¶ TitulusCxiiij.

mentales. Sed quia effectus eius nō ſūt nobis ita noti ſicut actus virtutum. ideo nō habent nomē ſpeciale ſicut virtutes: ſꝫ retinētſibi hoc nomē gratie ſacramentales. Et virtutes et dona habent ꝯnexionem cū gratia gratum faciente. quia vna non poteſt eſſe ſine reliqua: ſed gratie ſacramentales nō. quia poteſt homo habere gratiam gratum facientem⁊ virtutes ⁊ nō gratiam ſacramentalem: ſedgratia ſacramentalis non poteſt ſtare ſine illis. Item gratia ſacramentalis opponit peccatum inꝙͣtum vulnerat bonum nature: ſedvirtꝰ ꝙͣtum ad inordinationē actus. Idem intertia parte. q. lxij. ar. ij. et in. iiij .ſ. diſti. vij.q. ij. ar. ij. q. ij. ꝙ gratia iſta ſacramentalis vltra virtutes et dona. ad duo ordinatur. Primō ad tollendum defectus peccatorum p̄teritorum inꝙͣtum tranſeunt actu ⁊ remanentreatu. Secundo ad perficiendum animaꝫ inhis que ꝑtinent ad cultum dei ẜm ritum xp̄iane religionis.Quomodo vel queᵐ. §. viij.ſacramenta ſunt neceſſaria. Dicit pe. de pal̓.in. iiij. di. ix. ꝙ ẜm iuriſtas cum ſint ſacramēta ſeptem ꝯtenta in his verſibus. Ordinat etiungit. baptizat criſmat et vngit. Peccatumplangit. in altari ſacra tangit. Quīqꝫ ex ip̄isſunt neceſſitatis et duo voluntatis. vnde verſus. Ordo voluntatis iungit dant quinqꝫ neceſſe. Idem notat glo. j. q. j. §. notandum. IdēRaij. Sed theologi dicunt. ꝙ ſacramenta neceſſitatis ſunt iſta duo. ſcꝫ baptiſmus et penitentia. alia quinqꝫ voluntatis niſi de eukariſtia. que ꝓpter preceptum. de peni. ⁊ remi. ca.omnis. eſt ſemel in anno de neceſſitate ſumēda. Et quod dicit̉ Ioh̓. vj. niſi manducaueritis carnem filij homīs ⁊cͣ. intelligūt de manducatōe ſpūali. al̓s ꝯtēneret̉. Eſt alia opinioſatis ꝓbabilis dicens. ꝙ ſacramentū eſſe neceſſarium ad ſalutem poteſt dupliciter intelligi. Uno modo ratōe ſui. alio modo ratōe precepti. Ratione ſui dicit̉ ſacramentū neceſſarium: cuiꝰ effectus eſt neceſſariꝰ ad ſalutem.et ſic quedā ſunt neceſſaria quo ad ꝯmūitatem. ita ꝙ ab aliquibꝰ vel ab aliquo ſūmaninō autem a quolibet. et ſic ſunt neceſſaria ordo et matrimoniuꝫ. quia nec penitentia queneceſſaria eſt poſſet miniſtrari. nec ſine matrimonio poſſet numerus electorū debite cōpleri: ſed ita ſunt hec neceſſaria ꝯmuni ſaluti. ꝙ nō ſunt neceſſaria ꝑſone ꝑticulari. niſiꝯſtaret ei. ꝙ ſine ea cōtrahente vel ordinē ſuſcipiente nō poſſet numerus electorum ꝯpleri. et tunc tenent̉ vnuſquiſqꝫ ſicut in principio humani generis. vel in medio poſt diluuiū tenebāt̉ ad matrimoniū. Neceſſaria aūtratione ſui ſunt baptiſmus et penitentia ſingulis ꝑſonis actu. vel poto quādo ſuſceptōeꝫimpedit articulus neceſſitatis. Et ſicut poſt

cōſtitutionem aliam factam omnis vtriuſqꝫnō ſufficit ſemel ante morteꝫ ꝯfiteri ad quodtm̄ obligat illud preceptum. confitemini alterutrū ⁊cͣ Iaco. v. ſed oportet ſemel in annoconfiteri. Sic poſt ſtatutum de temporibꝰ baptiſmi. ſcilicet in paſca et penthecoſte. de peni. diſt. iiij. non licuit vltra differre. ꝙͣuis ſufficeret ſemel in vita. Reliqua autem tria ſacramenta ſunt neceſſaria non neceſſitate ſuicum ad ſalutem ſufficiat gratia nō obſtanteoriginali quod ablatū eſt ꝑ baptiſmum. necactuali. quod aufert̉ ꝑ penitentiam: ſed ratōne p̄cepti. Cū em̄ eccleſiaſtica cōſuetudo quehabet vim legis. diſ. xj. in his ſit egris dare viaticum et extremā unctionē. al̓s ſi non peterent: nō reputarent̉ boni xp̄iani. ergo ⁊cͣ. etꝑ accidens poſſent hec eſſe neceſſaria attritonō ꝯtrito non valente cōfiteri ⁊ petente ꝯmunicari et īungi. virtute quorum ſacramentorum fit de attrito ꝯtritus. quia ex quo fictusnō eſt gratia ſibi infundit̉. Unde habēs mortale et non potens loqui. exponit ſe periculoſi nō cōmūicatur et inungitur. Item cum ſiteadem ratio de iſtis tribus: cū eukariſtia vibeatur eſſe in precepto. ergo et alia. De eukariſtia patet. quia papa non poteſt illam remque ꝑ diuinā ordinationem cadit ſub cōſiliotm̄ ponere generaliter ⁊ vniuerſaliter ſub p̄cepto. puta precipere ꝙ omnes teneantur adpirginitatē vel paupertatē ⁊ huiuſmodi. Sꝫip̄e poteſt preceptum diuinum ſine temporedatum determinare quo ad tempus. vt patetin ꝯfeſſione ānua. Unde et potuit preciꝑe cōmunionē in paſcate. ergo illa erat ī preceptoẜm tempus in cōſilio: quod determinare potuit. hec pe.Miniſtrator autem ſa­ .§. ix.cramentoꝝ regulariter eſt ſacerdos. exceptaꝯfirmatione et ordinibus ſuperioribus: queſolus epiſcopus ꝯfert ẜm Raij. de conſe. diſt.v. manus ⁊ ſequentia. Item ꝙͣtum ad veritatem ſacramentorum non refert: a quo conficiantur ſacramenta vel conſecrantur. j. q. j.dominꝰ declarauit: peccant tamē qui indigneꝯfitiunt vel conferunt: peccant ⁊ qui ſcientera preciſis ab eccleſia vel ſuſpenſis ſuſcipiuntdi. xxxij. §. verum. Item ſacramenta talia fiunt vnicuiqꝫ: cum quali conſcientia quis accipit. et ſic ſunt bonis bona. ⁊ malis mala occaſionaliter ẜm Raij. ⁊ de ꝯſe. di. ij. ⁊ ſancta.⁊ ideo dicitur. di. xcv. illud. ꝙ ſacramenta impenitentibus non debent dari: quod tamenintelligendum de peccatis notorijs in quibushomines ꝑſeuerant: nam ꝓ occultis nō ſuntin publico neganda.¶ De ſacramenti eukariſtie inſtitutōe. cōicatione miniſtro ⁊ effectu. ¶ Capitulum. xij.