¶ Capitulum¶ Vndecimum
gratum facientem. et gratiam ſacramentaleꝫque ponitur eſſe alia realiter a prima. Sedverius videtur quod dicit pe. de palu. ꝙ nonſolum attritus: ſedetiam contritus. licet nōita egeat tamē recipiat ornatuꝫ. quia ex quonō ponit obicē nō ē cauſa cur priuet̉ effectuſacramenti. ⁊ tunc maior gratia infundetur.ꝓpter duplicem diſpoſitōnem .ſ. ſacramenti⁊liberi arbitrij. Quādo aūt ſic eſt fictus ꝙ neccōcurrit eſſentia ſacramēti puta in matrimonio: cum intendit deciꝑe nec cōtrahere in penitentia. quia nullo mō penitet vel celat aliquid. aut in alijs: quando habet diſpoſitionēmortalis: de quo non penitet nullum ornatūrecipit. in quo differt ornatus a caractere. qꝛcaracterem recipit contritus vel attritus etfictus: dūtamen velit verum ſacramentumrecipere. ornatum vero non recipit. niſi attritus vel contritus. ⁊ iſte ornatus nō eſt potentia nec habitus: ſed diſpoſitio nō ad agendum. ſed ad recipiendū. Sicut em̄ ꝑ actumꝯtritōnis eſt homo diſpoſitus naturaliter adhabendū gratiā gratū facientem. ſic ⁊ ornatus a ſacramento impreſſus eſt ad gratiā gratum facientem et gratiam ſacramentaleꝫ. Eꝑ iſtum ornatum habemus nos bene non adagendum: ſed ad recipiendum gratiā. Et eſtdiſpoſitio neceſſaria ⁊ neceſſitatis non ſimpliciter ſed ſub conditōne. Suppoſito em̄ ꝙ in ſuſcipiente ſacramentum non ſit ꝯtritio: tunceſt neceſſaria hec diſpoſitio ad gratiam gratum facientem. al̓s non eſt neceſſaria. niſi adgratiam ſacramentalem: ſi differat. Similitſuppoſito ꝙ ſuſcipiens ſacramentum nō ſit fictus: eſt diſpoſitio neceſſitatis. non ꝙ ipſumdeum neceſſitet: ſed ꝙ dei ex voluntate neceſſe eſt gratiaꝫ infundi. Et iſte ornatus ẜm aliquos nonſolum non manet amiſſa gratia: ſꝫmanet ꝙͣdiu manet gratia. quia cū nō imprimatur: niſi vt ſit diſpoſitō ad receptōeꝫ gratienō ad receptōeꝫ intentōis gratie. recepta gratia vel intenſa euaneſcit. Unde nō eſt habitꝰde difficili mobilis: ſed diſpoſitio tranſitoriaſicut eſt ipſe actus ꝯtritōis: in cuiꝰ ſupplemētum eſt maxime iſte ornatus. Ornat aūt aīaꝫdiſpoſitiue. ⁊ eſt tranſitorius ſicut ⁊ virtus ſacramentorum. vel ẜm aliquos ꝙ iſte ornatusſit aliquid manens. Nec ꝓpter hoc ſequitur ſacramenta que ip̄m imprimūt: nō pn̄t iterariſine īiuria ipſorum. ſicut baptiſmus. qꝛ tuncquādo ſacramētum impͥmit talē diſpoſitōeꝫ.ꝙ ꝑ illam ſtatim natus eſt ſequi totalis ⁊ plenus effectus ſacramēti. tūc ſine iniuria nonpoteſt tale ſacramentū iterari. vt ī baptiſmocui caracter diſponit ad remiſſioneꝫ omnisculpe ꝙͣtum eſt de ſe. ⁊ ſimiliter ⁊ de alijs imprimentibus caracterē ſuo modo. Nō ſic aūteſt de alijs. puta penitentia: quia per vnamconfeſſionem perfecta remiſſio non habetur
quo ad penam ⁊ ſequelam. Unde quādo quisde eodem peccato bis cōfitetur: non alius ornatus numero impͥmitur: ſed pͥmus intenditur. ⁊ forte eſt vnus ornatꝰ ſpētie ī vno ſacramento qui intendit̉ ꝑ illius iteratōeꝫ. ⁊ remittitur ꝑ illius tardatōeꝫ. ſicut habitus qui acquiritur ex actibus principaliter. ita ⁊ ornatus qui acquiritur ex ſuſceptione ſacramenti inſtrumētaliter. Unde ⁊ poſſunt intendi etremitti: corrūpi. ⁊ iterū acquiri. hec pe.De ſecundo effectu .§. vij.ſacramentorum qui eſt gratia. ponit pe. d̓ palu. duas opiniones dicens. ꝙ opinio ꝯmuniseſt. ꝙ gratia ſacramentalis non differat: ſedſit vna cum gratia: que eſt in virtutibꝰ etiaꝫbonis. ſicut et eadem eſt ſanitas per artem reſtituta et per naturam habita. Sed ſingularis opinio. b. tho. eſt in contrarium .ſ. ꝙ gratia ſacramentalis differt a gratia que eſt ī virtutibus. Et ratio. quia vnūquodqꝫ ſacramentum eſt inſtitutū ſpeciale remediū ꝯtra ſpālem defectum. ſiue ſit culpa ſiue ſit pena relicta ex culpa. ſiue aliud. Unde cum effectus ꝑticularis reducatur in cauſam ꝑticularē nōvniuerſalem īmediataꝫ: cum ꝯmune ſit ſacramentis noue legis cōferre gratiaꝫ ⁊ virtutes.ſpeciale vero ſit vnicuiqꝫ ſuppoſita gratia remedium prebere contra ſpecialem defectumvidetur ꝙ vnūquodqꝫ ſacramētū habeat ſpecialem effectum contra ſuū ꝓprium defectum⁊ hoc patet in ſingulis. ſicut in penitentia cōtra omne actuale. baptiſmum cōtra originale. matrimoniū contra cōcupiſcentiam. confirmatio contra timiditatem. in confirmatōne ergo audatia maior formalit̓ eſt ꝑ gratiaꝫſacramentalem. ⁊ nonſolū ꝑ virtutē fortitudinis: que fortitudo virtus maior dat̉ in ſacͣmento. qd̓ plus ꝯfert de gratia. vt in euchariſtia et ordinē. Et ſimiliter in eukariſtia maior temꝑantia infundit̉ ꝙͣ in matrimonio: ſꝫin matrimonio ſpecialis gr̄a ſacramētalis datur. vt ſciat vnuſquiſqꝫ vas ſuuꝫ poſſidere inſanctificatōe. ergo in ꝯfirmatōne eſt aliquodrobur gratia gratis data. ſupponēs tamē gratiam gratū facientem. ⁊ ſimiliter in matrimonio aliqua temperantia. Non ergo eſt ſacramentalis gratia gratum faciens: ſed nec gratia gratis data informis: ſed gratia gratis data formata. ſic ut virtutes morales infuſe. hecDe. de palu. Dicit autem tho. in. iiij. ꝙ ſicuta gratiā gratum facientem fluunt virtuteset dona: quibus perficiuntur potentie anime. que virtutes diuerſificantur ẜm diuerſitatem actuum in quibꝰ oportet perfici ip̄aspotentias. ita ab ipſa gratia fluit aliquid adreparandum defectus anime inflictos ꝑ peccatum. et hec dicitur gratia ſacramentalis.ẜm autem ꝙ diuerſificantur huiuſmodi defectus. ſic et diuerſificantur et gratie ſacra-