¶ Sextum¶ Capitulum
uis cognita ẜm ꝓpriā ratōem poteſt ferri voluntas viatoris volendo eam vel nō volendonō quideꝫ ꝓpter ipſam: ſꝫ ꝓpter mala pene cōiūcta. Si aūt accipiat̉ beatitudo ẜm ꝯmunēratōem beatitudinis; ſic diſtinguenduꝫ eſt deappetitu: qꝛ quidā eſt actus appetitus efficaxq̄ eſt de re habita. vt delectatio. vel ē motꝰ adrem habendā. vt deſiderium efficaciter inclinās ad ꝓſecutōem rei. ⁊ tali appetitu nō neceſſario volumus beatitudineꝫ nobis ꝓpoſitamſolū ẜm coēm ratōem beatitudinis: qꝛ tā deſiderium ꝙͣ delectatio efficax ſūt reſpectu boniꝓpoſiti in ꝑticulari: ī quo delectamur ſi ſit habitū. ⁊ in qd̓ tendimꝰ ſi nō ſit habitū: habitioem̄ rei vel proſecutio ad eam reſpicit ſingularia. Eſt alius actus appetitꝰ ſeu volūtatis: qͥnō eſt velle efficax: ſꝫ velle conditionatū. ſeuquedam velleitasᶻ qua dicimur qn̄qꝫ ea velleque ſunt impoſſibilia. ⁊ hoc modo omnes volunt beatitudinem ẜm coēm ratōem beatitudinis: ꝓpoſito em̄ cuicūqꝫ quod bonuꝫ ē benehabere ⁊ malo carere: nullus eſt quī quadaꝫvelleitate tendat in hoc: ſꝫ qꝛ non efficax eſt.ideo non euidenter exprimit̉ quin potius videtur velle eſſe habituale magiſꝙͣ actuale etfrōte eſt. tamē concordāt cum prima opi. qͦad primuꝫ articulum. ⁊ hec videtur intentioAugu. in. xiij. de ciui. dei. c. viij. qui ꝓbat ꝙ ſicut om̄s volūt eſſe beati. ita volūt eſſe īmortales. Conſtat aūt ꝙ illud velle nō eſt efficaxſꝫ quedaꝫ velleitas: quia nullus vellet bonocarere: ſꝫ potius ſemꝑ bonū habere. ita vellꝫſemꝑ eſſe: quia ſine eſſe nō poſſet bene habere. Tertia opinio eſt ꝙ beatitudinem p̄ſentatam in cōmuni via vel viſā in ſpeciali in patria volūtas nō poteſt ex ſe reſpuere nec actꝰvolendi nec fruendi vtrobiqꝫ ſuſpendi: ſꝫ nōactus reſpuendi vel deteſtatōe haberi. Et prima concluſio ꝙͣtum ad beatitudinē in coī p̄ſentatam in bia patet ꝑ iam dicta: ſed quoad p̄ſentatam in patria ꝓbat̉ ſic. ſicut principiū in ſpeculabilibꝰ ſic finis in agibilibus: ſꝫintellectus nō poteſt nō aſſentire primo prīcipio. ergo nec voluntas nō ferri in vltimuꝫfinem clare p̄ſentatuꝫ: ꝓbat̉ ſicut ſe habꝫ voluntas viatoris ad beatitudinem in cōmuniſic voluntas comp̄henſoris ad beatitudinemque ē in deo: cū ibi ſit in veritate quicquid ēin beatitudine ẜm coēm eſtimatōeꝫ: ſꝫ nullꝰp̄t nō amare beatitudinē p̄ſentatā in ꝯmuniin bia. ergo nec in patria p̄ſentatam. Ꝙͣtumad ſcd̓am ꝯcluſionē dicūt ꝙ ꝑ miraculum depotētia abſoluta deus p̄t hoc .ſ. actū volūtatis ſuſpēdere p̄ſentata beatitudine clare ī patria vel in generali ī via. Ratio ē. qꝛ naturavolūtatis dicit̉ ferri in obiectū ſibi p̄ſentatūſuppoſita coī influentia dei ſine qͣ nullū agēscreatū agere p̄t. Si gͦ deus ſubtrahat influētiā ab actione volūtatis ⁊ nō ab actōne ītel-
lectus erit vna ſine alia naturaliter. ⁊ nōſolū nō violenter: niſi ꝙ illa natura ē vt raro:ſꝫ deus nō poſſet ẜm iſtos īmittere in volūtate actū contrariū .ſ. ꝙ volūtas reſpuat beatitudinem oblatā in coī. vel clare viſā in ſpāliaut ꝙ triſtet̉ in ea. Ratio huiꝰ eſt ꝙ deus nonp̄t facere ꝙ potētia ferat̉ ī nō obiectū. putaꝙ oculis videret ſonū. vel ꝙ potētia calefactiua frigefaceret: obiectū aūt volūtatis ad reſpuēdū vel deteſtandū eſt malū ⁊ nō bonum.vt bonum. ergo impoſſibile ē ꝙ reſpectu beatitudinis in qua nil mali apparere poteſt: voluntas ferat̉ vel reſpuendo vel deteſtādo. Debānatis dicit idem pe. ꝙ cuꝫ in eis remaneatnatura integra naturali vtiqꝫ appetitu appetunt beatitudinē. Etſi dicat̉ ꝙ appetitꝰ naturalis nō p̄t eſſe fruſtra. dicendū ꝙ verū eſt ꝑſe: ꝑ accidēs aūt appetitꝰ naturalis p̄t fruſtrari. vl̓ ꝑ libertatē arbitrij ſeip̄o abutētis. ⁊ hocvniuerſaliter et in pluribus ſpeciebus vel acaſu. In naturalibus nō quidem vniuerſalit̓⁊ ī tota ſpecie: ſꝫ raro ⁊ in aliquibꝰ īdiuiduisſpeciei. De appetitu aūt qui eſt actꝰ elicitꝰ. dicendū ꝙ damnati nō appetunt beatitudinemin ſpeciali appetitu efficaci laborādo ⁊ conādo ad beatitudinem. cum ſciant hoc ſibi īpoſſibile: ſed appetitu conditionato appetūt eaminꝙͣtum habent ratōnem cōmodi. vellent em̄ſi eſſet poſſibile eam habere inqͣtū ſcilicet qd̓dam cōmodum. ⁊ ſimili modo appetunt beatitudinem in generali ſcilicet bene habere..§ ij.Vtrū beatitudo ſanctorū ſit futura maior poſt reſurrectōeꝫ corporū ꝙͣ modo ſit: Reſpondit pe. de pa. in. iiij.diſ. xlix. q. vj. ꝙ beatitudinē ſanctorū augeripoſt reſurrectōem corpoꝝ poteſt intelligi dupliciter. Uno modo extenſiue. vt qꝛ ſit ī pluribus. Alio mō intenſiue. vt .ſ. aīma beata reaſſumpto corpore videat deū limpidiꝰ et ip̄mdiligat intenſius ꝙͣ nūc ſine corꝑe. ¶ Et ꝙͣtūad primum modum omnes cōueniunt dicētes ꝙ extenſiue augebit̉ beatitudo tūc: quiabeatificabit̉ tunc homo nōſolū in aīma qͦ advires ſuꝑiores que ſunt intellectus ⁊ voluntas: ſed etiam quo ad inferiores ſenſitiuas.⁊ in corpore ꝙͣtum ad dotes ſuas. ſicut econuerſo damnati affligent̉ tūc: nōſolū in aīmaqͦ ad intellectuꝫ ⁊ voluntatē: ſꝫ etiā in corꝑequo ad ſenſualitatē. ⁊ ſic loquit̉ glo. ſuꝑ illd̓Apoca. vj. Uidi ſub altari dei aīmas interfectorū: que dicit ꝙ aīme ſanctorū modo ſūt inminori dignitate ꝙͣ future ſit poſt reſurrectōneꝫ. Et Hiero. dicit ꝙ ꝑacto finali iuditio deꝰampliorē gloriā demoſtrabit ſanctis. hec em̄maior dignitas vel amplior gloria erit ẜmextenſionē que erit ad plura. Etſi in contrariū arguat̉ ſic. ſūmum bonuꝫ nō auget̉. ſicutnec albiſſimū magis d̓albat̉. ergo nō poteſtbeatitudo que eſt ſūmū bonū augeri. Reſpō-