¶ Titulus¶ Hiceſimuſpͥmus
ꝑmanſuri erant uſqꝫ ad ꝯſumatōꝫ ſeculi: ſedin ꝑſona oīm ſequētiū eos ip̄is locutꝰ ē tanꝙͣvni corꝑi eccleſie. Sed ſi nomine poteſtatispapalis intelligimus actualem adminiſtrationem: qd̓ ē qͥd materiale et formale in papatu: ſic actualis adminiſtratio bene moriturmortuo papa. quia nec remanet in collegioactualis adminiſtratio poteſtatis papalisip̄o mortuo: niſi inꝙͣtum ꝑ ſtatutū p̄deceſſoris eſt eis ꝯmiſſum: nec remanet iſto modoin xp̄o. quia de cōi lege xp̄us poſt reſurrectōꝫnon eſt executus talē ptātē: niſi mediāte papa. licꝫ em̄ ipſe ſit hoſtium. petrum tn̄ et ſucceſſores ſuos ꝯſtituit hoſtiarios ſuos: qͥbusmediantibꝰ aꝑit̉ et clauditur ianua intrādiad ip̄m. Poteſtas ergo eccleſie n̄ morit̉ mortuo papa ꝙͣtū ad iuriſdictōꝫ: qd̓ eſt qͣſi formale in papatu: ſed remanet in xp̄o. Nec morit̓ꝙͣtū ad ꝑſone electōnem et determinatōnem:quod eſt tanꝙͣ quid materiale: ſꝫ remanet incollegio cardinalium. Sꝫ moritur ꝙͣtum adactualem abmīſtrationem iuriſdictōis eius.quia mortuo papa eccleſia vacat. et priuat̉adminiſtratione talis poteſtatis. Nec obſtatſi dicatur xp̄i ſacerdotiū durare in eternū ſicut xp̄s. ergo mortuo papa remanꝫ ptās eiꝰquia hoc eſt veꝝ ꝙͣtum ad id qd̓ eſt formale īſacerdotio. ſicut em̄ omnes ſacerdotes n̄ ſūtniſi vnus ſacerdos: puta xp̄us ꝙͣtum ad poteſtatē ꝯfitiēdi. qꝛ oēs ꝯfitiunt in ꝑſona xp̄i.ſic omnes pape non ſunt niſi vnus papa: puta xp̄us. quia oēs pape recipiunt iuriſdictionē et pt̄atē admīſtrandi īmediate a deo: moritur tn̄ actualis adminiſtratio dicte ptātismortuo iſto vel illo papa.Cardinalium collegiuꝫ. §. iiij.nihil poteſt mortuo papa: niſi qd̓ eſt eis perſtatutum eius vel p̄deceſſoris conceſſum velpermiſſum. Pro cuius declaratōe dicit aug.de ancho. vbi ſupra. ꝙ aliqn̄ in dubiuꝫ venitvel venire potuit. an collegiū cardinaliū poſſit mortuo papa diſpenſare in ꝯſtitutionibꝰeiꝰ. vel addere. vel minuere. vel ordinare aliqua que ſpectarent ad iuriſdictōeꝫ eius. Qd̓tn̄ rationabiliter in dubium venire non bēatquia ꝯſtitutio ſuꝑioris ꝑ inferiores tolli nōpoteſt. papa aūt ſuꝑior eſt collegio cardinalium. ſicut xp̄s apl̓is eſt maior. Preterea qn̄ſtatutū ſuꝑioris ligat inferiorē: inferior mābatum ſuꝑioris tollere non poteſt. quia ſicutẜm aug. nulla res generat ſeip̄am: vt ſit. itanulla deſtruit. ſoluit vel ligat ſeip̄am. Preterea in mandatis et ſtatutis ſuꝑiorum: qͥcqͥd̓non eſt inferiori ꝑmiſſum: videt̉ ei eſſe ꝓhibitum. Et ſic illud qd̓ per iura condita a papa et ſtatuta facta per ip̄m non eſt collegiocardinalium conceſſum vel permiſſum: ītelligitur pape reſeruatum. Nunc aūt predictūdubium eſt expreſſe determinatū. de elec. c. ne
romani. in cle. vbi vacāte ſede: nihil collegiocardinalium exercendū ꝑmittitur: niſi lococamerarij eccleſie. vel alicuius pnīarij ſi cōtīgeret eos ſe. ua. debitū nature exoluere alium vel aliū ſubrogare. Puto etiā ꝙ ſi ꝑiculum īmineret terris vel rebus eccleſie. poſſetcollegium ſalubre remediū adhibere. Nec exhoc pōt dici ꝙ eccleſia mortuo papa ꝑdat ſuaꝫ iuriſditōm. qꝛ remanet in xp̄o: ſꝫ bn̄ ꝑditad tp̄ꝰ dicte iuriſditōnis adminiſtratōꝫ actualē. Et ſi dicat̉ ꝙ papa n̄ pōt ſibi ſucceſſoreꝫeligere. vt patꝫ. viij. q. j. in pͥncipio: ſꝫ collegium pōt papam eligere: ergo pōt collegiumaliqͥd qd̓ non pt̄ papa viuens. Rn̄deo ꝙ hocipſū ꝙ collegiū hoc poſſit .ſ. papā eligere. etꝑ talē modū non pōt ſua autoritate .ſ. collegij: ſed autoritate pape qui ſic ſtatuit.¶ In electione ſummi po. §. v.tificis. Cardinales adinuicē facere tractatūet pͥmariā (al̓s p̄maturā) collocutōꝫ an̄ꝙͣ ꝓcedant ad electōꝫ pape ꝯgruum eſt. et pꝰ couenientē tractatum celerius ꝓcede̓ ad ipſamelectionem. tutius eſt ꝙͣ retardare ceteris paribus. ¶ Primū ſic declaratur ẜm aug. de ancho. electionē pape debere tractatū ⁊ ꝯſiliuꝫprecedere ratio ſuadet. et iura ꝓnūciant. Naꝫcōſiliū ẜm ph̓m. iij. ethicoꝝ ē fiendū de his q̄hn̄t tres ꝯditiones potiſſime. Primo que ſūtcirca ardua et magni ponderis. nam queſunt leuia et quaſi nullius pretij non oportꝫponere ſub ꝯſilio: ſed grauia que poſſunt inmagnum ꝓfectum vel defectum redundare.Secūdo que habent varietatē. quia que ſuntvniformia non cadunt ſub conſilio. nemo eīcōſiliatur de motibꝰ aſtroꝝ. qꝛ ſemꝑ vniformiter mouent̉. Sꝫ ꝯſiliū ē de actibus humanis qͥ ſunt multiplicit̓ variabiles ¶ Tercio q̄hn̄t noſtre actōis poteſtatem. qꝛ q̄ non ſuntin poteſtate nr̄a. agere vl̓ non agere n̄ cadūtſub conſilio. Unde dicit ph̓us ꝙ nullus lacedemoniorum ꝯſiliat: qualiter ſchÿte optimeconuerſentur. Nec nos latini conſiliamur qͣliter viuant barbari. quia eoꝝ negotia n̄ poſſunt eſſe in noſtra poteſtate. Cum igit̉ papeelectio habeat maximam arbuitatē. quia eſtopus maxime importantie: habeat etiam etbarietatem mentium et affectōnum. et opinionum cardinalium. et actionis liberam poteſtatem. quia liberi ſunt ad eligendum queꝫvolunt: ideo congruū ē precedere adinuicemtractatum ipſoꝝ cardinalium. hoc etiā iurainſinuant. Nā di. xxiij. in noīe. dicit̉. ꝙ papadefuncto cardinales ſimul diligentiſſima dilectione tractantes mox ad cōſenſū noue electōis accedant. et extra de elec. c. in geneſi. dicitur. ꝙ electio non reputatur in qua tractatus non p̄cedit. et collatio non fuerit facta d̓perſona ad perſonam. numeri ad numerumet zeli ad zelum. Preterea ſi in alienatiōe re