¶ TitulusC.xxij.

multominus poteſt ſecūdū. ¶ Ꝙ non ſit inſtituta ab eccleſia pt̄as papal̓ aucͣte ꝓpria. Probatur pͥmo ex ꝑte obiecti ip̄ius poteſtatis ſic.Illa poteſtas nō p̄t inſtitui a ꝯmunitate xp̄iana ꝓpria auctoritate. que includit illud. quodexcedit omnem aucͣtem humanam. ita ꝙ ꝑ ſenulla auctoritas humana ad hoc ſufficit ſineꝯmiſſione alteriꝰ. Includit em̄ in ſe poteſtaspapalis ligare. et ſoluere in foro ꝯſcientie: q̄dici p̄t actio dei. Includit etiam abſoluere apena debita in foro dei. vt ꝑ indulgentias fit.hec aūt excedūt aucͣtem humanam. ita ꝙ adhoc non ſufficit ſine alia. ergo a cōmunitatexp̄iana non potuit inſtitui aucͣtoritas ⁊ pt̄aspapalis ꝓpria aucͣte. Secundo ꝓbatur hoc idēex parte finis. vel poteſtatis papalis. ſic. Finis iuriſditōis eccleſiaſtice que poſt xp̄m pͥncipaliter reſidet apud papam. eſt ordinare cōmunitatem xp̄ianam ad impendēdum deo debitū cultum. et ſibi acceptum. et per ꝯſequēsvite eterne meritoriū. Sed ad nullam ꝯmunitatem ꝑtinet poſſe inſtituere iuriſditōeꝫ: ẜmquā impendat ꝯmunitas ip̄a debitum domīop̄ſidenti ꝯmunitati tali. cuius dominium. velregimen in nullo d̓pendet ab ip̄a ꝯmunitate.Et ratio eſt. qꝛ ad inferiorem non ꝑtinet iudicare de eo: quod cōpetit ſuperiori. Sed ſic ſehabet ꝯmunitas xp̄iana ad xp̄m. ſiue ad deū.ꝙ xp̄c dominatur tali ꝯmunitati. talit̉ ꝙ dānum eius et regimen in nullo d̓pendet ab ip̄aꝯmunitate. ergo ad ꝯmunitatem xp̄ianā nōꝑtinet inſtituere iuriſditōnem ꝓpria auctoritate: ẜm quaꝫ ꝯmunitas xp̄iana ordinetur adimpendendum debitum cultū deo. Tertio hocidem ꝓbatur ex parte modi habendi talē poteſtatem ſic. Illam poteſtatem inſtituere ꝓpͥaauctoritate qua quis vtitur. vt vicarius alicuius domini. ad nullum alium ꝑtinet niſi adillum dominū. cuius qui ſic tali poteſtate vtitur: eſt vicarius. Sꝫ poteſtas pape de qua loquimur. eſt poteſtas qua ipſe papa vtitur. vtvicarius xp̄i in terris. ergo iſtam inſtitue̓ adnullum alium ꝑtinet niſi ad xp̄m. ¶ Etſi dicatur. ꝙ omnes pͥncipes terreni ſunt etiā vicarij xp̄i. qꝛ omnis poteſtas a dn̄o deo ē Ro.xiij. licet non ſit a deo abuſus pt̄atis. et tamēprincipes pn̄t inſtituere iuriſditōnem ſuperpopulum. quem regunt ꝓpria auctoritate. velauctoritate ꝯmunitatis cui p̄ſunt. Reſpondetur. ꝙ aliter ſunt principes vicarij dei. et alitpapa. Principes em̄ nō ſunt vicarij dei exp̄ſſeet explicite. per expreſſam inſtitutōem et explicitam eius. niſi aliqui reges qui fuerūt inſtituti reuelatōne diuina. vt Saul et DauidPoſſunt tamen principes dici vicarij dei implicite. inꝙͣtum .ſ. deus dedit nature humanerationem naturalem: qua poſſet iudicare eſſebonum aliquā pt̄atem eſſe in republica. quepręeſſet omnibꝰ in ꝯmunitate: que poſſet re-

ſtringere malos. et cōſeruare bonos circa eaque ꝑtinent ad bonum humanū. Sed petruscui ſuccedit papa. non ſicut ſimplex ep̄s: ſꝫ ſicut generalis vicarius ſuꝑ totam eccleſiā factus ē generalit̓ et exp̄ſſe a xp̄o vicarius mōp̄dicto: cū dixit. paſce oues meas. Et hoc ſibiꝓmiſit. cuꝫ ait. tibi dabo claues regni celoꝝ.ego .ſ. xp̄c. non eccleſia. vel alia perſona. ¶ Etnota ẜm iſidoꝝ. debent iuuare eccleſiam principes ſeculi. qn̄ infeſtat̉ ab alijs. vn̄. xxiij. q. v.ſic ait. Principes ſeculi nōnunꝙͣ intͣ eccl̓iampt̄atis adepte culmina tenent. vt ꝑ eandeꝫ poteſtatem diſciplinā eccleſiaſticā muniāt. Ceteꝝ intͣ eccl̓iam pt̄ates neceſſarie non eſſent.niſi vt qd̓ non p̄ualent ſacerdotes efficere perdoctrine ſermoneꝫ. pt̄as hoc imperet ꝑ diſcipline terrorem. Sepe ꝑ regnū terrenū celeſteregnū ꝓficit. vt qui intra eccleſiaꝫ poſiti ꝯtrafidem et diſciplinā agunt: rigore pͥncipum cōterātur. et paulo poſt. Cognoſcant principesſeculi deo rōnem ſe debere reddituros ꝓ eccleſia: quā pro xp̄o tuendā ſuſcipiunt. Nam ſiueaugeatur pax. et diſciplina eccleſie ꝑ fidelespͥncipes. ſiue ſoluat̉. ille ab eis rōnem exigitqui eoꝝ pt̄ati ſuam eccleſiā tradidit. hec ille.ſ. ad defendendū et iuuandū non inuadenduꝫ.et vſurpandū bona et iura ſua. et ad obediendum. non imperandū ei. vt faciūt frequēter.Concludit herueus tria. Primū eſt. ꝙ collatōiuriſditōnis. vel pt̄atis papalis ꝑtinet ad ſolum xp̄m. Secūdū eſt. ꝙ pͥma collatō pt̄atispapalis fuit facta ſingulari ⁊ det̓minate perſone petri. dicente xp̄o ip̄i. tibi dabo. et paſceoues meas. Tertium. ꝙ alie collatōnes factealijs papis iuriſditōneſqꝫ papales ſūt facte axp̄o ꝑſone electe ab eccl̓ia. vel ab hn̄te viceseccleſie in hoc. ſicut modo hn̄t cardinales.De plenitudine pote .§. v.ſtatis papalis. et iuriſditōnis erga alias poteſtates inferiores. vt pr̄iarchas. archiep̄os.ep̄os. et ꝑrochiales curatos. Ubi ſciendū ẜmherueum in dicto tractatu. ꝙ omnis poteſtaseccleſiaſtica alia a papali ſubeſt ei qͦ ad tria.Primo. ꝙͣtum ad correctōnem abuſus. Secūdo. ꝙͣtum ad inſtitutōnem et collatōem ip̄iuspt̄atis inferioris. Tertio. ad ſubſidiū adminiculatiuū .i. ꝙ tenetur iuuare eā. ſi aliquo mōindigeret. ¶ Primū ꝓbat ſic. preſidentia pͥncipis in om̄i principatū ordinatur ad hoc. ꝙip̄e moueat omnes ſubditos illius principatꝰad bonum. ſeu finem reipublice. vnde ad eumpertinet. ꝙͣtum in eo eſt ꝯferre et ordinare eaque conferunt ad tēdenduꝫ in bonum reipu..i. ea que ſunt virtuoſa. et tollere ea que tollūtmotionem ad talem finem. vt vitia. et abuſiones. Ad eandem enim pt̄atem ꝑtinet mouere aliquos ad aliquem finem. et tollere ea q̄impediunt motōnem ⁊ ꝓfectuꝫ ꝯmunitatis.Hec autē ſunt vitia et abuſiones: que inordi-