¶ Capitulum¶ Quintum

ſit nobilior qui ē liberior: alioquin liberiꝰ eſſet ī d̓o velle alia a ſe ꝙͣ velle ſeip̄m. ⁊ ī nobiseſſet nobilior voluntas eoruꝫ que ſunt ad finem: qua volumus libere ꝙͣ voluntas finis:quem neceſſario volumꝰ: que omīa ſūt falſa.Et iterū ſi ꝓpter libertatē poneret̉ felicitas īactu voluntatis: deberet poni in actu liberonō in actu neceſſario: ſed actus volūtatis reſpectu dei in patria eſt neceſſarius ⁊ nō liberſiue diligēdo deū amore beniuolentie. ſiue fruendo deo amore concupiſcētie. ergo in nulloactu voluntatis in patria cōſiſteret beatitudo. Item nec illud eſt veruꝫ. ꝙ intellectus nōſit liber ſicut voluntas. licet em̄ intellectꝰ neceſſitet̉ quo ad prima principia: que de ſe cōtinēt claram veritatē. nihilominꝰ nō neceſſitat̉ reſpectu omniū que deducunt̉ ex primisprīcipijs: ſꝫ quibuſdā libere aſſentit exceptishijs que habent neceſſariā deductōeꝫ ex ip̄is.Similiter neceſſitat̉ volūtas reſpectu finis.ſꝫ libertateꝫ habet in hijs que ſūt ad finem. gͦtot modis eſt intellectus taꝫ practicus ꝙͣ ſpeculatiuus in iudicando liber quot modis voluntas eſt libera in eliciendo. Ꝙ aūt cōſueuitdici ꝙ voluntas imꝑat intellectui ⁊ omībusviribus aīme: nō eſt ſic intelligendū ꝙ poteſtſicut ſuꝑius ſuo inferiori. īmo potius eſt data inclinatio intellectui ad proſecutōnem ſueꝑfectōnis naturalis. ſicut dictum eſt de appetitu rerum naturaliū: qui datus eſt eis ꝓpterſue ꝑfectōnis naturalis inclinatōem. vn̄ ſicutibi appetitus nō imꝑat forme motus: ſꝫ eſt īclinatio conſequens reꝫ ꝓpter conſequendā ⁊obſeruandam eius ꝑfectōnem. ideo ꝓpter hocnō dici p̄t ꝙ ſit aliquid nobilius forma rei vleius oꝑatione: ſic voluntas eſt inclinatio data. Cū aūt omīa que hic amant̉: ament̉ inꝙͣtum bona apparentia vel exiſtentia: quoniaꝫomīa bona reperiūt̉ in deo ꝑfectiſſimo mō.⁊ ideo ſūme amandus: vt ꝑueniat̉ ad poſſidēdum euꝫ in patria: vbi ꝑfecte amat̉ ⁊ nil dutius amore dei. nil vtilius. nil honeſtius. Un̄Augu. in libro confeſ. omīa quibꝰ aliqͥd vnuꝫconſtat ⁊ nō ſunt omīa ſimul plus delectantomīa ꝙͣ ſingula ſi poſſint ſentiri omīa: ſꝫ longemelior eſt illis deus: qui fecit oīa: ſi placētcorꝑa deuꝫ ex illis lauda. ⁊ in artificem eorūretorque amorē: ne in hijs que tibi placēt tudiſpliceas. Si placent aīme in deo ament̉: qꝛ⁊ ip̄e mutabiles ſūt ⁊ in deo ſtabiliūtur fixe:alioquin irent ⁊ ꝑirent. In illo ergo ament̉⁊ rapere ad deum tecuꝫ quas potes. ⁊ dic̄ eishūc amemus ip̄e fecit hec ⁊ nō eſt longe: nonem̄ fecit ⁊ abijt: ſꝫ ex illo ⁊ in illo ſūt. Ecce ibieſt vbi ſapit veritas. intimꝰ cordi eſt. ⁊ cor errauit ab eo: redite p̄uaricatores ad cor ⁊ inherete ei qui fecit vos: ſtate cū eo ⁊ ſtabitis:requieſcite in eo et quieti eritis. Quo itis inaſpera quo itis: non eſt requies vbi eam que-

ritis: beatā vitaꝫ queritis in regione mortis⁊ quomō eſt vita beata vbi non eſt vita. Seddeſcendit huc ip̄a vita veſtra .ſ. ex dilectōe adnos ⁊ tulit mortem veſtram ⁊ occidit eam ⁊tenuit clamans vt redeamus ad eum. ⁊ diſceſſit ab oculis vt redeamus ad cor et inueniamus eum. hec ille ꝑ dilectōem inuenit̉. Idemin ſecundo li. confeſ. Domine deus ſuperbiacelſitudinem imitat̉: cū tu ſis ſuꝑ omnia excelſus. et blandicie amari volunt: cum nihilſit tua caritate blādius. ignauia quietē appetit ⁊ que quies. certa p̄ter te luxuria ſocietatem ⁊ tu es plenitudo et indeficiens copia incorruptibilis ſuauitatis. Auaritia ml̓ta poſſidet. ⁊ tu poſſides omīa. Inuidia de excellentia litigat: te autē quid excellentius. Ira vīdictam querit: te autē iuſtius quid vindicet.Triſtitia rebus amiſſis contabeſcit: quia itanollet ſibi ſicut tibi: nihil poteſt auferri. itafornicat̉ anima cum auertit̉ abs te. ⁊ queritextra te que pura ⁊ liquida non inuenit: niſicum redierit ad te. ⁊ ꝑuerſe te imitant̉ omēsqui longe ſe faciūt a te. ⁊ extollūt ſe aduerſuꝫte: ſed etiam ficte imitando iudicant te creatorem eſſe omnis nature. et ideo nō eſſe omīnocredat̉ a te. hec iſte. Ex hijs habes ꝙ ī omībꝰvitijs querit homo ⁊ amat bonuꝫ: ſꝫ apparēsfalſū ⁊ nō verum: ſꝫ omnia illa bona q̄ vitiafalſo repromittūt. vt vtilitatem quo ad auaritiam. delectatōnem quo ad luxuriam ⁊ gulam. excellentiam quo ad ſuperbiam. ⁊ ſic dealijs omīa vere ⁊ ꝑfecte ſunt in deo. ⁊ ideo ſūme amandus. vt veniat̉ ad dilectōneꝫ patriequo nil ſuauius. Augu. in. x. confeſ. Omnesbeate viuere volumꝰ. Beatus aūt nec ille ē:quia nō habet quod amat qualecūqꝫ ſit: necqui habet qd̓ amat ſi noxium ſit: neqꝫ qui nōamat qd̓ amandū eſt cū ſit optimū: nā et quiappetit quod abipiſci nō p̄t: cruciat̉. et qͥ adeptus eſt quod adipiſcendū nō eſſet: egrotat.Reſtat gͦ quartuꝫ vbi vita beata inueniri q̄at: cū .ſ. id quod eſt homīs optimū. vt amat̉⁊ habet̉. Ꝙ eſt homīs optimuꝫ tale eſſe debetquod nō amittat inuitus. Uirtꝰ certe aīmamfacit optimā. ⁊ que ad beatitudinē ducit. Siaūt virtus ducit ad beatam vitā: nihil virtutem eſſe affirmauerim: niſi ſūmū amorē dei.Naꝫ ⁊ illud quod virtus quadripartita dicit̉ex ipſius amoris vario effectu dicit̉. Eſt em̄temꝑantia amor integrum ſe p̄bens ei quodamat̉. Fortitudo amor facili tolerans omīaꝓpter id quod amat̉. Iuſtitia amor ſoli amato ſeruiens ⁊ ideo recte dominās. Prudentiaamare ea quibꝰ adiuuat̉ ab eis a quibꝰ īpēditur ſagaciter eligēs: ſꝫ hūc amorē nō cuiuſlibet rei: ſed dei eſſe diximus .i. ſūmi boni. ſūmeſapiē. ſūme ꝯcordie. Eſt eī caritas ſīplex ⁊ pura: que ſpūſancto ē inſpirata: ꝑducit̉ ad filiūꝑ quē cognoſcit̉ pr̄. ⁊ infra. Si deus ē ſūmuꝫ