¶ Capitulum¶ Sextum

ſionis fuit decoctus. Eſt autem ibi cum ſuaquantitate: ſed non modo quantitatiuo: qͥanon vtitur ea occupando locū: ſicut nec vtitur claritate ſua illuminando aerem. Et eſtetiam in qualibet ꝑticula hoſtie totus xp̄usita ꝙ ex vna plures poſſent cōmunicare. Sꝫſi fieret diuiſio in tantas partes. ꝙ ibi nō remanet ſpecies panis: tūc deſineret ibi eē corpus xp̄i. et idem de ſanguine xp̄i. Et ꝙͣuis exvi ſacramenti ſub ſpecie panis ſit tantū corpus et non ſanguis. et ſub ſpecie vini tantūſanguis: tamen ex naturali concomitantiaſub vtraqꝫ ſpecie eſt totum et corpus et ſanguis et anima et deitas. Seorſum autem cōſecratur alterum ab altero. Unde apoſtoli ſiconſecraſſent in illo triduo mortis xp̄i: conſecraſſēt corpus ſine ſanguine ſicuti erat. Etxp̄c inſtituendo ſacramentum ꝯſecrauit corpus paſſibile ⁊ mortale: ꝓut tunc erat: nuncautem īmortale conſecratur ꝓut eſt. Etſi fuiſſet ſeruatum ſacramentum tempore paſſionis: ip̄e xp̄c dolorem quidem illatum ab extra (vt irriſiones et verbera et huiuſmodi)non ſenſiſſet in ſacramento exiſtens: ſed dolorem īnatum vt triſtitiam habuiſſet. et ī ſacramento exiſtens dum erat in cruce: doluiſſet et mortuus fuiſſet et non punctus. Quando etiam apoſtolos cōmunicauit: non fuit īſacramento exiſtens attritus: quia diuiſio etattritio non recipiuntur niſi in quāto ⁊ modo quantitatiuo. xp̄c autem non eſt ſic in ſacramento. ¶ Non celebrantibus miniſtraturtantum corpus xp̄i. et non ſanguis propterreuerentiā ſacramenti. et ad euitandum piculum effuſionis. licꝫ grecident vtrūqꝫ populo: nec tamen latini laici minus recipiunt ꝙͣſacerdotes. ¶ Quomodo auteꝫ conuertitur:dico ꝙ deus oꝑatur hanc conuerſionem pricipaliter: qui plus facere poteſt ꝙͣ creaturaintelligere. vt dicunt etiam philoſophi. Unde euſebiꝰ. Inuiſibilis ſacerdos viſibiles creaturās .ſ. panem et vinum in ſubſtantiā corporis et ſanguinis ſui verbo ſuo ſecreta poteſtate conuertit. de ꝯſe. diſ. ij. quia corpus.vbi pulcra de iſta materia ponuntur. Ambr.etiam in ca. reuera ea. diſ. inducit rationes ꝑexempla ſcripture d̓ diuerſis mutationibusfactis ſupra naturam. vt d̓ mutatione virgein ſerpentem et econuerſo. de creatione rerūet al̓s. ad oſtendendum non eſſe impoſſibilēhanc ꝯuerſionem: cum eam deus operetur ſacerdos autem inſtrumentaliter. Et nota ẜmpe. de pal̓. ꝙ xp̄c oculo corporali videri nonpoteſt ẜm ꝙ eſt ī ſacramento. ratio eſt: quiaeſt velatum ſub ſpeciebus opacis vltra quasviſus figi non poteſt. Item nec oculo glorificato. vt beate marie. Et ratio: quia non ē ibimodo quantitatiuo. color autem videri nonpoteſt niſi quantus .i. in quātiate fundatꝰ.

Itē nec oculus xp̄i videt ꝓut eſt extra ſacramentum: quia non eſt viſus eſſe intelligibilis: ſed eſſe ſenſibilis. Itē nec ꝓut eſt in ſacͣmento: quia non eſt ibi modo viſiuo oculusxp̄i. Itē oculus mētalis biatoris corpus xp̄iin ſacramento videre nō poteſt in ſacramento: quia nō eſt hoc ꝑ ſe notum. vt prima principia. nec demonſtrabile. vt ꝑ concluſioneꝫſed fide creditur. Itē nec oculꝰ naturalis angeli boni vel mali: quia ſupernaturalia intelligibilia ſūt: naturaliter angelus non videtquale eſt corpus xp̄i in ſacramento. Sed ꝙͣuis demones non videant hoc in ſe ſicut nectrinitatē: nec vnioneꝫ cum carne: tamen ſciunt indirecte: quia ꝑ miracula coniecturātquod impoſſibile eſt non eſſe. Sꝫ oculus mētalis beati angeli ⁊ hominis hoc videt: quiaquod audiuit hoc et credidit: clare videbit.Ibem eſt de oculo angeli. ip̄i em̄ clare videntomnia de quibus credendis nos illuminant.articulos tamen incarnationis non videntclare ſed per reuelationem.¶ Cum auteꝫ in alta .§. xiiij.ri ſiue ſacramento apparet caro (vt factuꝫ ēgreg. ꝯn̄icare volenti quandā matronaꝫ) vl̓forma pueri. vt factum eſt cuidam patri adtolendum tēptationē ſeu dubitationem eiuscirca hoc. vt habetur in vitis patrum. dicūttho. et pe. ꝙ ꝓbabilius dicitur. ꝙ in ꝓpria ſpecie nūꝙͣ videtur ibi: ſed ī illa figura latet ſpecies ſacramenti ſub qua continetur corpusxp̄i. et illa ſpecies ſacramenti circūfunditurquibuſdam accidentibus carnis vel pueri: q̄non ſunt propria accidentia vel liniamentacorporis xp̄i. Unde non videtur ī propria ſpecie etiamſi exp̄ſſiori ſigno. Et quia ẜm tho.huius ſacramenti vſus eſt per manducationem. ideo quando ſic apparet cum non habeat: tunc cibi ratione: non debet aſſumi abeo cui ſic apparet: ſed ab illo cui in ſpecie panis apparet. Si auteꝫ omnibus apparet ī ſpecie carnis: nō debet ſumi: ſed pro reliquijs ſeruari. Et dicit alb̓. ſacerdos cui celebranti ſicapparet: debet iterum celebrare et ſic ſumerede ꝯſe. diſ. ij. c. relatum. etſi ſecundo accidit.tertio celebrare. Quidam tamen dicunt ꝙ īhoc caſu ſufficit ſpiritualis manducatio. vtpe. de pal̓. qͥ etiā dīc. ꝙ ille ſpecies carnis velpueri non ſunt in corpore xp̄i: ſed ſpecies ſuperinducte corruptis prioribus. Etſi dicaturꝙ mutatis ſpeciebꝰ ſenſibilibus: cum ſint ip̄ede ratione ſacramenti: non manet ſacramentum. ergo nec tunc ibi eſſet xp̄c. Reſpōdet ꝙꝙͣuis qualitates mutentur. puta ꝙ ſpeciesdenigrentur a fumo. vel ſpecies vini infrigidentur vel calefiant: dum tamen quantitasremaneat: ſemper eſt ibi corpus criſti. CCumergo hic remaneat quantitas: eadem numero remanet etiam corpus xp̄i. quia licꝫ ſpēs