¶ Titulus¶ Hiceſimuſſecūdus

penialia quibus eſt ī affectu fixus nō valet:ſed ſi iſta concurrāt. puta ꝙ papa a tota culpa ⁊ pena abſoluere poſſit. ita ꝙ talis euolabit. Huius ratio eſt. quia xp̄us poteſt tolleretotam penam. ergo ⁊ papa vicarius eius cuicōmiſſa eſt diſpenſatio theſauri eccleſie. Suꝑij. corin. ij. ſiquid vobis condonaui ꝓpter vosin ꝑſona xp̄i dicit glo. j. tanꝙͣ ſi xp̄s donaſſet.improprie tamen dicit̉ per indulgentiam culpam remittere: quia ſolus xp̄us remittit culpam principaliter. de conſecra. diſ. iiij. ca. nemō ſacerdos ꝑ ſacramenta inſtrumentaliter.De poteſtate pape .§. viij.erga eos qui ſunt in terra .ſ. paganos qui ſignātur ꝑ pecora campi. Iudeos et hereticosqui ſignant̉ ꝑ boues. ⁊ xp̄ianos qui ſignant̉ꝑ oues: omēs hos ſubijecit deus pape ſub pedibus eius .i. ſub iuriſditione eius. vt declarabit̉ ẜm illud p̄s. Omīa ſubieciſti ſub pedibuseius. oues ⁊ boues. De pt̄ate quam habet papa ſuꝑ hereticos. ſciſmaticos. iudeos ⁊ paganos ⁊ terras eoꝝ habes multa pulcra notataꝑ Io. an. in nouellis ſuꝑ ca. ꝙ ſuꝑ hijs deuotopoſt Inno. que habent̉ ſupra ti. iij. d̓ doministēporalibus. Ꝙ pagani ſubſint pape probatAugꝰ de ancho. vbi ſupra ſic. papa preeſt mūdo vice xp̄i. xp̄s autem habet plenaꝫ iuriſditionem ſuꝑ omnē creaturā. cū in nomīe eiusflectat̉ omnē genu celeſtiuꝫ terreſtriū ⁊cͣ. adphil. ij. ca. xp̄us em̄ per paſſionē ſuaꝫ meruitiuditiariā poteſtatē ſuꝑ omneꝫ creaturā. vn̄ip̄e reſurgens ait math̓. vl. data eſt mihi oīspoteſtas in celo ⁊ in terra. Cum autē vicariꝰxp̄i ſit papa: nullꝰ poteſt ſe ſubtrahere ab obedientia eius de iure. ſicut nullꝰ de iure poteſtſe ſubtrahere ab obedientia dei. Et ſicut recepit xp̄c a patre ducatum ⁊ ſceptrum eccleſiegentiū ex iſrahel egrediens ſuꝑ omnē principatū ⁊ poteſtatē. ⁊ ſuꝑ omne quodcūqꝫ eſt. vtei genua cuncta curuentur: ſic ipſe petro etſucceſſoribus eius pleniſſimā poteſtatē ꝯmiſit. vt dicit Cirillus patriarcha Alexandrinꝰin libro theſaurorū. Et ꝙͣuis pagani ꝑ excōmunicatōem vel abſolutōnem in confeſſioneſolui vel ligari nō poſſūt. tamē poteſtate clauium ligati ſunt ꝑ eccleſiam iudicati dānati.⁊ ſic ſi vellent euigilare ⁊ ad fidem reuerti poteſtate clauiū abſolui poſſent. Similit̓ ꝙͣuisde eccleſia dici non poſſit merito fidei et boneoꝑatōnis. tamē de eccleſia dici poſſūt iuditiaria poteſtate. ⁊ occaſionali vtilitate. Nō aūtpoteſt papa auferre dominia ⁊ iuriſditionesa paganis que iuſte detinent. Ratō huius eſtẜm Augu. d̓ ancho. qꝛ ẜm philoſophū primopoliticorū. dominiū vnius ſuꝑ alterum interbenefitia naturalia ꝯputat̉. Sunt em̄ quidānaturalit̓ dn̄i alioꝝ: qui .ſ. intellectu vigent.⁊ mente alijs ꝓuidere poſſunt. Alij vero ſuntnaturalit̓ ſerui: qui viribꝰ naturalibꝰ pollent

⁊ intellectu deficiūt: benefitiū aūt iuris ⁊ permaxime naturalis nemī eſt auferendū. extrade re iu. li. vj. Gn̄ficia em̄ naturalia neduminfidelibꝰ: ſꝫ nec etiā demonibꝰ ſubtracta ſūt.Ordo igit̉ principandi cuꝫ ſit nature bn̄fitiūomī humane creature cōceſſum: nec ꝑ papānec ꝑ alios reges xp̄ianorū ab infidelibꝰ ſubtrahendū eſt: cuiꝰ dei iuditiū eccleſia imitat̉:qui beneficia nature coīter et bonis et malislargit̉. Nec ē ꝯͣ ꝙ eccleſia ꝑſequit̉ ſarracenos⁊ huiuſmoī. qꝛ hoc facit eccleſia vel xp̄iani īꝙͣtum illi impugnāt iura eccleſiaſtica ⁊ occupant terras xp̄ianis debitas. vt terrā ſanctā⁊ multa alia q̄ ꝑtinēt ad xp̄ianos. et qꝛ moleſtant ip̄os xp̄ianos ꝑ mare ⁊ ꝑ terrā capiētes⁊ ſeruituti adijcientes cuꝫ poſſunt. ⁊ talia dominia ⁊ iuriſditiones vſurpatas licitū ē xp̄ianis ab eis recuꝑare. ⁊ quouſqꝫ reſtituāt. vl̓componant acciꝑe quecunqꝫ ſua: cū bellū ſitiuſtū ex ꝑte xp̄ianorū. ar. diſ. j. ius gentium.Itē ẜm Augu. de ancho. vbi ſupͣ papa p̄t punire paganos ⁊ barbaras natōnes cuꝫ aguntꝯͣ legem naturalē ī manifeſtis: qꝛ vnuſqͥſqꝫ p̄tpuniri ꝓ tranſgreſſione legis quā recipit ⁊ ꝓfitet̉. Sꝫ lex naturalis ē ita cordi inſerta qd̓deponi nō p̄t. vtſi furarent̉ vel conmitterentvitiū ſodomīe ⁊ huiuſmoī: ſꝫ pro eo ꝙ faciūtcontra legem diuinā .ſ. veteris vel noui teſtamenti aut contra legem poſitiuā cū neutramrecipiant: puniri nō pn̄t. Si tn̄ pagani ſuntſubiecti aliquibꝰ regibꝰ ⁊ principibꝰ xp̄ianis.dignū eſt vt viuere debeat legibus quibꝰ viuūt alij ſubditi illoruꝫ principū. Ne videant̉meloris conditōnis ꝓpter ſuā infidelitateꝫ ꝙͣxp̄iani. ⁊ cogi ad hoc ⁊ puniri poſſunt. putaꝙ cū ſtatutū generale eſt in aliqͣ ciuitate vbitales habitant. ꝙ qui portat arma incidat d̓hoc cōuictus in penam. x. florenoꝝ: poteritde tranſgreſſione huiuſmoī puniri paganus.ſicut xp̄ianus in tali ciuitate. ar. diſ. viij. quecōtra morē. ſeruatis tn̄ eis ritibus ⁊ obẜuātijs ſue ſuꝑſtitionis ẜm morē ſuū. ſicut enimnō p̄t cogi ad fibeꝫ. ita nō ſūt compellendi adfaciendū ceremonias ⁊ ritus cultus xp̄ianorum: nec tamē aliquid facere poſſūt in ſua ſuꝑſtitōne ꝑfidie: quod vergat in confuſionem⁊ irreuerentiā fidei xp̄iane: al̓ poſſēt puniri.extra de iude. ⁊ ſarrace. ca. in clement. ⁊ ī matrimonijs ſuis dimittunt̉ in ritibus ſuis. Neceſt contra quod ſcribit̉. xj. q. j. ſiquis. ⁊ di. lxiij. Adrianus. ⁊ xxiij. q. viij. ꝯuenior. in quibꝰca. videt̉ ꝙ imperator poſſit nationibus imperare: quia illud intelligit̉ de nationibꝰ ſibiſubiectis. Et ꝙͣuis pagani puniri nō poſſintpena ſpūali excoīcatōnis ⁊ huiſumoī. poſſūttamen puniri ab eccleſia pena pecuniaria. eta principibus etiam pena corporali.¶ De poteſtate pape in inº. §. ix.deos d̓ſignatos ꝑ boues. qꝛ iugo legis moſaÿ