Titulus¶ Secimuſquartꝰ
mano genere ſalutem dare ſeruanti eā. et inmedio ebdomade vltime: que fuit tēpore paſſionis in cruce pendens clamauit Io. xix. c.Sitio. ſcꝫ ſalute hominū ꝓ qua patiebaturet tunc defecit hoſtia ⁊ ſacrifitiuꝫ. id eſt virtus legaliuꝫ. et ſic fuit vox clamantis in deſerto mundi parate viaꝫ domini. ſcilicet obſeruando legē euangelicaꝫ. ⁊ hoc eſt quod ſitiebat dn̄s ih̓s xp̄c.¶ Ꝙtum ad ſecundum §. ij.ſacramentorū inſtitutio notatur cū diciturſanauit eos. ſcilicet homines infirmos. Aedici offitiuꝫ eſt curare infirmos. Unde quiaſanare genus humanuꝫ infirmuꝫ infirmitate incurabili per virtutem creature miſſumſe nouerat. ẜm illud iſa. lxj. c. ad annuntiandum manſuetis me miſit. ſcꝫ deꝰ. vt mederercontritis corde. Ideo ſe medicum dixit mat.ix. dicens. Non eſt opus valentibus medicusſed male habentibus. Omnes autem inuenithomines ſe male habentes tunc. vt ait aug.Uenit magnus de celo medicus: quando magnus per totum munduꝫ iacebat egrotus .ſ.totum genus humanum. Aedicine autē qͣsad inuenit et inſtituit: ſunt ſacramenta noue legis: qui ſpoliatum a latronibus et vulneratum in via inueniens miſericordia motus curauit vulnera: ponēs ſuper iumentuꝫſuuꝫ: duxit in ſtabulum. vt perfecte ſaneret̉.luc. x. vt exponit magiſter ſententiarum inprincipio. iiij. li. Hic ſamaritanꝰ eſt xp̄c nosquotidie cuſtodiens. ſamaritanus enim cuſtos interpretatur. Expoliatum gratuitis .i.virtutibus et vulneratum in naturalibus alatronibus infernalibus: erat genus humanuꝫ proꝯter peccatum. Miſſum ergo verbuꝫid eſt incarnatum hunc infirmum inueniēsſanauit virtualiter et cauſaliter infundensvinum ⁊ oleum. vinum mordificatm̄ iuſtitieī ſe exercens. et oleum linitiuuꝫ miſericordieerga nos vtens. ponēs in iumentum ſuū ſautiatum. id eſt ſuper corpus ſuuꝫ. quia ſcilicꝫ(vt ait princeps apoſtoloruꝫ in .j. canonicaſua ca. ij) peccata noſtra. id eſt penam ꝓ peccatis noſtris ipſe pertulit in corpore ſuo ſuper lignum crucis. et ab ipſa paſſione ſacramenta habent efficatiā. ¶ Et nota ꝙ ad prudentiam medici pertinet et ratōꝫ medicine.vt cōtraria cōtrarijs curētur. Nam infirmitates contracte ex nimia frigiditate per remedia calida tolluntur. et que procedunt exnimio calore cum frigidis ſeu recētibus rebocurātur. Quia igitur infirmitas humani generis ex ſuperbia proceſſerat: qua ſe voluerūt primi parētes deo adequari. celeſtis medicus noſter vt preberet nobis exempluꝫ humiliationis: humiliauit īmo exinaniuit ſemetipſum formaꝫ ſerui accipiens (vt dicitur
ad phil̓. ij. c) deſcendēs d̓ gloria celi ad ſtabulum mundi. de ſede maieſtatis ad penas noſtre iniquitatis. de ſummitate eternitatis adfinitatem mortalitatis: et demum uſqꝫ admortem turpiſſimam crucis. Ita etiam ordinauit medicinas humiles ſacramentorum:in quibus homo ſe humiliet ſubitiendo ſe inferioribus: vt conſequatur ſalutem. Naꝫ materie ſacramentorum que ſunt elementa. vtaqua. vel elementa vt panis. vinum et oleū:vtiqꝫ ſunt in ſe minus digna ꝙͣ homo. Dumergo humiliatur quis ſubitiens ſe iſtis in d̓bita ſuſceptione ſacramentorum expectās ſanitatem anime. et ſi non ab his: tamen ꝑ iſtaa deo hoc iubente et ordinante inde mereturconſequi ſalutē. et ſic altiſſimus de terra creauit medicinam: et vir prudens non abhorrebit eam (vt dr̄ Eccͣi. xxxviij. c. de terra. id ēde rebus terrenis. vt aqua. vino. oleo et cetera) medicinaꝫ. ſcilicet anime. Et quia effectꝰaſſimilatur cauſe inꝙͣtum poteſt: cum cauſaſacramentorum. id eſt auctor eorum et inſtitutor ſit verbum incarnatum: quod conſtatex verbo et carne: que eſt res elementata. iōvt ſacramenta que ſunt eius effectꝰ: ei aliqͣliter aſſimilentur. ea conſtituit conſiſtentiain verbis et rebus ſcilicet elementis vel elementatis. Unde auguſtinus. Accedit verbum ad elementum et fit ſacramentuꝫ. ⁊ verba quidem que reſpondent verbo dei dicuntur forme ſacramentorum: que carni correſpondent: dicuntur materie. nec poteſt eſſeverum ſacramentum niſi vtrūqꝫ concurrat.Sicut autem forma eſt principalis in re qͥadat eſſe rei in formando materiam. ita in ſacramentis ipſa verba formarum pͥncipaliusoperantur. Omnibus autem proponunturſacramenta loco et tempore ſuo: nulli ſubtrahūtur ad ea diſpoſito. Ad hoc ergo vt quisactualiter cōſequatur ſanitatē anime: oportet vt actualiter medicine iſte applicētur adeum. vt ea ſuſcipiat modo quo medicus ipſeiubet. Unde auguſtinus ſuper Io. Ꝙͣtum eſtin medico: ſanare venit egrotum ipſe ſe īterimit: qui precepta medici ſeruare non vultQuomodo autem xp̄c inſtituit omnia ſacramenta. habes in capitul̓ de ſacramentis ī genere¶ Ꝙtum ad tertium.§. iij.operatio virtualis ſacramentorum oſtendit̉cum dicitur: eripuit eos de interitionibꝰ eorū. id ē de mortalibꝰ īfirmitatibꝰ eoꝝ. Eramꝰenim et ſumus quaſi omnes ſubditi ſepteminfirmitatibus ſpiritualibus anime. ſcilicetpeccati originalis. mortalis. venial̓. malitieꝯcupiſcentie. ignorantie et impotentie et debilitatis ad bonum. Et ꝓpter hoc ad eripiendū nos ab his motibus: inſtituit iſtas medi-