¶ Capitulum¶ Decimum

rio mulieri dimittere virum ⁊ alium ducere.quod tamen fuit in lege moyſi permiſſum.Quartum ꝙ licꝫ in certis caſibꝰ viro dimittere vxorem. et vxori virū. non quo ad vinculum: ſed quo ad negandum debitū et quoad habitatōnem.Ꝙtum ad primum. ſcꝫᵐ. .§. j.ꝙ nunꝙͣ licuit mulieri vno et eodem tꝑe habere plures maritos. pe. de palu. in. iiij. diſ.xxxiij. q. j. ſic ꝓbat. Illud quod eſt cōtra iusnaturale nunꝙͣ licuit: niſi diſpēſante auctore nature: ſed hoc eſt hmōi. nec legitur deumvnꝙͣ in hoc diſpenſaſſe. ergo ⁊cͣ. Ꝙ at̄ ſit hoccōtra ius naturale ſic probat̉. Ius naturaledicit̉ vel a natura generis quod natura omnia animalia docuit. vt coniunctio maris etfemine. educatio filioꝝ. Uel a natura ſpecieivt eſt ius gentium. videlicet quod naturalisratio apud homines ꝯſtituit. vt puniri maleficia. Uel a natura ſuꝑiori: quod in lege eteuangelio continetur. et illud quod eſt ꝯtraprimū: eſt ꝓprie innaturale. et quod eſt cōtraſecundū: eſt inhumanū. et quod eſt ꝯtra tercium: eſt peccatū. quia peccatū eſt trāſgreſſio legis diuine. Et ex hoc patet quō aliquidſit ꝯtra naturaꝫ matrimonij. qꝛ natura agitꝓpter finem. Et tripliceꝫ finem habet matrimonium ẜm triplex bonū eius. nam inꝙͣtumeſt in officiū a natura generis: habet pro fine procreationē prolis et educationē. ſecundum inꝙͣtum eſt a natura ſpeciei: habet profine fedus humane ſocietatis iuxta bonū fidei amicicie. et ꝯmunicationē in oꝑbꝰ ciuilibus. Inꝙͣtum eſt ſacramentū: habet pro fine rep̄ſentationē incarnatōnis xp̄i. ⁊ ex hochabet inſeꝑabilitatem. pluralitas aūt vxorūeſt ꝯtra ius naturale ꝙͣtum ad finē ſecundūet terciū. non primū finem. ſꝫ pluralitas virorū quo ad vnaꝫ vxorem eſt magis ꝯtra iusꝙͣtum ad finē. qꝛ ꝯtra om̄e ius. nam ꝯtra primum finem .ſ. generationē. quia licet mulier quando eſt impregnata. aliqn̄ impregnet̉.tamen frequenter cauſat̉ aborſus. vnde meretrices raro pariunt. Item eſt ꝯtra educationē prolis ꝓpter incertitudinem. Secūdoeſt cōtra bonum fidei. quia magis cōrixant̉viri ꝓpter feminas. ꝙͣ econuerſo etiaꝫ ī brutis. Tercio ꝯͣ bonū ſacͣmenti magis. qꝛ xp̄c n̄ꝯſtat ex pluribꝰ ꝑſonis ſicut eccleſia.¶ Ꝙtum ad ſecundumᵐᵐ. §. ij.dicit̉. ꝙ nunꝙͣ licuit nec licet vni viro habere plures vxores. ⁊ hoc dicit expreſſe. c. gaudemus. de diuor. Et Iſidorus dicit diſ. xxxiiijCriſtianus. neduꝫ plurimas ſed nec duas ſimul licet habere vxores: ſed vnam tm̄. ⁊ hocniſi ex diuina diſpenſationē. Ratio huius ē.quia hoc eſt contra ius naturale conſuetumvt dictū eſt. Sed quomodo fuit in veteri te-

ſtamento cum aliquibus patribꝰ diſpenſatūvt Abraham Iacob et huiuſmodi. eſt duplexmodus dicendi ẜm Pe. de palu. diſ. xxxiij. q.j. Dicunt em̄ quidam. ꝙ primi qui habuerūtplures vxores non potuerunt cum ſecundacubare viuente prima: niſi de cōſenſu eius.cuius rationē aſſignant. quia duobꝰ contrahentibus matrimonium inter ſe: ſimplicitervnus tranſfert totam poteſtatem corꝑis ſuiin alterum .ſ. quo ad actum ꝯiugalem. ꝓpterquod ſine cōſenſu eius non poteſt alteri obligare corpus ſuum. poteſt aūt de cōſenſu eiusex cauſa. vtſi eſſet ſterilis vxor. vt ī abrahaꝫfactum eſt Gen̄. xvj. et recitat̉. xxxij. q. iiijdixit ſara. vel ꝓpter paucitatem humani generis multiplicandi in cultum dei. vt Iacobqui quatuor habuit. Unde auguſ. Vbiciunt̉iacob quatuor vxores. quando mos erat: crimen non erat. Sic patriarche ꝯiugibꝰ ſuſcipientibꝰ ſemen ſuū miſcebant̉: non ꝯcupiſcētia ꝑfitiende voluptatis: ſꝫ prouidentia propagande ſobolis. xxxij. q. iiij. obiciunt̉. et ſicvoluntate rachelis acceſſit ad liam. et de voluntate eaꝝ acceſſit ad ancillas eaꝝ. proceſſu vero temꝑis mos inoleuit apud alios habere plures vxores de voluntate prime: tacita vel expreſſa vel ꝯſuetudine ſuꝑ hoc obtēta. nec vident̉ in hoc peccaſſe antiqui iuſti.quia non eſt contra naturam. cum hoc facerent animo gignendi: nō laſciuiendi. nec cōtra legeꝫ. quia nedum prohibitum. Et quodInno. dicit in. c. gaudemus. de diuor. hoc nōlicuiſſe niſi ex diuina reuelatione alicui fuitconceſſum. exponunt predicti non de reuelatione que eſt ſpecialis inſpiratio diuina. ſꝫde interiori dictamine rationis: quo ſciuer̄tſancti patres. ꝙ pro multiplicatione humani generis licuit habere plures vxores de cōſenſu prime. ſicut enim lex naturalis non eſtſcripta in cōdice. ſed impreſſa a deo ī mente.ſic dictamen ratōnis quo ſcitur quo caſu lexnon aſtringit: cum ſit quedam legis interp̄tatio. et poteſt dici diſpenſatio. quia eſt menti impreſſa a deo: ideo dicitur diuina diſpenſatio. Sed alij dicunt ẜm communem opinionem. ꝙ nec de aſſenſu alterius. nec propter ſterilitatem licuit vnꝙͣ vni viro plureshabere vxores: niſi ex diuina diſpenſationeſpeciali ſeu reuelatōne. Primum patet. quianon plus iuris habet vir in vxorem ꝙͣ vxorin virum ꝙͣtum ad eſſentialia matrimonij.nec plus indiget prole mulier ꝙͣ vir. Sꝫ nūꝙͣ de licentia viri ſterili licuit vxori accipere alteꝝ viruꝫ. ergo nec ecōuerſo licet viro.licet ſit vnū grauius altero et innaturalius.tamen et hoc .ſ. viris habere plures vxoreseſt ꝯtra ius naturale ꝯmune ꝙͣtum ad ſecundum ⁊ terciū fineꝫ mr̄imonij. vt dictum eſt.Creditur autē predictis ſanctis patribꝰ per