v̓tus inferior:pt̄ et virtus ſuꝑior: ſed intellectus hoīs eſtinferior intellectu angelico ẜm naturam intelligit res materiales. ergo et angelꝰ. ſꝫ hocagit abſtrahēdo a fantaſmatibus. vt:ſed per ſpecies inditas. Cognoſcit virtꝰ intellectiua angeli etiaꝫ ſingularia: ꝙͣuis eniꝫquidā hoc negauerint. hoc reprobat beatustho. in prima parte. q. lvij. Primo quia derogat catholice fidei ponit hec inferiora ad-

miniſtrari per angelos. ẜm illud ad heb. iij.Omnes adminiſtratorij ſpiritus in miniſterium miſſi ſunt. Si autem ſingularium notitiam non haberent: nullam prouidentiam habere poſſent de his que in hoc mundo aguntur. Et hoc eſt contra eccͣs. v. Ne dicas corāangelo non eſt prouidentia. Cognoſcunt ergo ſingularia nonſolum in cauſis vniuerſalibus: quia hoc non eſt cognoſcere rationeꝫ.vt eſt ſingulare .i. ꝓut eſt hic et nunc. ſed ſicut homo cognoſcit diuerſis viribus cognitiuis omnium rerum genera. intellectu quidem vniuerſalia et immaterialia: ſenſu autēcorꝑalia et ſingularia. ita angelꝰ vnā intellectiuā virtutē vtraqꝫ ꝯgnoſcit. Futura aūtꝯtingētia ꝓut ꝓcedūt ex cauſis: ꝓut in pluribꝰ cōiecturā ꝯgnoſcere poſſūt: non certitudinē ſicut medicus de ſanitate vel morteīfirmi. Prout at̄ futura ꝯgnoſcūt̉ ī ſeip̄isꝯgnoſcūt: ſꝫ ſolꝰ deꝰ. Sil̓iter cogitatōes hoīm affectōes volūtatis: ꝓut manifeſtant̉ aliquē effectū exteriorē. vt verbū vel aliud ſignū. vt immutationē vultus et hmōi. multoſubtilius ꝙͣ homo: ſꝫ ꝓut cogitatōes ſūt inintellectu et affectiones in volūtate: ſolꝰ deꝰnouit angeli. Cognoſcūt etiam angelimiſteria gratie incarnationis: et omnia queꝓphete pronuntiauerunt. Nam prophete perangelos inſtruuntur ẜm dio. ſed non cognoſcunt iſta naturaliter ſeu per ſpecies īditas:ſed per viſionem quam habent in verbo. Necomnes angeli equaliter cognoſcunt miſteriagratie in verbo: ſed ꝓut voluerit eis reuelare. ita tamen ſuꝑiores angeli plura miſteria et altiora in dei viſione ꝯgnoſcunt: que īferioribus manifeſtāt eos illuminando. St̄inſuper angeli potētes virtute voluntatis:quia vtiqꝫ habent liberū arbitrium ſicut ethomo: al̓s eſſent minoris dignitatis. ſꝫ ita ēpotens et firmatum dei gratiam. poſſunt declinare ad malum ſicut nos. nec hocpertinet ad defectum potentie: ſꝫ magis poſſe peccare et deficere pertinet ad impotentiāſicut et deus non propterea non dicit̉ omnipotens: quia non poteſt peccare. quareangelus beatus peccare non pt̄: ē ẜm tho. j.ꝑte. q. lxij. quia videt deū eſſentiā. Eſſentiaaūt dei ē ip̄a eſſētia bonitas. vnde hoc modoſe habet angelus videns deum ad ipſum deūſicut ſe habet quicūꝙͣ videns deū ad communē rationem boni. Impoſſibile eſt aūtqͥs aliquid velit vel oꝑetur: niſi attendēs adbonū vel vellet diuertere a bono inqͣtū huiuſmobi. Sicut igitur angelus beatus nonpoteſt velle vel agere: niſi attēdens ad deuꝫ.Sic etiā agēs vel volens poteſt peccare. Secūdo dicunt̉ potētes virtute ꝓut īportat habitū. in principio creatiōis eoꝝ fuit eis īfuſa grā: ex qua fluūt om̄s v̓tutes. ꝙͣ-