¶ Capitulum¶ Undecimum

vel diſponere ad gratiam. et ſic ecōtrario diceret̉ id quod eſt de genere maloruꝫ auferregrām ex opere oꝑato. et que ſunt indifferentia de ſe dicerēt̉ ex opere oꝑante conferre vl̓auferre gratiaꝫ ẜm intentionē facientis. Etſic ſacramenta veteris legis et quecunqꝫ legalia. ex opere oꝑato poſſunt cōferre gratiam. quia cum eſſent a deo precepta. et ad deicultum ordinata. iam erant actus virtutisobedientie et latrie. et ſic ſi non abſolute exſui natura. tn̄ poterant dici cōferre gratiamex iuſſu dei ex oꝑe oꝑato. et ꝓprie tn̄ et largedicit̉ hmōi opus oꝑatū ante nō excludendūopus oꝑans. Et ſic etiaꝫ baptiſmus Iohannis: qꝛ ex dei mandato et inſpiratōe inſtitutꝰerat. et ex hoc erat bonus et ſanctus et de ſemeritoriꝰ aptitudine: cuiꝰ actu ⁊ forma eratex opere oꝑante: qui baptiſmus Io. erat ſubforma verboꝝ hmōi. Ego te baptizo in nomine venturi. tn̄ ſub tali forma nō baptizauit xp̄m. Erat aūt in figurā ꝓpinquam ſicutſacramentū largo modo et preꝑatoriū et ſubꝯſilio. etquia nō ꝯferebat nec caractereꝫ necgratiam. ideo omnes ab eo baptizatos oportuit poſtea iteꝝ baptizari baptiſmo xp̄i. Un̄illa opinio quaꝫ ponit mgr̄ in. iiij. diſ. v .ſ. ꝙillos qui non credebant in venturū et ponebant ſpeꝫ ī illo baptiſmo: illos oportuit iterum baptizari baptiſmo xp̄i. et nō alios baptizatos baptiſmo Io. qui hoc nō faciebant:ꝯmunit̉ reprobat̉ a theologis. Et verba hieroni. que mgr̄ inducit ad probandū: exponūtur aliter a tho. et alijs doctoribo. Un̄ et apoſtoli fuerunt baptizati baptiſmo xp̄i. vt dicitur de cōſe. diſ. iiij. ab hie rōſolimis. Et aliqͥeorū fuerunt prius diſcipuli Io. Unde veriſimile ē eos fuiſſe baptizatos a Ioh̓e. ¶ Sacramēta at̄ legalia pͥmo quidē erant purgatoria ab irregularitatibꝰ illius legis qͥbꝰ arcebat̉ aliqͥs ab ingrediendo caſtra. vt leproſus. vel templū vt tangens īmundū. vel ſancta immolando vt ſacerdotes. Erāt ſecundomeritoria. ſicut ſunt ea q̄ ſunt de gene̓ bonorum. vt elemoſina ⁊ hmōi. vtpote qꝛ erāt materia ⁊ actus latrie. et erāt ſatiſfactoria. qꝛ adeo accepta et penoſa. ſed nō erant diſpoſitiua ad grām ex oꝑe oꝑato. vt dictū eſt.De inſtitutione ſacra­ §. iiij.mentoꝝ. Nota ẜm tho. ⁊ pe. de palū. ꝙ ſacramenta debuerunt inſtitui nō ex debito neceſſitatis abſolute. qꝛ aliter potuit deus homines ſaluare. nec ex debito obligationis. quianulli eſt obligatus: ſed ex debito cōgruitatisqui eiſdem cōtrario modo factis virtus corrumpitur. et fit quia homo ꝑ ſenſibilia deordinatus erat circa deum et quo ad ꝯgnitōeꝫquia ita erat occupatus. et obfuſcatus ſenſibilibꝰ vt nō crederent homīes eſſe alia extraſenſibilia. vel de ſpiritualibꝰ ad modum ſen-

ſibilium iudicarent. et quo ad affectioneꝫ. qꝛin ipſis cōſtituebat finem inordinate amando et deo preponendo. ⁊ quo ad actionē. quiamale vtebat̉ eis et exercebat̉ in eis. ideo neceſſariū fuit neceſſitate ꝯgruentie. vt ex ſenſibilibus ſacramentis ordinaret̉ in deum: ꝙͣtum ad hec tria. Quo ad cognitionem. quiacum cōſiſtant in ſenſibilibꝰ: que ex ſuis naturalibꝰ ꝓprietatem habent et ſimilitudinē modo ſuo ad effectus ſacramentorū qui ſpūalesſunt: et ſic ꝑ ea quaſi manuducit̉ ⁊ erudit̉ incognitione ſpūalium. Quo ad effectionē. qꝛin ipſis affectus dirigit̉ in deum. dum ꝓptereius amorem ⁊ obedientiaꝫ ſubicit ſe inferioribꝰ ſe ẜm naturam querens ſaluteꝫ in illiset ſic humiliatur ꝓpter deum. Quo ad actionem. qꝛ vtiliter et fructuoſe exercetur circaip̄a ſacramenta corporaliter ⁊ ſpūaliter imꝑfectum anime. hanc triplicem cauſaꝫ tangit magiſter in. iiij. ſen. diſ. j. ¶ Non aūt debuerunt ſacramenta inſtitui in ſtatu innocentie. nec ꝓpter eruditioneꝫ. qꝛ nec a naturalibꝰ erat cognitio ſuꝑnaturaliuꝫ ſumendaſicut nec nunc: ſed ꝑ reuelationem. licet poſteriores a parentibꝰ eſſent edocendi. vt nūc.nec etiam ꝓpter curationeꝫ: qꝛ nondum eratmorbus. Temꝑe aūt nature lapſe debuerūtinſtitui. quia nunꝙͣ debuit deeſſe remediumnec antidotum ꝙͣcito fuerit venenū .ſ. peccati. ſacramenta aūt ſunt quedaꝫ medicine ſpirituales. Debuerūt aūt inſtitui tꝑe legis nature. qꝛ cū ea que ab hoīe fiunt a cognitōneortum hn̄t. aliter n̄ eſſet hūana oꝑatio: oportet ꝙ oꝑatio cogitationi rn̄deat ſicut effectꝰcauſe. In lege aūt nature nō ſufficiebat ſolacognitio naturalis ad ſalutē. ſꝫ exigebat̉ fides aliquorū: que ſunt ſupͣ naturā. ⁊ poſt lapſum exigebat̉ fides de reꝑatione ꝑ quā eratmedicina morbi. ideo ī ſtatu illo non tm̄ erātneceſſaria illa oꝑa que ſunt de dictamine legis naturalis: ſed etiā aliqua que eſſent prote ſtationes et ſigna eoruꝫ que ad reparationem ꝑtinebant. Et hec erāt illius temporisſacramenta. vt ſacrificia. oblatōnes. decimeet hmōi. Debuit aliquid ſuꝑaddi tꝑe Abrahe et legis ſcripte: quando cepit fides dei augeri. et populus dei diſtingui: quia et miſteria fidei magis fuerunt explicita. ¶ Tempore etiam gratie debent eſſe ſacramenta: quiaeadem eſt fides modernorum et antiquorumet ideo cum ſacramenta fidei correſpondeantſicut ipſius proteſtationes. vt ab ea virtutēhabentia: oportet ꝙ ſicut antiqui patres fuerunt partīcipes paſſionis xp̄i per ſacramēta. que erant redemptionis ſigna future. itaet in nos redemptio eius perueniat mediantibus quibuſdam ſacramentis ſignantibusquod factum eſt. In ſtatu aūt glorie debentom̄es figure et ſacramēta ceſſare. Sunt aūt