¶ Capitulum¶ Undecimum
¶ Capitulum¶ Undeci
reſpondet Nico. de lira. ſuꝑ deutro. dicens. ꝙaliquid eſſe illicitū qd̓ lex ꝑmittebat: dupliciter oſtendebat̉. Uno modo quia ꝑ aliquemꝓphetaꝫ rep̄hendebat̉. et iſto mō vſura ꝑmiſſa in lege oſtendit̉ illicita. dicente pſal. Quipecuniā ſuam nō dedit ad vſurā. Et ezechieletiam tangit. Alio mō ꝑ ꝯmuneꝫ bonoꝝ obſeruationē. Cum em̄ ꝯſuetudo ſit optima legum interpres. ⁊ ꝯſuetudo ſit bonus ꝑſus nōabuſus. quia nō reꝑitur in veteri teſtamento aliquem ſanctoꝝ vxoreꝫ repudiaſſe: niſi adeo inſpiratus ſpecialiter. ſicut abraham deagar. et moyſes de ethiopiſſa. ideo ꝑ iſtū modum oſtendit̉ fuiſſe malū tale repudiū. et ſicꝯcludit Nico. de lira. Sed pe. de palu. dicit. ꝙiſta opinio magis ꝯcordat verbis euangelij.math̓. xix. vbi xp̄c dixit. ꝙ moyſes ꝓpter duritiaꝫ cordis ꝑmiſit repudiuꝫ ⁊cͣ. Sꝫ alia opinio que dicit. ꝙ nō erat peccatum: aſſerit ꝙvidet̉ melior. qꝛ illud fiebat auctoritate legisdei: que om̄e mortale ꝓhibebat. et ſi nō cohibebat: al̓s imꝑfecta fuiſſet lex. que de om̄ibꝰactibꝰ virtutum ferebat̉ neceſſarijs ad ſalutem. iure aūt ciuili olim ſine cauſa ad libitūfiebat diuortium vtroqꝫ vel altero volente.vt libera eſſꝫ a matrimonio. Et licet iure nōuo puniat̉ qui ſine iuſta cauſa repudiat. tn̄ẜm illud ius ſoluit̉ matrimoniū. C. de diuor.l. fi. Et qꝛ hoc eſt ꝯtra legem canonicam. immo et diuinaꝫ. xxxij. q. v. Ille aūt. §. cum ergo. cum. c. ſequenti. Ideo illa lex ciuilis irrita eſt. nec ſeruanda. qꝛ eſſet mortale peccatū.Dato at̄ libello repudij temꝑe legis moſaÿce durantis: licebat viro ducere aliam. quiaet ante diuortium licebat vxori. at nō ſic iure poli: quia vinculum manebat. Sedquiaante nouam legem in matrimonio non fuitvinculum: quod eſſet aliquid reale abſolutūideo ꝑ repudium videbat̉ magis ſolutū vinculum. et ꝑ ꝯſequens licitum cōiugium etiāmulieri. quia ſacerdoti prohibitum erat ducere vxorem viduam vl̓ repudiatam. ⁊ ꝑ cōſequens alteri nubere erat illi ꝯceſſum: quodnon eſſet. ſed illa eſſet vxor primi. quia vxorem alterius ducere nulla lege etiam apudgentiles fuit licitū. vt patet Gen̄. xx. de pharaone ⁊ abimelech. poſtꝙͣ aūt vir repudiauerat vxorem: non poterat illam ſibi recōciliare et reaſſumere ſibi. ſi illa iam ꝯtraxiſſet cūaltero. vt patꝫ Hiere. vij. niſi eo mortuo. Sꝫſi non ꝯtraxiſſet adhuc cum alio. verius eſtꝙ poterat illam ſibi reaſſumere. licet aliquicōtrarium dicant. Forma aūt libelli repudijqui dabatur vxori ẜm Ioſephum: erat. Promitto tibi: ꝙ non amplius ꝯueniam tecum.¶ De ſacramentis in genere ꝑ modū doctrine. de numero eoruꝫ. de inſtitutione et de effectu.¶ Capitulum. xj.
Uia miſſa ordinaturad ꝯfectionem ſacramentoꝝ queeſt maximū ſacramentoꝝ de quomulta dicta ſunt. ti. xiij. c. vj. pertotū. et adhuc aliqua dicent̉ immediate poſtiſtud. In miſſa etiam cōferunt̉ ordines. vbidat̉ poteſtas adminiſtrandi ſacramenta. cōſecrant̉ etiam materie aliquoꝝ ſacramentorum. ideo poſt tractatum de miſſa dicendumeſt de ſacramentis eccleſie: que ſunt ſeptē figurata ꝑ ſeptem panes quibꝰ xp̄c pauit ⁊ ſatiauit turbas Io. vj. c. et ſic pauꝑes .ſ. ſpiritu. vidue .i. eccleſie filij ſaturant̉ panibus ſacramentoꝝ. Et ſicut cibo reſtaurat deꝑditumin homine ſumente et inducit augmentū. cūeſt in ſtatu augmenti. ſic ſacramenta tolluntdefectus ſpūales. et inducunt augmentū ſpirituale .ſ. virtutū. Sunt at̄ in homine ſeptēdefectus. tres culpe .ſ. pct̄m originale. mortale et beniale. quatuor pene .ſ. ignorantia.malicia. ꝯcupiſcentia et infirmitas. Gaptiſmus eſt contra originale. penitentia contramortale. extrema vnctio cōtra veniale. ordocontra ignorantiā. euchariſtia contra maliciam. matrimoniū ꝯtra ꝯcupiſcentiam. ꝯfirmatio cōtra infirmitatem. Item baptiſmusadauget fidem. extrema vnctio ſpem. euchariſtia charitatem. ordo prudentiam. penitentia iuſticiaꝫ. ꝯfirmatio fortitudinem. matrimonium tꝑantiaꝫ Pe. et Ricar. Iſta tn̄ potius eſt quedam abaptatio ꝙͣ perſecta ratioſufficientie. ¶ Quid autem ſit ſacramentumdicit magiſter ſenten. in. iiij. diſtincti .j. ꝙ eſtſacre rei ſignum: que diffinitio conuenit. eteſt communis ſacramētis veteris et noue legis. Et Pe. de palū. ſic declarat eam. Primodicitur ſacre rei. id eſt ſacrans actu .i. adhibita ad ſacrandum ſpiritualiter. propter qd̓nec ſerpens eneus poteſt dici ſacramentum.quia adhibebatur ſolum ad curam corporalem. nec crux xp̄i: que eſt ad repreſentanduꝫtm̄. nec creature que ſunt veſtigium dei: poſſunt dici ſacramentuꝫ. Secūdo additur rei.quia in ſacramento ſunt tria. ſcilicet aliquidquod eſt ſacramentuꝫ tm̄. vt ſignum exteriꝰſignans ⁊ non ſignatum. vt aqua in baptiſmo. Aliud quod eſt res tm̄. vltra nō ſignansaliud: ſed ſignata vt gratia. Aliud quod eſtmediū .ſ. res ⁊ ſacramentū .ſ. ſignatum a primo ſignans aliud. vt caracter vel ornatus gͣtie reſpectu hmōi. Tercio ponitur ſignum.Sunt aūt tria genera ſignorū .ſ. demonſtratiuum. rememoratiuum. et pronoſticum. vtdemonſtratiuuꝫ ſit reſpectu rei preſentis. rememoratiuuꝫ reſpectu preteriti. pronoſticūreſpectu futuri. Et ſacramētū dicit̉ rememoratiuuꝫ ꝙͣtum ad cauſaꝫ quā rememorat .ſ.xp̄i paſſionē. Demonſtratiuū ꝙͣtum ad effectum queꝫ actu facit. qꝛ ſanctificat. Et pro-