¶ Titulus¶ Secimus

Reſpondeo ꝙ ſic ſi non facit quantuꝫ poteſtnec excuſatur. quia ſine magna cōmobitateheres hoc facere non poteſt. Nec executor nediſpliceat vel damnū inferat heredi. et quodipſe non poteſt: debet ipſe ſignificare dioceſano qui poteſt cogere. extra de teſta. iohannes. Unde ⁊ in decretis. xiij. q. ij. dicitur. Quioblationes defunctoꝝ detinent ⁊ eccleſijs tradere demorantur. vt infideles ſunt ab eccleſiaabiciendi. ⁊ quaſi egentium necatores. nec credendi iuditium dei habende ſunt. Et in alijsduobus ca. idem dicitur ibidē. Ex quibus arguit Ioh̓. neapol̓. in quodlibet. ꝙ peccāt mortaliter tales executores et heredes multū differentes. tum quia nullus debet excōicari niſi pro mortali. Hi autem mandant̉ excōicariꝙͣuis nō ſint ipſo facto excōmūicati: niſi hoceſſet alicubi per conſtitutiones ſinodales. tūetiam quia notabile nocumentum inferuntanimabus ꝓximorum. Unde ibi dicuntur necatores animaruꝫ ſcilicet ſubtrahendo ſuffragium illud eis. ¶ Quarto queritur vtrū pena appoſita a teſtatore poſſit exigi. ⁊ precipuein relictis ad pias cauſas? Reſpōdeo ꝙ penapoteſt apponi tripliciter. vno modo cum conditione turpi adiecta: puta legat conuentuimendicantium predium. cum conditione ꝙnon poſſit alienare. vel alienando perdat legatum. Conditio illa turpis eſt. quia alienare īmobilia non ſolum poſſunt ſed et debentmendicantes. ⁊ ſic conditio illa vt turpis abicitur. et legatum illi remanet ſine incurſione pene. Secundo modo cum deuolutione illius relicti ad alterum. puta legat centū petro teſtator: cum hoc ꝙ det. l. pauperibus exeis. vel faciat celebrare tot officia. al̓s deuoluantur illa centum ad talem locum vel ꝑſonam. talis non ſeruans conditionem inciditin penam illam ⁊ perdit legatum. Tertio cōmittet heredi vt det centum pauꝑibus infraannum. al̓s ſi infra annuꝫ non dederit: teneatur ad alia centum dare pauperibus. In quocaſu dicit ber. ⁊ abb. ſi eliciens hoc ex. c. Raijnaldus. extra de teſta. cum glo. ꝙ locus ē pene ⁊ exigi poteſt. ſi pena afficiat patrimoniūteſtantis. Nam et ſi teſtator cum non habeatiuriſditionem in heredem vel legatarium nōpoſſit ei penaꝫ imponere: tamen bene poteſtadimere ſub nomine pene bona legata vl̓ relicta eis. quę pena etiam locum habebit in foro conſcientie: cum naturaliter obligetur. extra de teſta. c. cum in offitijs. ꝙͣuis aliud ſit īalijs penis. prout vult glo. ſingularis. xij. q.ij. fraternitas. Ubi dicit grego. ꝙ eccleſia resſibi ablatas non debet recipere cum augmento. i. cum pena que ponitur pro furto. putaꝙ fur debeat reſtituere rem furatam ī duploſufficit enim vt habeat ſuum. Poteſt tamen(vt dicit ibi glo) iudex ex offitio applicare illi

eccleſie etiam penam. Uel intelligit̉ de penacanonis quo ad iuditium penitentiale ī quoſufficit iniungere vt reſtituat male ablatumſolum. non penam. Sed in penis quas ponitteſtator. ſi nō fecerit heres vel legatarius hocvel illud poteſt pena exigi ẜm doc.Quis autem poſſit .§. xiij.vel non poſſit facere teſtamentum. Nota ẜmgoff. ꝙ quilibet poteſt facere qui nō ꝓhibet̉.Primo autem ꝓhibentur quidem filiuſfaminiſi de peculio caſtrenſi vel quaſi. extra de ſepul. c. licꝫ. li. vj. nec poteſt relinquere aliquidꝓ anima ſua ſine patris aſſenſu. ꝓhibet̉ etiāimpubes. Item ſeruꝰ. xiij. q. ij. §. qd̓ de libero.Item furioſus. non habēs lucidum interuallum. Item ꝓdigus cui eſt adminiſtratō bonorum interdicta. Iteꝫ mutus quia nil loquit̉.ſurdus qui oīno nil audit. vt inſtit. quibꝰ nōeſt ꝑmi. fa. te. ꝑ totum. Cecus autē poteſt cūſolēnitatibus que habent̉. C. quibꝰ nō eſt ꝑmi. fa. te. l. hac ꝯſultiſſima. Item illis qͥ ꝓprijsrenūtiauerunt ⁊ nihil habent. vt ingreſſi monaſterium. vt in auten. de monachis. l. illud.⁊. xix. q. iij. c. quia ingredientibꝰ. Sed ſiquisfilios habens. monaſterium ingrediat̉ nullocondito teſtamento ꝑmittitur eī diuidere cuꝫfilijs et inter eos. vt. xix. q. iij. ſiqua mulier.Poteſt etiam facere teſtamentum quicunqꝫante profeſſionem: cum etiā ad ſeculū reuerti poſſit. extra de regu. c. ſtatuimus. Heremite autem ſi nō renuntiauerunt ꝓprijs nec ſealicui eccleſie tradiderūt vitam mutando teſtari poſſunt al̓s non. xix. queſt. iij. §. ecōtrapaulus. Religioſus in epiſcopū ꝓmotus nullo modo poteſt facere teſtamētū ẜm tho. ſcd̓aſcd̓e. q. clxxxv. quia ſola diſpenſatō reꝝ eccleſiarum ei ꝯmittit̉: que morte finit̉. ex qua tiſtamentum incipit valere. Si tn̄ ex conceſſione pape teſtamētum faciat. nō intelligitur d̓ꝓprio facere teſtamētum: ſed apoſtolica auctoritate intelligit̉ ampliata poteſtas ſue diſpenſatōis. vt poſſit vale̓ poſt mortē. Qui aūtꝓhibet teſtare eum qͥ poteſt: ab eiꝰ eſt hereditate repellendus. C. ſiquis aliquē. l. j. Teſtamēta quoqꝫ publicoꝝ ſeu manifeſtoꝝ vſurariorū ſic decedentiū ſunt irrita. de quo habesſupra in ſcd̓a ꝑte ti. j. c. vj. §. j. circa fi.¶ Clerici ſeculares .§. xiiij.teſtamentum facere poſſunt ⁊ donare: ſꝫ hocmodo. Si habent de patrimonialibꝰ. vl̓ de hisque ſibi aduenerunt aliūde. puta ex ſucceſſione vel donatōne perſone nō intuitu eccleſie.vel de illis que ipſi ſibi ꝑ ſcripturam vel huiuſmodi artifitium queſierunt. indubitanterde his poſſūt face̓ teſtamētū et etiam donare.xij. q. iij. c. j. ⁊ extra de teſta. c. qꝛ nos. Et hochabet locū etiam ſi clericꝰ ſit in pt̄ate patrisvel aui conſtitutus. C. de ep̄i. ⁊ cle. autentico