¶ Titulus. xiiij.
inſtituta ſacramenta noue legis nonſolū inrebꝰ que ſunt materia. ſedētiaꝫ in verbis queſunt forma ſacͣmenti. Un̄ Auguſ. j. q. j. c. detrahe. dicit. Accedit verbū ad elementū ⁊ facit ſacramentū. Ratio aūt cum querit̉. quare rebꝰ addita ſunt verba. eſt quia ſacramenta nonſolū ſignificant opus redemptōnis. q̄ꝑ xp̄m facta eſt: ſicut alia ſacramenta veteteris legis. ſꝫ ab ipſa xp̄i paſſione fluxerūt.Et ideo ſicut effectus ꝓximi ſue cauſe habentimaginem ꝙͣtum poſſunt. vt .ſ. ex rebꝰ ⁊ verbis ꝯſiſtant: ſicut xp̄c ex verbo ⁊ carne. It̄mquia gratiam ꝯtinent ex ſanctificatione queſit per verbum dei.A quo aūt fuerūt inſti .§. v.ſtuta ip̄a eccleſie ſacramēta. licet quidam dixerint a xp̄o. alij ab apl̓is inſtituta. Tho. tn̄dicit ꝯmuniorē ⁊ meliorē eſſe aliā opi. dicentium xp̄m oīa inſtituiſſe. ſꝫ quedā magis neceſſaria exp̄ſſe ⁊ explicite. quedā alia figuratiue ⁊ implicite ꝓmulgationē et exp̄ſſionemmaiorē relinquens apl̓is. Pe. aūt de pal̓. dicit ꝙ om̄ia a xp̄o immediate fuerūt inſtituta. licꝫ nō ꝓmulgata: niſi que erant neceſſitatis. vt baptiſmū cum dicit. Niſi qͥs renatꝰfuerit ex aqua et ſpūſancto ⁊cͣ. ioh̓. iij. Et penitentiā cum dixit. penitentiā agite. mat. iij.vel cum dixit leproſis ¶ Ite oſtendite vos ſacerdotibꝰ. Et euchariſtiā cum dixit. Niſi māduc aueritis carnē filij hoīs ⁊cͣ. ioh̓. vj. Extremam vnctionē cum miſit apl̓os predicare. ⁊oleo vngere infirmos. Confirmationem qn̄benedicebat pueros eis manus imponens.Ordines in cena vltima cum dixit. hoc facite in meam commemorationē Luc. xxij. Matrimonium quando nuptias miraculoꝝ initio ꝯſecrauit mutans aquam in vinū. oſtendens preeminentiaꝫ matrimonij prout eſt ſacramentum gratie. et prout erat nature vellegis ſcripte. Sed confeſſionem et vnctionēpromulgauit expreſſe per Iacobum. iaco. v.cetera per doctrinam apoſtolorum. vt patetin actibus eorum. Et ꝙͣuis ipſa ſacramentahabuerint virtutem et gratiaꝫ in prima ſuiinſtitutōe. paſſio tamen xp̄i addit eis ad meritum et ſatiſfactionem. Et ex iſto etiam ſequitur ꝙ omnia ab eccleſia vel papa vel concilijs inſtituta ſacramētalia ſunt: non ſacramenta: in quibus ſicut eccleſia potuit inſtituere ita poteſt deſtituere. diſpenſare et mutare. et benedictōnem habituum virginum.conſecrationē altarium. eccleſie et huiuſmodi. et habent effectum per modum meriti etfidei ex opere operato. et non ex ſolo feruoreet deuotione vtentiū: ſed totius eccleſie. Sacramenta autem nec papaᵇ nec tota eccleſiamutare poteſt. nec ī eis diſpenſare. quia ſeruus non poteſt tollere legem domini ſui. niſiinꝙͣtum deus reuelat vel diſpenſat ſicut ī pri
mitiua eccleſia ꝙ baptiſmus daretur in nomine ih̓u xp̄i.De caractere vel orna §. vj.tu prout eſt primus effectus ſacramentorū.Nota ergo ꝙ caract̓ ſic diffinitur. Caractereſt diſtinctō a caractere eterno impreſſa anime rationali ẜm imagineꝫ conſignans trinitatem creatam trinitati increate creanti etrecreanti. diſtinguens a non cōſignatis ẜmſtatum fidei. Eſt aūt caracter quedam potētia ſupernaturaliter infuſa que eſt principium agendi vel paciendi ſpiritualia. Et dicitDe. de palu. ꝙ eſt in intellectu poſſibili. ſicutin ſubiecto qꝛ eſt collatio et ſuſceptio exterior ſacramenti. debet dirigi et regi ab interiori intentōne. ideo in intellectu qui eſt primūregulans ⁊ dirigens in dando et ſuſcipiendoſacramenta. debet poni caracter. vt .ſ. intellectus illuminatus ꝑ fidem dirigat intentionēad ꝯferendum et ſuſcipiendum ſacramentuꝫhoc vel illud: quod nō eſt ſic intelligendū ꝙcaracter eliciat intentionē vel elicitam dirigat. Sed qꝛ intentio ꝑ caracterē habet virtutem quam al̓s non haberet. qui em̄ ſacramēta miniſtrat debꝫ intendere ꝙ faciat qd̓ faciteccleſia nec ad hoc iuuat caracter directe. ſꝫfacit ꝙ intentio habeat effectū. Per caracterem em̄ baptiſmaleꝫ intentio recipiendi aliaſacramenta. facit eum vere ſuſcipere ea. Etcaracter ſacerdotalis facit ꝙ ſacerdos cōficiendo vel abſoluendo: efficiat quod intendit.¶ Imprimit̉ aūt caracter in illis ſacramentis in quibus homo deputat̉ ad actiones ſacras vel ſuſcipiendas. et ſic baptiſmus eſt ianua ſacramētoꝝ. Secundo ē in illis in quibꝰdeputat̉ homo ad actiones exercenbas contͣinfideles. et ſic eſt caracter ꝯfirmationis nōabſolute ſed ex officio. Unde an̄ exponebat̉.ſcꝫ ad publice ꝯfitendum xp̄m. Tercio eſt inillis in quibus homo deputatur ad exercendum ſacras actiones circa baptizatum fidelem. et ſic eſt ſacramentum ordinis. Etquiatalis caracter eſt indelibilis. ꝓpter hoc triailla ſacramenta ī quibꝰ imprimit̉: nullo modo iterant̉: ne fiat iniuria habentibꝰ ꝑpetuūeffectum. Un̄ et in mortuis damnatis et ſaluatis ꝑmanent ꝑpetuo caracteres. et in hisſacramentis tribꝰ nō eſt alius caracter ⁊ aliꝰornatus ſed eſt idem in re. Eſt enim caracteornatus ſeu diſpoſitio ad gratiaꝫ et cum hoceſt ſignum diſtinctiuum et comparatiuum.quod non eſt ornatus ſimplex. In alijs quatuor ſacramentis. ſcilicet penitentia. euchariſtia. extrema vnctione et matrimonio ẜmtho. ⁊ Pe. de. palu. imprimit̉ ornatus. Et ẜmaliquos ſemꝑ iſti imprimuntur ornatus ſicut alia tria caracterem. et hoc propter diſpoſitioneꝫ ad grām ſacramentaleꝫ. et ſi nonꝓpter alia. quia ad vtrāqꝫ diſponunt .ſ. grām