¶ Capitulum¶ Decimūo iivt
¶ Medindquincū
de ꝙ ī tali cā lis nō ē ꝯteſtāda. qꝛ ꝯteſtatō ēſolennitas ciuilis. eo tn̄ caſu qͦ merita cauſetractari īcipiūt. vt qꝛ ꝓponunt̉ exceptōes ꝑemptorie: vel fiūt poſitōes et articuli: habet̉lis ꝓ ꝯteſtata. vt habet̉ in. c. j. de elec. ī. l. vj.et ibi glo. Septimo ꝯclude ꝙ iurandū ē de calūnia: ne veritas occultet̉. C. de iura. calum.l. iij. Et ē neceſſariū ꝙ p̄ſtet̉ iuramentū ī tota cā. etiā de iure naturali et dīno. vt notat̉extͣ de iureiur̄. c. etſi xp̄c. et exo. xxij. Octauoꝯcludē ꝙ licet iudex ī tali cauſa debeat abbreuiare dilatōes: nō tn̄ ſic qͥn ꝓbatōes neceſſarie admittant̉. ẜm Bar. Nono ꝯclude ꝙ ī tali cauſa: teſtes debēt iurare. et iurabunt ꝑtepn̄te. Decimo dicas. ꝙ in tali cauſa nō poterit actor petere a notario ꝙ edat inſtrumenta. quia hoc nō ē ſolū ꝓhibitū iure ciuili: ſꝫetiā naturali equitate. C. de eden. l. qui accu.Andecimo dicas. ꝙ ī tali cā nō reqͥrit̉ ꝯcluſio. nā ſtatim cū liquet iudici accuſatō: pt̄ ſētentiare abſqꝫ alia ꝯcluſione. vt ptꝫ ī illa ſentencia. iij. reg. iij. c. nec ē neceſſe dare terminū ad allegandū. Duodecimo ꝯclude. ꝙ ī tali cā debent ꝑtes citari ad audiendū ſentēciāintelligit̉ ſpecialiter et limitate ad hoc. et ſufficit citatō nō ꝑemptoria et vnica ⁊ nō tres.Tredecimo ꝯclude. ꝙ hoc caſu nō requirunt̉ſolēnitates circa ſentenciā q̄ a iure poſite ſt̄.vn̄ nō ē neceſſe ꝙ ferat̉ iudice ſedente ꝓ tribunali. et valebit etiā ſi ſit lata parte preſente vel abſente.¶ Qualiter intelliga .§. iiij.tur iſtud verbū ſūmarie. Circa ordinē ꝓcedendi cōclude. ꝙ ſūmarie debꝫ intelligi. i. breuiter. ita tn̄ ꝙ totā ſubſtantiā cōp̄hendat. l.j. ff. de re. iu. vnde ī ꝓceſſu nil de ſubſtātialibꝰdebet obmitti. ⁊ iō libellus debet eſſe ita beneformatus: ſicut cū ordinarie ꝓceditur. ff. adexhiben. l. iij. ī pͥncipio. Itē cōteſtat̉ lis. Iteꝫſnīa diffinitiua dat̉. Operat̉ tn̄ iſtud verbuꝫeffectū. qꝛ licet al̓s nō poſſent dilatōes abbreuiari niſi cā cognita. tn̄ in his abbreuiandisilla ſola cā eſt ſuffitiens .ſ. ꝙ debeat agitariſūmarie: nō tn̄ ita poſſēt abbreuiari dilatōnes: vt ꝓbatōes legitime pereāt. tn̄ hoc eſſetimpedire cauſe cognitōꝫ: qd̓ nō pt̄ cū cauſeꝯgnitō ſit de ſubſtātia iuditij. C. de ſenten. l.ꝓlatā. Si tn̄ exceptōes que opponunt̉ in hociuditio requirūt altiorē indaginem. et tūc ſipoſſūt ꝑ aliud iuditiū examinari: nō admittunt̉ ꝑ iudicē: ſꝫ in alio iuditō reſeruabunt̉.vt in. l. de teſta. ff. ad trebell̓. Si vero in alioiuditio examinari nō poſſūt: et tūc ī illo examinabunt̉. vt. l. iij. §. ibidē. ff. ad exhibēdū.¶ Qualiter intelligaturᵐ. §. v.verbum defacto. Circa qd̓ dic. ſi dicatur ꝓcedas d̓facto .ſ. eo modo videlicꝫ manu regial. ij. in princi. ff. de re iu. et ſic obmiſſa omni
iuris ſolēnitate. n̄ aūt ꝙ iura alteriꝰ vllo mōlebantur contra naturalē equitatē. vt tenetBar. in dicta extrauag. in verbo videbitur.tn̄ ip̄e Gar. in ꝯſiſio. cxij. dicit ꝙ ſenſus eſt.ꝙ ſine cauſe cognitōe et ſine ꝓbatōnibus deueniatur ad ſentenciā. facit etiā ꝙ ip̄e notatin. l. ſi ſocietatem in. §. arbitroꝝ. ff ꝓ ſotio.Bal. vero in. l. ſolā in fine. C. de teſti. dicit ꝙqn̄ iudex habet arbitriuꝫ de iure et de facto:tūc nō pt̄ credi teſti reddēti malā cauſā ſeunullā. ſi tn̄ eſſet rō ꝑſuaſiua et nō plene poſſet ei inherere ar. ca. ſtatutū. §. aſſeſſorem d̓reſcrip. l. vj.¶ Quomodo intelliga .§. vj.tur verbum ſine omni ſolēnitate ſeu ꝙ nullāſolēnitatē iuris ſeruet. Circa hoc cōclude. ꝙꝑ hec verba tollitur om̄is ſolēnitas iuris ciuilis. Ea vero q̄ ſūt de iuregentium naturalivel diuino ſublata nō ſūt. puta ꝙ ī ore duorū vel triū ⁊cͣ. Ex quo infertur ꝙ tūc ſufficit ꝯſtare ꝑ duos teſtes. l. j. ff. de teſta. mi. ẜmGar. ibi nō poterit tn̄ tollere defenſionē cuꝫſit de iure naturali. vt in cle. paſtoral̓. §. ceterū de ſen. ⁊ re iudi. Unde non poterit examīnare teſtes ꝑte abſente. ſꝫ bene poterit recipere abſqꝫ iuramento et diebus feriatis ī honorē dei: cū hec ſolēnitas inducta ſit de iureciuili. ẜm Bar. in. l. filiuſfami. ff. de dona. ſꝫhoc nō ꝓcedit de iure ⁊cͣ. duo dicta ꝓxime ſupra. Itē poterit vigore taliū verborū admittere teſtes et ꝑſonas a iure reprobatas. puta relegatas et infames. ff. de teſti. l. cum cōiūcta. fallit in duobus caſibus.¶ Ouomō intelliga .§. vij.tur verbuꝫ bona equitate obmiſſis ſolennitatibus iuris. Circa quod dicas ꝙ non debꝫintelligi de bona equitate. hoc eſt non habito reſpectu ad ciuilia iura. quia hoc ē cōtra.l. bonafides. ff. depoſiti. ſed debet intelligi hoceſt. nō inſpectis illis iuribus q̄ ponunt qͣſdāſolennitates ſeu ſubtilitates: que veritatemnegotij non tangunt. ⁊ iſta vocantur apicesiuris. ẜm Gar. in. l. ſi fideiuſſor. §. quoſdam.ff. mandati. Negotium vero principale decidi debet per iura. vnde ſeruandum eſt ius cōmune. et hoc ſi detrahit iurigentium ex cauſa. al̓s ſi non ītromittit ſe ei detrahendo: ſednō adhibet ei robur: tūc ſeruandum eſt iusgentium: vbi mera et ſola equitas debet attendi. ¶ Item ſi cauſa cōmittatur de veritate et iuſtitia: debet ītelligi d̓ veritate cui iuspatrocinatur. nō auteꝫ ꝙ ex nudo pacto agatur. vt dixit bal. in. l. intimo. C. de ſen. facitetiam quod ip̄e notat in. l. ſi cuncta. C. d̓ botis amiſſione.¶De decem ſeruandis ſucceſſiue in iuditijsTapitulumᵐ decimumſextum.