¶ Capitulum¶ Quintum

ctus volūtatis: ⁊ in illo actu dilectōis eſſentialiter et ī actu volūtatis antecedēter et inactu delectatōis ꝯſequēter. vel ẜm rē ſi differūt re. vel ẜm rationē ſi differūt rōne tm̄. Ciuitas em̄ ſuꝑnoꝝ ciuium ⁊ eorū felicitas cōſiſtit in dilectōne dei. ⁊ ſui ⁊ ꝓximi ordinataqualem illa requirit: et ſic p̄t dici beatitudopax ⁊ regnū dei: ſꝫ pͥncipalitas eſt penes volūtatē: quia omīs cognitio practica ordinat̉ad volitioneꝫ ſicut ad finē: quia finis pͣcticeeſt opus. vt dr̄ ī ſcd̓o methaphiſice. ¶ Tercōſi loqͣmur de beatitudinē ꝓut dicit ſtatū aggregatū. Ex iſta duplici felicitate ſic ꝯſiſtit īactu vtriuſqꝫ eſſentialiter: ſed in actu intellectus principaliter: qꝛ illud quod eſt melius ītoto aggregato eſt principalius: hmōi aūt eſtfelicitas contēplatiua non actiua: cū iſta ſitꝓpter illam ẜm ph̓m. vnde cum beatitudo ſitfinis et nō ad operationeꝫ ſicut ad finē hoceſt differenter: quia beatitudo contēplatiuaeſt oīm actionū finis ſui generis ⁊ aliorum:vnde eſt ſimpliciter finis a qͦ: licꝫ nō ſit finisgr̄a huiꝰ qꝛ hoc eſt ip̄m obiectuꝫ: ſed bt̄itudoactiua eſt finis actonū practicaꝝ: ſꝫ nō oīmſimpliciter: immo ip̄a ordinat̉ ad ꝯtemplationem q̄ ſn̄ illa poſſet turbari. Dilectio gͦ dei īpractica al̓ ī patria licꝫ nō ordinet deū ī aliud tn̄ ip̄amet ordinat̉ ī viſionē. ſicut minusbonū vniꝰ ſubiecti ad maius aliud bonū eiꝰ.dem. Sed in hac deductione dubiū eſt. ꝙ illabeatitudo ſūma nō ht̄ fruitionē annexā: ſedbeatitudo minor actiua: cū tn̄ dicat ph̓us. ꝙconſideratio ſapiētie habet mirabiles delectatiōes et puriſſimas: ſed forte illud nō eſt niſimediante actu practico qui dicit deum eē ſūmum bonuꝫ: vnde ſumme amādū aut hmōi.¶ Sed ꝯtra primam ꝯcluſionē arg. ſic. Illapotētia q̄ eſſentialiter ꝑtinet ad imaginē habet actum qui eſt de eſſentiā beatitudinis: qꝛbeatitudo eſt dei immediata habitio: eo autēaīa ad imagineꝫ dei eſt: quo eius capax ⁊ ꝑticeps eſſe pt̄: ſed volūtas eſt eſſentialiter ꝑsimaginis. gͦ ⁊cͣ. Si dicat̉. ꝙ maior habet inſtantiaꝫ ī intellectu agente qui eſt ꝑs imaginis: nec habet actū in beatitudine. Dicendūꝙ maior ꝓpoſitio intelligit̉ de potentia paſſiua: cum beatificari ſit pati et reciꝑe. ℟. ꝙiſta rō bene ꝯcludit ꝙ actus volūtatis eſt d̓eſſentia beatitudinis actiue q̄ eſt ī patria cōſiſtēs in dilectōe dei et ꝓximi ⁊ ſui. nō em̄ caret illa ciuitas ſupernoꝝ felicitate politica.cōcludit etiā dicta ratio ꝙ eſt de eſſentia beatitudinis integre et ꝑfecte: ſꝫ nō concluditꝙ ſit de eſſentia felicitatis pure ſpeculatiue:q̄ fuit pͥma ꝯcluſio. ¶ Iteꝫ ꝯͣ ſcd̓am ꝯcluſionem arguit̉ ſic. actus qͥ ſꝑ eſt debitus non eſtde eſſentiā beatitudinis patrie: qͥa iſte ht̄ rationem meriti. ille rōnē p̄mij ⁊ ꝓmiſſi ⁊ mercedis: q̄ nō eſt debita a merēte ſꝫ merēti. Nul

lus em̄ reſpectu eiuſdeꝫ eſt ſimul ⁊ debitor etcreditor: ſꝫ dilectō dei tā ī via ꝙͣ ī pr̄ia ē debita ẜm illd̓ Ro. xiij. Nemini qͥcꝙͣ debeatis: niſi vt inuicem diligatis. nō em̄ pt̄ hō tantū diligere deū qͥn adhuc debeat: p̄terea actus quicadit ſub p̄cepto ſꝑ eſt debitus: qꝛ p̄ceptū obligat. Illud at p̄ceptum diliges dn̄m deū tuūex toto corde tuo ⁊cͣ. maxīe implet̉ ī patria.Precepti at̄ impletio eſt debiti ſolutio. gͦ ⁊cͣ.Dicendo. ꝙ actus volūtatis nō ſit d̓ eſſentiabeatitudinis ſpeculatiue ꝯcedit̉. ſꝫ de pͣcticavel aggregata bt̄itudine q̄ .ſ. complectit̉ ⁊ viſionem ⁊ dilectōeꝫ ꝙ nō ſit de eſſentia eiꝰ falſum eſt. Ad argu. reſpōdeo. ꝙ caritas meret̉augeri: vt aucta mereatur ꝑfici: ⁊ tn̄ qn̄ augetur elicit actū qui eſt debitus reſpectu caritatis q̄ nūc eſt: qꝛ qn̄ creſcūt dona creſcuntet rōnes donoꝝ. Et cū hoc eſt merces et premiū reſpectu actus caritatis qui ī ip̄m ꝓmeruit. Sil̓r ſi dilectō dei ī patria eſt debita abilla caritate ꝑfecta: quia dꝫ diligere ꝙͣtū pt̄et tūc tātū pt̄. gͦ ⁊cͣ. Et eſt merces reddita reſpectu meriti quod p̄ceſſit. Et ibeꝫ poſſet dicide illa viſione: quia exquo pt̄ tenet̉ cogitareꝙͣtum poteſt. Sciēdū eſt. ꝙ oꝑatio que eſt eſſentia beatitudinis ſpeculatiue nō eſt ꝓpteraliquam vnam operationem. quia finis ſpeculatiue nō eſt niſi veritas: ſed oꝑatio que ēeſſentia beatitudinis pͣctice eſt ꝓpter ſpeculationem. ſicut felicitas actiua non eſt ꝓptercontemplatiuaꝫ: quelibꝫ aūt ꝑ ſe ſumpta ꝓpter aggregatū ex vtraqꝫ ſicut quelibet ꝑs ēꝓpter totum. vt aīa ꝓpter hoīeꝫ et non ſolūcorpus. ¶ Contra terciā cōcluſioneꝫ ſupͣ poſita .ſ. ꝙ beatitudo reſultās ex ſtatu aggregato: ex ſpeculatiua ⁊ practica arguit̉ ſic. Geatitudo cōſiſtit ī optima oꝑatione: ſed optima operatio non eſt niſi vna: quia dr̄a ſpecieſūt magis aut minus ꝑfecta. gͦ ⁊cͣ. Reſpondeo. ꝙ veꝝ eſt ꝙ ꝯſiſtit ī optima oꝑatōe potētie beatificabilis: ſed illa potētia ē duplex. gͦī duplici. quia beatitudo nō eſt aliquid vnūſimpliciter nec pars ſed aggregatum. Eſt em̄ſtatus oīm bonorū aggregatione perfectus.Et ſimiliter ꝙ conſiſtere in actu excellentiſſime potentie verū eſt que eſt hominis vt homo eſt: illa autem duplex nō vna tm̄ .ſ. appetitus rationalis qui dicit intellectum ⁊ volūtatem. Quia de beatitudine aggregata ex actiua et ſpeculatiua dictum eſt ꝙ talis beatitudo conſiſtit principaliter in intellectu hocid̓o: quia potentia intellectus eſt ſimpliciternobilior volūtate et actus intellectus eſt nobilior actu voluntatis. quod ſic ꝓbat Pet. depal̓. in. iiij. di. xlix. q. iij. ar. j. quia illud ex cconformitate aliquid habet totaꝫ bonitatemſuā eſt nobilius illo ſimpliciter: ſicut menſura mēſurato: qꝛ ꝓpter qd̓ vnūqd̓qꝫ tale et illd̓magis. ſed voluntas non habꝫ aliquā boni-