¶ Capitulum¶ Quintū

promouendis maioribꝰ bonis ideo dimittendum di. iiij. c. deniqꝫ.¶ De prioritate papa­ .§. xiiij.tus ad imperium. Scienduꝫ ẜm Aug. de ancho. papatū fuiſſe prius imꝑio aliquo modo.Pro cuius declaratōe notandū. ꝙ de dn̄io regali vel imꝑiali poſſumꝰ loqͥ dupliciter. Prīomodo vt eſt vſurpatū et tirānicū. Secūdo vteſt naturale et politicū. primū .ſ. tirannicū ꝑmiſſum eſt in penā damnātiū ⁊ penā peccātium. Et hoc fuit ante ſacerdotium. Nam ẜmAug. xv. de ciui. dei. c. j. Primus reguꝫ terrefuit Caÿm. qui prius condidit ciuitateꝫ: in qͣregnaret vocans eā nomīe filij .ſ. Enoch. Etſic omēs ex eo geniti vſurpatiue dn̄ium habuerūt. Et poſt diluuiū renouatū videt̉ iſtd̓dn̄ium tirānicū a Nembroth: de quo diciturGen̄. x. ꝙ cepit eſſe robuſtꝰ venator corā dn̄oi. oppreſſor hoīm ꝑmittēte dn̄o: ſub qͦ edificata eſt turris babel ⁊ lingue confuſe. Secūdūdominiū eſt naturale ⁊ politicū. et hoc ꝯceſſūeſt in remediū pct̄i .ſ. ad coercēdū ip̄m et pacem iuſtoꝝ ꝓcurādam. Et iſtud ſecutū eſt ſacerdotiū. Incepit em̄ ſacerdotiū ī ꝑſona Melchiſedech ſignificātis xp̄m ⁊ ſūmum pontificem. Erat em̄ ſacerdos dei ſummi: vt dr̄ Gen̄xiiij. Et hunc tradūt hebrei fuiſſe Sem prīogenitum Roe. Et poſt eū omēs pͥmogeniti ꝓſacerdotibꝰ habebant̉ uſqꝫ ad legeꝫ moſaica.Sub lege vero ſcripta magis exp̄ſſum ⁊ ſolēnizatum fuit ſūmū ſacerdotium ī Aaron. Etex ꝓgenie eius continuatū fuit ſacerdotiuꝫuſqꝫ ad xp̄m in gente hebreoꝝ. Nam alie nationes idolatrie dedite habebāt ⁊ ip̄i ſuos ſacerdotes maiores ⁊ minores idolis ſacrificantes. vt dicit Iſidorus di. xxj. c. j. Perfectōnatum aūt fuit ī xp̄o: qui pontifex factus futurorū bonoꝝ ꝑ ꝓprium ſanguineꝫ introiuit ſel̓in ſancta eterna redemptione inuenta. Rep̄ſentatū autem et delegatum in Petro xp̄i vicario. Exaltatum aūt ī ſua vniuerſali iuriſditionē. Manifeſtatū ī Silueſtro papa. Dominiū aūt tꝑale iuſto titulo acquiſitū initiūhabuiſſe videt̉ ī Moyſe duce ppl̓i conſtituto adeo: poſt quem ſecuti ſūt iudices. vt patet inlibro iudicū ꝑ totum. Et deinde talis modusregēdi mutatꝰ ī regiū ſeu regale ſceptruꝫ inSaule vel potius ī Dauid. Etſi apud aliasnationes eſſent reges et principes: vtꝝ iuſtotitulo obtinuerint: ignotū eſt. Monarchia at̄i. pͥncipale dominiū mūdi primo cepit a Sÿrijs ſub Nino rege Riniue. Et de Aſſirijs trāſlatū eſt ad Medos ⁊ Perſas ſub Cyro ⁊ Dario. Et de Medis ⁊ Perſis trāſlatū ē ad Grecos ſub Alexādro magno: ⁊ a Grecis trāſlatū eſt ad Romanos ſub Octauiano: qd̓ dn̄iūdemū ſubiugatū eſt et ſubditū xp̄o: vt habet̉in viſione Daniel̓. ij. c. ſignatū ꝑ lapideā ſtatuam illam in puluerem redigentem: ⁊ oſtē-

ſum fuit Octauiano imꝑatori ꝑ Sibillā: dieqͣ natus eſt rex regum ⁊ dn̄s dn̄antiū. ¶ Pꝰmodū trāſlatuꝫ eſt imꝑium ſub Conſtātinocōuerſo ad fidē ſub Romanis ad Grecos annuente papa Silueſtro: et exinde a grecis adalamanos ſub karolo magno diſponēte papa Abriano. Nam ⁊ ip̄e karolus magnꝰ dn̄serat Frācie ⁊ alamaīe. Dicit̉ tn̄ imꝑator etiam nūc rex romanoꝝ ꝓpter dignitateꝫ rōneberiuatōis: qꝛ inde deriuatū eſt imꝑium ⁊ ratione cōfirmationis: quia a romano pontifice habꝫ confirmari. Et rōne coronatōnis:quia Rome cōiter debet coronari. Ex verbisaūt Aug. in li. de ciui. dei ī diuerſis locis videtur elici ẜm Aug. de ancho. ꝙ imꝑium deodiſponēte ſit trāſlatū ad romanos ꝓpter. v.Et primo ꝓpter magnam reuerētiā ſacrorū:etiamſi errarēt ī cultū pluriū deorū. Et hocſatis patet ex primo li. Ualerij maximi. c. j.Scd̓m fuit clemētia ⁊ virtus animoꝝ. Undein laude eoꝝ dictum eſt. Parcere ſubiectis: ⁊debellare ſuꝑbos. vt dicit Uirgiliꝰ. Et ꝙ accepta iniuria ignoſcere potiuſꝙͣ ꝑſequi malebant: vt dicit Saluſtius. Terciū fuit fidesꝓmiſſoꝝ .i. firma obſeruatio: exemplū patetde Marcō regulo qͥ cauſa ꝓmiſſi reuerſus eſtad hoſtes Carthaginēſes. vt dicit Ualeriusmaximus. Quartū fuit iuſticia diſcuſſionū.Unde dr̄ actuuꝫ. xxv. ꝙ feſtus reſpondit. Nōeſt ꝯſuetudo romanis damnare aliquē hoīeꝫpriuſꝙͣ ille qui accuſatꝰ eſt: p̄ſētes habeat accuſatores locūqꝫ defendēdi accipiat. Quintuꝫfuit carentia ꝓpͥorum: hoc eſt ꝙ non attendebant ad ꝓpͥa commoda. quod patet ex eo qd̓ſcribitur. j Machab̓. viij.Ꝙ papa ſit maior .§. xv.imꝑatore ī dignitate ptꝫ nō ſolū ex autoritate Ambroſij. ꝙ nō tam auꝝ eſt p̄cioſius plūbo: ꝙͣ regia ptāte ſit pontificalis autoritas:vt habetur di. xcvj. c. duo. ſed etiam ꝑ exempla imꝑatorum gentilium poteſt oſtendi. Nāvt narrat magiſter ī hiſtorijs ſcolaſticis. CūAlexander imperator veniret ī Iudeam cumꝓpoſito exterminandi eam ex viſione quamhabuit terribili: obuians Ioiade ſummo ſacerdoti ad eum venienti induto pontificalibus de equo deſcendit digniſſimeqꝫ eum veneratus eſt: et adorauit. dicens principibus ſecum cōmitantibus: ſe non ipſum adoraſſe ſꝫdeum: cuius principatum et vicem gerebatin terris. Et de Sibilla tiburtina narraturab hiſtoriographis. ꝙ cum oſtendiſſꝫ Octauiāno imꝑatori: quem romani volebant deumvocare circa ſolem circulum et ī medio eiuspirginem pulcherrimam pueꝝ geſtantem ingremio ⁊ dixiſſꝫ illū pueꝝ maioreꝫ eo .ſ. xp̄meum adorauit: ⁊ prohibuit ſe deū vocari. Cūergo papa ſit vicarius xp̄i: patet dignitateꝫeius maioreꝫ imperiali. Patet etiam hoc ex