¶ Capitulum¶ Tertium

nant hominē a deo. Tota aūt reſpublica ſeucōmuītas xp̄iana ad hoc ordinat̉. vt ad ſuūfinem debitum. ꝙ cōiungatur deo ꝑ oꝑa virtuoſa: ⁊ quia hoc impedit̉ ꝑ vitia et diuerſasabuſiones: ideo ad papam qui eſt primus p̄ſidens ⁊ principalis: quia poteſt ⁊ debꝫ huiꝰmodi vitia corrigere ⁊ tollere erga omnes īferiores poteſtates quātum in eo eſt. vt totacōmuītas xp̄iana tendat in debitū finem. Etad hoc poſſet induci illud Hieremie .j. Ecceꝯſtitui te (ait dominꝰ) ſuꝑ gentes ⁊ regna. vteuellas. deſtrues. diſſipes et diſperdas .ſ. quoad vitia. edifices ⁊ plates qͦ ad virtutes. Nullus prelatus eccleſiaſticus eſt ſuꝑ regna niſpapa. Et in ſignum huiꝰ zacharias papa depoſuit Lodouicum a regno frantie: quia īutilis erat. vt habetur. xv. q. vj. alius. Et Inno.imꝑatorem fridericum ab imperio. ¶ Ꝙtumad ſecūduꝫ .ſ. ꝙ omnis poteſtas inferior papaeſt ſubdita ei ꝙͣtum ad inſtitutionem ⁊ collationē eius ⁊ remotionē: quod probat ſic. omnes poteſtates inferiores a papa ſunt limitate ⁊ determinate. vt apparet d̓ facto. Aut igit̉ſūt inſtitute a xp̄o īmediate ab vniuerſali eccleſia. aut a xp̄o mediāte papa vt vicario generali eius. Sed non a xp̄o īmediate: nec abeccleſia vniuerſali. ergo a papa vicario xp̄i.Ꝙ non ſint inſtitute a xp̄o immediate talespoteſtates inferiores: quia ſi ſunt inſtitute axp̄o immediate ita determinate. vt ſunt ꝙͣtuꝫad populum ⁊ ꝙͣtum ad territoria. et ꝙͣtumad ea que ſunt in foro contentioſo vel penitentiali. poteſtas patriarchalis. archiepiſcopalis. epiſcopalis. ⁊ parochialis. aut xp̄s fecit hoc ante aſcenſionem aut poſt: ſed neutroiſtorum modoruꝫ fuit. ergo nō a xp̄o inſtitute īmediate. Ꝙ nō fecit hoc xp̄c an̄ vel pꝰ aſcēſionem: oſtendit̉ ex hoc. quia ſi feciſſet ī euāgelio haberet̉ expreſſe vel implicite. Sed nihil de hoc in eo habet̉: nec determinatio ⁊ diſtinctio huiuſmodi poteſtatuꝫ: nec ꝙͣtum adcaſus nec ꝙͣtum ad territoria: nec ꝙͣtū ad nomina .ſ. patriarcharum archiepiſcoporum ⁊huiuſmodi. ergo ⁊cͣ. Probatur ⁊ alia ratōne.quia ſi a xp̄o eſſet īmediate inſtitutus ordo: qͦeſt inter papaꝫ. pr̄iarchas. archiep̄os ⁊ aliosepiſcopus nō poſſet īmediate inſtitui vel confirmari a papa. Et ratio eſt: quia illud quodpertinet ad ius īmediate inſtitutū a deo: nōpoteſt īmutari ab homine. Sed cum oppoſitum quotidie fiat de cōmuni conſuetudine eocleſie: quia nōſolum papa īmediate ꝯfirmatepiſcopos omiſſo archiepo: qui eſt mediꝰ. ſedetiam ſibi retinet ꝓuiſionem de eo faciendā.prout ſibi vibet̉. ergo nō a xp̄o īmediate ſuntinſtitute huiuſmoī poteſtates inferiores. Ꝙnō ſint īſtitute ab vniuerſali eccleſia. vt a dāte auctoritatem ipſi inſtitutioni. ꝙ ideo dico:quia quandocunqꝫ in aliquo concilio aliqua

ſtatuunt̉: tota auctoritas dans vigorem ſtatutis eſt in ſolo papa. Alij poſſunt facere addirectionem conſulendo ⁊ orationibꝰ iuuareqd̓ in dubijs a domino dirigant̉. Probatur gͦꝙ nō ſit huiuſmodi inſtitutio ab eccleſia ſic.Illa poteſtas que nō p̄t inſtitui niſi a xp̄o vl̓habente poteſtatem ab eo: nō poteſt inſtituiab eo qui nō eſt xp̄c: nec habens auctoritatēinſtituendi ab eo. Sed poteſtas iuriſditionisſpiritualis ꝑtinentis ad eccleſiā eſt talis .ſ. ꝙnō poteſt inſtitui niſi a xp̄o vel habente auctoritatem in hoc ab eo. Et ratio eſt. quia poteſtas ordinandi hominē in deū ẜm dei acceptōnem: nō poteſt inſtitui niſi a deo vel hn̄teaucͣtoritateꝫ ab eo. gͦ nullus alius p̄t inſtituētalem poteſtatē. Sed eccleſia vniuerſalis nōeſt deus nec xp̄c: nec ſuper hoc habet aucͣtoritatē ab eo: quia collatō talis in ſacro canonenō habet̉. tum etiā quia ſi talis īſtitutō fierinō poſſet a papa ſine cōmuītate xp̄iana. papa nō haberet plenitudinē poteſtatis: quod ēfalſum. Exquo igit̉ inſtitutio poteſtatū inferiorū nō eſt facta īmediate a xp̄o nec ab vniuerſali eccleſia. vt probatum eſt: ſequitur ꝙſit fct̄a a papa. vt a vicario xp̄i generali. Qd̓etiam patet ex hoc: quia frequenter papa creat nouas ſedes ſeu epiſcopatus. ⁊ mutat ⁊ p̄uat. et iura dicunt expreſſe hoc facere poſſe.Et ad hoc facit qd̓ dicit dioniſius papa. xiij.q. j. eccleſias ſingulas. ſingulis preſbiteris d̓dimus: parochias et cimiteria eis diuiſimus⁊cͣ. Termini epiſcopatuum fuerūt diſtinctitempore apoſtolorū vel paulopoſt. Et de hacdiſtinctōne ſediuꝫ epiſcopaliū. archiepiſcopaliū. patriarchaliū habetur. diſ. lxxx. c. j. Sicigit̉ inſtituere ⁊ conferre et auferre poteſtates omnes eccleſiaſticas inferiores papatu qͥad iuriſditionem pertinet ad papam. ¶ Ꝙͣtūad tertium etiam patet. ꝙ omnes poteſtatesinferiores etiam ſeculares debent ⁊ tenenturiuuare papam in eo quod expedit ad bonumregimen eccleſie. Et ꝙtum ad hoc ei ſubſunt.quod ſic probat. Reſpublica tenet̉ ad conſeruationē illius poteſtatis: a qua dependet reipublice bonum. Sed bonū reipublice xp̄ianepotiſſime dependet ex poteſtate eius: cuiꝰ eſtordinare totam eccleſiam. ⁊ ordinare gradus⁊ ſtatus in ea. ergo ⁊cͣ. huic etiam concordatphiloſophus. xij. methaphiſice dicens. ꝙ bonum exercitus dependet vnius poteſtatis adaliam. ⁊ potiſſime ex ordine exercitus ad iudicem. Et ſic etiam totum bonū eccleſie depēbet ex ordine vnius partis ad aliam. puta curati ad ep̄um. ep̄i ad archiep̄um. et ſic uſqꝫ adpapam. p̄cipue tn̄ bonū eccleſie depēdet ex ordine totius ppl̓i ad papam: ꝓpter quod omīspoteſtas dꝫ ei adminiculari. Etſi ꝯͣ hāc pt̄atēaliqui ſeculares vellēt: ip̄i prīcipes ſecularesdebent ſubditos ꝯpeſcere ⁊ rebelles ei ſubijce̓.