C. xiiij.¶ Titulus
ſigna penitentie in eo. etſi loquelaꝫ amiſeritnec in aliqͦ nodorio mortali inueniat̉. tamenꝙͣtum cum maiori deuotione ſuſcipit̉ tantomaioreꝫ fructum inde recipit. Ideo an̄ fiuntinunctōnes in oībꝰ organis ſenſuū .ſ. in oculis. naribꝰ. auribꝰ. labijs. manibꝰ ⁊ pedibus.etquia ſenſus ſūt prima principia pct̄oꝝ qͣſiporte quibꝰ vitia ingrediunt̉ ad aīaꝫ. Et inpedibꝰ dat̉ ꝓpter vim motiuā. In renibꝰ ſeuſpatulis loco renū. ꝓpter vim ꝯcupiſcibileꝫ.Etquia ſenſus om̄es ſunt in capite apte dicipoteſt. Impinguaſti in oleo caput meū. naꝫplures ibi fiunt etſi non om̄es. ¶ Sicut em̄oleum materiale impinguat ſeu facit cibumſapidum ⁊ delectabilem. ita iſtud ſacramentum extreme vnctōnis facit mentē pinguemdeuotōne ⁊ leticia ſpūali. pͣs. vt exhilaret faciem in oleo. Nam ẜm tho. in. iiij. dat̉ ad tollendū reliquias pct̄oꝝ: que ſunt quedā hebetudo mentis relicta ex peccatis circa diuinaet remiſſio affectus circa celeſtem gloriā. etinordinatus amor circa terrena ⁊ vitā tꝑalem. etſi citra deū in multis nō apparet talisaffectus. et hoc quia nō bene contriti vel cōfeſſi ſuſcipiunt. vel quia nō debita deuotōneet preꝑationē. Etquia gratia ꝯfert̉ in iſto ſicut in alijs ſacramentis: que valet ad remiſſionem pct̄oꝝ. ideo etiaꝫ ꝑ ipſum remittunt̉peccata ⁊ venialia ⁊ plus ⁊ minus ẜm deuotionē ſuſcipientis. ⁊ mortalia que .ſ. qͥs ignorat. vel de eis erat attritus. et ſi non ꝯtritusꝑ cōfeſſionem. ſi tamen nō ponat obſtaculūip̄i gratie ſacramentali fixus manendo ī aliquo mortali. ſicut oleum eſt purgatiuū maculaꝝ non quidē ꝑ ſe ſed mixtum cum cinerevt in ſapone qui fit de oleo ⁊ cinere. ſic extrema vnctio cum ꝯpunctione ſumpta purgatmaculas peccatoꝝ. ¶ Secundū oleum ē pugilum īnungitiuū. Unde reges in nouo ⁊ veteri teſtamento inungunt̉. vt patꝫ de dauidſaule. ieſu et alijs. et hoc in ſignum victorie.vnde et oliua defert̉ ad denuntiandū victoriam. Sꝫ ⁊ apud ethnicos pugiles inungebātur. vt aptiores eſſent ad pugnaꝫ. et hoc cōgruit affectui huius ſacramenti. Naꝫ ī morte cuꝫ dat̉ iſtud ſacramentū: inſtat maximūbellum demonū ꝯtra animaꝫ. vnde in figurādictuꝫ fuit primo ſerpenti antiqͦ Gen̄. iij. Tuinſidiaberis calcaneo eius .ſ. mulieris .i. anime. Calcaneus qͥ eſt finis corꝑis ſignificat finem vite: cui diabolus inſidiat̉. ſcit em̄ nonſibi ſuꝑeſſe tp̄us poſtea ad temptandū. adeohoc eſt vniuerſale vt ad xp̄m diabolus accederet in cruce. vt ſi quid in eo poſſet inuenire. ꝓpter quod dixit Io. xiiij. Uenit princepsmūdi huius .ſ. diabolus. et ī me nō hꝫ quicꝙͣid eſt non inueniet quicꝙͣ peccati. vt exponitGreg. Temptat auteꝫ maxime de fide vel deſperatione vel taciturnitate peccatorum. et
ideo eſt vtile iſtud ſacramentum. quia ex eorec ipitur fortitudo contra temptatōnes diaboli. Beato martino ſanctiſſimo apparuitdiabolus in morte ſi forte ad aliquod vitiuꝫinducere poſſet. Sed ꝙͣcitius cognoſcens eūmartinus ait. quid hic agis cruenta beſtia?nihil ī me reperiat inimicus. ſed ſinus abrahe me ſuſcipiat. Iſtud ergo ſacramentuꝫ valet ad robur contra diabolica bella. ¶ Tercium oleū eſt diffuſiuum Canti .j. oleum effuſuꝫ nomen tuum. mirabiliter em̄ penetratet dilatatur. ſicut patet cū cadit ſuper pannum. multum dilatat̉ macula eius. ſic iſtudſacramentū cum deuote ſuſcipit̉: dilatat deſiderium ad amoreꝫ ſuperne glorie. vt dicerevaleat cum apoſtolo. ad phil̓. Cupio diſſolui et eſſe cum xp̄o. Et ponit Albertꝰ magnꝰꝙ beata virgo Maria in morte ſe fecerit inungi. ſicut etiam ꝯmunicauit. et hoc non qꝛindigeret: cum nullum peccatū etiam veniale nec reliquie peccati eſſent in ea. ſed vt preberet fidelibꝰ in omnibus exempluꝫ humilitatis et vite xp̄iane. ⁊ ſic deus impinguat deuotōne et augmento gratie ſuſcipientē iſtudſacramentum.¶ De ſacramento matrimonij. Capi. ix.Oia de ſacramentomatrimonij dictum eſt ſupͣ diffuſe in primo ti .ſ. de cōiugatis. et ꝑmodū predicatōis et ꝑ modū doctrine. ideo breuiſſime aliqͣ de hoc hic ponentur. Et ad hoc poteſt induci illud pͣs. cvj. fecerūt fructum natiuitatis et benedixit eis. ⁊multiplicati ſunt nimis. Ubi ſciendū ꝙ fructus qui naſcit̉ ex hominibꝰ ſunt filij eorū.Unde Elizabeth dixit ad mariaꝫ. Benedictꝰfructus ventris tui Lu. j. c. Sicut naturaliter ex terra fructus non naſcitur niſi ex ſemine in ea iacto deo tamen operante. ſic necfilij naſcuntur: niſi ex ſemine viri dei virtuteexcepto filio virginis. qui non ex virili ſemine. ſed miſtico ſpiramine conceptus et natuseſt. Unde hieroni. contra Ruffinum ait. Recipit terra. id eſt vulua quod ſuum eſt. ſcilicꝫſemen viri. receptum confouet. et confotumcorporat. corporatum in membra diſtinguit.et int̓ illas ſtricti ventris anguſtias dei manus ſemper operatur. idemqꝫ corporis creator et anime eſt. Noli deſpicere bonitatem figuli: qui te fecit et plaſmauit. vt voluit ipſadei virtus et ſapientia qui in vtero virginisedificauit ſibi domum. diſtinctione. lvj. Naſci. faciunt ergo fructum vir et muller carnali copula. ſed non fructum natiuitatis. ideſt naturalē non degenerem. vt exponit glo.faciunt. niſi legittime .i. ꝑ mr̄imoniuꝫ cōpulati. Naturale enim dicimus quod eſt ẜm ra-