¶ Capitulum¶ Quartum

licet in alijs perſonis ſecus ſit: que ſcilicꝫ ſūtin poteſtate parentū. De rebꝰ autem eccleſiemobilibꝰ vel īmobilibꝰ clericus teſtare nō poteſt. Sed poteſt d̓ mobilibꝰ ⁊ fructibꝰ ꝑceptisin egritudine ꝯſtitutus: dum tamen ſit ꝯposmentis ꝯferre pauperibꝰ ⁊ locis religioſis. ethis qui ſibi honeſte ſeruierunt. vt extra eo. c.relatum. De ꝯſuetudine tamen alubi clericiteſtantur d̓ fructibꝰ ⁊ rebus mobilibꝰ eccleſieacquiſitis. tamen de iure contra eſt. vt in dicto. c. ¶ Teſtes autē in teſtamento regulariter requirunt̉. vij. vt inſtit. eo. §. fi. Hoc tamēfallit. quia quandoqꝫ valet ſine teſte. vt ſi miles ī bello ſcribat ⁊ moriatur. C. de mili. te. l.milites. quandoqꝫ ſufficit vnus. vt ſi fiat cōram imperatore. C. eo. le. omnium. quandoqꝫduo. vt inter filios. C. eo. l. hac cōſultiſſima.vel ſi in territorio teſtetur miles. ff. de mili. l.lutius. Similiter in his que ad pias cauſaslegantur. extra eo. cum eſſes. ⁊. c. relatum. qn̄qꝫ tres vel quatuor. vt in ſpeciali priuilegio.C. eo. l. ſine ſpeciali. quandoqꝫ quinqꝫ. vt ī teſtamento ruſtici. C. eo. le. fi. quandoqꝫ etiamocto requirunt̉. vt quando teſtator vult facere et neſcit litteras. vt in dicta. l. hac conſultiſſima. ¶ Et nota. ꝙ ſi teſtator nō vult ꝙ teſtes ſciant tenorem ſui teſtamenti. poteſt facere teſtamentum quod dicitur in ſcriptis .i. ꝙipſe primo teſtamētum ꝯſcribat vel etiam coſcribi faciat. ⁊ poſtea cartham clauſam rep̄ſentet teſtibꝰ dicens. Hoc eſt teſtamētū meuꝫrogo vt ſigilletis. ⁊ ſubſcribatis vos. C. eo. l.hac ꝯſultiſſima. Sed tamē ꝑ hunc modū facere teſtamētum nō eſt tutū. quia multas obſeruantias requirit: que frequēter cū nō ſeruentur oportet ꝙ nō valeat teſtamentum. etideo meliꝰ eſt ꝙ fiat ſine ſcriptis .ſ. quādo ſcribitur ꝑ notarium tm̄. Item nota. ꝙ cuꝫ quisſanus vel infirmꝰ qui eſt ſane mentis vltimodiſponit de bonis ſuis: de quibꝰ pt̄ diſponereꝑ ſimplicem ſcripturā. vel ꝑ verba ſolum nōviolentatꝰ vel circūuentus: ſed libere ſine nōtario ⁊ teſtibus debitis ſtanduꝫ eſt eiꝰ tali diſpoſitioni in foro cōſciētie ⁊ heredes quibushoc ꝯſtat certitudinaliter tenentur ad obſeuandum illud. etiam ſi prius ꝑ ſolenne teſtamentum aliter diſpoſuerat. Executores etiaꝫtenēt̉ ad hoc ſi certi ſunt de vltima voluntateinꝙͣtuꝫ poſſunt. Unde greg. xiij. q. ij. Ultimavoluntas defuncti modis omnibꝰ ꝯſeruetur.vbi dicit glo. ꝙ intelligit̉ cum voluntas ē rationabilis. Nam ſi moriens vellet ex heredarefilium ſine cauſa. hec voluntas nō eſt ſeruanba in foro tamē cauſarum vbi proceditur ẜmallegata. ⁊ probata niſi ſint ſuffitientes probationes per teſtes ⁊ huiuſmodi. ſtabitur teſtamento ſolēniter facto et ſi nullum fecit iudicabitur vt inteſtatus.

De donationibꝰ. ¶ Capitulū quartum.Uia donatō cā mortishabet ſimilitudinem ad teſtamētum vel legatum. ideo nunc de huiuſmodi donatione cauſa mortiset poſtea de donatione inter viuos que conuenit in nomine. etiam habet in aliquo ſimilitudinē ad donatōeꝫ cauſa mortis. ¶ Donatio cauſa mortis eſt: cum quis magis vult ſehabere ꝙͣ eum cui donat. magis eū cui donatꝙͣ heredem ſuū. vt. ff. de dona. ca. mor. l. j. etinſtit. de dona. §. ij. Differunt tamen in quibuſdam donatō cauſa mortis ⁊ legatum. Primo quia legatum ſemꝑ tradit̉ ab herede: ſeddonatō cauſa mortis. quādoqꝫ ab herede. quādoqꝫ a teſtatore. Item ſiquis accuſat teſtamētum vt falſum amittit legatū: ſed nō donatōnem cauſa mortis. al̓s ſi ex aliqua cauſa reſcindat̉ teſtamētū ⁊ donatō cauſa mortis. vt.ff. eo. l. ſiquis mo. ⁊. l. ſi debitor. Reuocat̉ donatio cauſa mortis ſi donātem peniteat. vl̓ ſiliberatus eſt de ꝑiculo in quo erat. vel ſi deſinat ꝯditio ſub qua donatō facta fuit. ff. ſi certum pe. l. nō omnis. Item ſi donatariꝰ priusdecedat ꝙͣ donator. ff. eo. l. ſi filio. ⁊. l. j. ⁊ fina.Donatio .ſ. inter viuos quid ſit Reſpō. ẜmhoſti. eſt rei licite. nullo iure cogēte. mera liberalitate facta collatio.Quis poteſt donare. .§. j.℟. donare poteſt paterfa. et dn̄s rei. nō ergoſeruus. nō filiuſfami. ff. eo. l. filius. Item nōminor. xxv. ānis. C. ſi maior. fac. ali. ra. l. fi.⁊ multominus pupillus qui alienare nil poteſt ſine tutoris auctoritate. ff. d̓ acqui. re. do.l. pupillis. Item nō monachus vel ꝯuerſus.liiij. diſt. abbati. Item nō poteſt donare qͥ nōeſt cōpos mētis. vt furioſus nec prodigus. ff.de cur. fur. l. iulianus. Sed nec is cui alienatio per legem interdicta eſt. vt quia cōmiſitcrimē leſe maieſtatis. C. ad. l. iuli. ma. l. fi. vl̓hereticus. vt. C. de here. l. manicheꝰ. Iteꝫ necꝯdemnatus de publico crimine. licet ante ſententiam donare poſſet. ff. eo. l. poſt ꝯtractū.⁊. l. donatōnes. §. fi.Cui poſſit donari..§. ij.℟. ẜm hoſti. cuilibet. niſi per legem prohibeatur et quidem ſiue ſit preſens ſiue abſens. nōtus vel ignotus. Item patrifamil̓. et filio fami. dicto extraneo. nam filiofami. ſuo non valet facta donatio. niſi poſt emancipationem.C. eo. l. ſiue. Item nec inter virum et vxorempalet. niſi poſt mortē. vt dicitur infra. §. iiij.Item nec miles poteſt donare meretrici. C.de donati. inter vi. et vxo. l. ſi ancillam. immoetiam quilibet prohibetur donare meretricilxxxvj. diſt. c. Qui venatoribus. Si tamen donaui repetere non poſſum. vt infra notatur.