¶ Titulus¶ Nonus

arbiter .ſ. ſeruato ordine nō rediget̉ dictū eꝰad arbitrium boni viri. ¶ Iteꝫ nota. ꝙ ſi dicūt ꝑtes. Eligimꝰ eū ī arbitrū ſimpliciter nōītelligit̉ vt arbitrator electꝰ: niſi ex alijs verbis appareat de ꝯtraria intētione: puta. quiadixerūt ꝙ poſſit ꝓcedere: nō ſeruato ordineiudiciario. Iteꝫ ſi dicūt eligimus talē ī arbitratorem vel ī bonū viꝝ: qͥ determīet q̄ſtiōesnr̄as non intelligit̉ electus arbiter. niſi appareat ex alijs verbis. ¶ Item nota. ꝙ dictūarbitratoris nūꝙͣ emologatur taciturnitatedecem dieꝝ: ſed ſi exp̄ſſe illud cōfirment partes perit exceptio qͣi tranſactiōis vel pacti.Dictum arbitri ꝓcedentis ordine iudiciarioelecti ſine pena emologat̉. C. de arbi. l. pel̓ t.nec vnꝙͣ (etſi iniquū ſit) redigit̉ ad arbitriūboni viri. Itē non mutat̉ dictū arbitratorisniſi in modicoledat. ff. de oꝑ. lib̓. l. ſi libertꝰ.Item dictum arbitri nō mutat̉ etiamſi grauiter lebat: immo ſi pena fuit ꝓmiſſa agiturad ip̄am. C. de arbi. l. j. Etſi non fuit ꝓmiſſaet ſtipulatio inter ꝑtes ſit: agit̉ ad intereſſe.ff. de arbi. l. diē ꝓferre. Etſi ſimpliciter ꝯpromiſſum ſit: et ſētētia exp̄ſſe ꝑ partes emologata fuerit: vel infra decē dies nulla pars ꝯͣdixerit: oritur ex ſentētia actio ⁊ exceptō. vtC. de arbi. l. ne in arbitris. ī fi. hec oīa Inno.¶ Iteꝫ nota. ꝙ qͥ iurat ſtare dicto arbitri ſb̓pena. euadit ꝑiurium ſoluēdo penam. dū tn̄ante decendiū ꝯtradixerit. ſi arbitriū penalept̄ emologari. al̓ iuramētū mutaret obligationeꝫ. Un̄ et qui trāſegit ſub iuramēto ⁊ pena tenetur p̄ciſe tranſactōnem ſeruare: quiahec eſt natura tranſactōis. Qui autē iurauitdare ſtichum aut parifilum ſub pena: nō ꝓpter hoc tenetur dare ſtichū. Nō em̄ videturfacere de alternatiua abſolutam: ſed fortificat ſolum. hec Pe. de pal. in qͣrto. diſ. xxviij.q. j. ar. j. ꝯcluſiōe. iiij. Arbitramētū latū abſente ꝑte et irrequiſita (ẜm Pet. de ver. obli.l. ſiquis arbitratu) nō valet. Idē Cy. ⁊ Bar.Itē ſciendū ꝙ arbiter nō poteſt punire teſtēqui dicit falſū teſtimoniū corā eo: vel partesꝓducentes falſa inſtrumēta. ſi ſolū eſt arbiter vel arbitrator. et non alius iudex habensmerū imperiū: quia ⁊ aliqn̄ in tales compromittitur. Et ratio eſt: quia punitio ſeu puniendi pt̄as nō eſt niſi ꝑ iuriſditōneꝫ attributa: ſed arbiter vt arbiter caret om̄i iuriſdition. qd̓ patet: quia ab eius ſententia non appellatur: nec ex ea oritur actio vel executio.vt. l. j. C. de arbi. Item poteſtas arbitri ē italimitata. ꝙ de rebus extra compromiſſum etpartes compromittentes nullo modo cognoſcit: ſed teſtis in eum nō compromiſit. gͦ nonpoteſt eū punire. Nec obſtat ꝙ arbitria ſuntredacta inſtar iudiciorum. vt. l. j. ff. de arbi.quia hoc eſt verum ꝙͣtum ad ea tm̄: que cōꝓmittuntur. Sed falſitas teſtis eſt oīno ex-

tra cauſam et ꝑſonas compromittentes. Deſumptibus tamen poteſt cōdemnare licꝫ hocnon ſit compromiſſum exp̄ſſe. quia cauſa ſūptuum nō eſt extra cauſam et ꝑſonas cōpromittentes. Sed ſi eſſet arbiter habens iuriſditōnem a ſtatuto ciuitatis. vel iudex al̓ ⁊ haberet merum imperiū poſſet punire nō vt arbiter: ſed vt iudex teſtem deponētem falſū coraꝫ arbitro punit. C. de teſti. l. cum apud. hecAnge. de Peruſ. ¶ Iteꝫ extͣ eo. c. cum dilectꝰdicitur. ꝙ arbitri iudicare non valent niſi dehis tm̄ ſuper quibus in eos extiterat cōpromiſſum. Ubi dicit glo. Nota ꝙ arbitri aſtricta via incedunt. Nam id ſolum venit ī arbitrium. de quo dictum eſt vt veniat. ff. eo. l. ſicum dies. Item arbiter non poteſt pūire cōtumatiaꝫ litigatoris .ſ. mulctando: ſed in expenſis condemnādo poteſt. quia cognoſcit deintereſſe nec poteſt cogere. niſi ī caſu qui habentur de offi. deleg. c. ſuſpitionis. Et hoc eſtveꝝ. ꝙ non poteſt punire ꝯtumacem: niſi cōtumelijs ad hoc actū ſit. ff. de iudi. l. ij. Itemarbiter nō poteſt ꝓnūciare: niſi vtraqꝫ partepreſēte niſi hoc inter litigatores ꝯuenerit. ff.eo. l. diē. §. ſiquis. Iteꝫ non poteſt citare partes niſi ad locum in quo compromiſſum factum eſt. ff. eo. l. ſi cum dies. Sufficit tn̄ ꝙ īeadem ciuitate in qua factum eſt cōpromiſſum: citet partes. Itē arbiter nō poteſt delegare arbitriū. ff. eo. l. ſi compromiſſum. Iteꝫſatiſdatio nō p̄ſtatur coraꝫ arbitro. quia ſufficit pene promiſſio. Cum em̄ partes ꝯuenerūt ſtare ſnīe arbitri ſb̓ certa pena: poteſt peti pena poſita ab ea parte que recedit a ſentētia qua pena ſoluta cogi non pōt̄: vt tali ſtetſententie: niſi ī compromiſſo dictū ſit vt etiam pena ſoluta vel nō ſtetur arbitrio nihilominꝰ. xxvj. q. v. quicūqꝫ Ber. in glo. ſuꝑ. c.dilecti. eo. ti. Item in arbitrio mora nō pot̄purgari: vbi p̄fixus eſt dies ab homīe. ff. eo.l. celſus. ſecus in iudicijs. Item ſententia arbitri non infamat. et hoc ideo quia nō poteſtcognoſcere de crimīe qd̓ infamet. ff. eo. l. nondiſtinguemus. In his omnibus diſcrepāt arbitria a iudicijs. Item et ī alio. nam ſi partes renunciant appellationi et pactum faciunt de non recedendo ab arbitrio. nihilomīꝰrecedere poſſunt ſoluta pena appoſita. vt dictum eſt. ſecus circa iudicia: ſed in quibuſdāconueniunt. quia ꝑ vtrunqꝫ interrūpitur p̄ſcriptio. et ꝙͣtum ad iuramentum de calumnia Bern̄. ¶ Item extra eo. contigit diciturgeneraliter prohibemus: ne ſuper rebus ſpiritualibus compromittatur in laicum. Ubidicit glo. ꝙ in laicum de rebus mere ciuilibꝰquibus nullum ſpirituale eſt annexum benepoteſt compromitti in eccleſiaſticis temꝑalibus rebus. arg. hic quia ꝓhibet tm̄ de ſpiritualibus rebus: quia quod de vno ꝓhibetur de