¶ Capitulum¶. Secundum
reoꝝ ⁊cͣ Gen̄. xv. Sed impletis tunc deus diſperſit eos. ⁊ exterminauit eos. ꝑ iſrahelitas.dādo eis terras eoꝝ. ⁊ ſic de alijs natōnibꝰ. detꝑe in tp̄s. Itē vt ait Hieroꝰ ſuꝑ iſaiā. Eſt hicordo ꝓuidentie bei. et om̄e hoīm genus ineffabili iuditō diſpēſantis. Contͣ dei irā et iſrl̓. ſperauit in damaſco .i. x. tribꝰ iſrl̓ fuit ſperās inadiutorio ſurgētis regis ſirie. cuiꝰ caput eratdamaſcus. Diruat̉ ciuitas .ſ. damaſcena: queaduerſus dei volūtatē īpijs .ſ. iſrahelitis. p̄ſtabat auxiliuꝫ. Iudas .i. tribꝰ iuda. cū rege ſuoſperauit in egiptijs. vt egiptus deſtrueret̉ .ſ.ip̄a tribꝰ iuda. ꝑ nabuchodonoſor. Egiptij cōfiſi ſūt in ethiopibꝰ. Ethiopes qͦꝫ vincant̉ abaſſirijs. Aſſirij ſuꝑbierūt. nō dei: ſed ſuaꝝ viriū arbitrātes eſſe victoriā. quā .ſ. habueruntꝯͣ. x. tribꝰ iſrl̓. quas duxerūt in niniuen. et ꝯiͣdamaſcum. Et ip̄i .ſ. aſſirij vincant̉ a babilonijs. Gabilon leuauit ꝯͣ dn̄m caput. et ip̄a .ſ.babilon a medis ⁊ ꝑſis ſuꝑet̉. qn̄ .ſ. Balbaſarfilius vel nepos nabuchodonoſor. occiſus ē aciro rege ꝑſaꝝ et medoꝝ. Capta babilone ꝑſiet mēdi ex ꝑte ꝑſecuti ſūt ppl̓m dei. ⁊ aries ſeuiſſimus ad orienteꝫ et occidentē om̄s ppl̓osvētilabat .ſ. rex ꝑſaꝝ et medoꝝ. Ueniat Hircꝰalexander. et ꝯterat eū pedibꝰ. et iſte .ſ. alexāber rex grecoꝝ vltra modū erectꝰ. veneno pereat. regnūqꝫ eius diuidat̉ ꝑ ꝑtes. Et cū multo tꝑe inter ſe colliſū fuerit. romano vincēte.populet̉ .ſ. ꝑ octauianū imꝑatoreꝫ. qꝛ deuicitantoniū. et cleopatraꝫ. capta alexādria. Romanus ip̄e .ſ. imꝑator ferratis dentibꝰ. vnguibuſqꝫ ſct̄oꝝ cruēto ore lacerabat. Excidat̉ lapis de mōte ſine manibꝰ. et potētiſſimū pͥmūregnū .i. principale ac ferreū. deiciat fragile ⁊infirmū. in teſtaꝝ modū .i. fides xp̄i ſubiciatſibi imperiū romanū. qd̓ et demū romanū imperiū. ⁊ lapis .ſ. xp̄c. erit in montē magnū. qd̓declarabit̉ infra.¶ De pluribꝰ que pertinēt ad iuditium. etſalarijs iudicum. et aſſeſſoꝝ. ¶ Capitu. ij.Ro intellectu ſequentium. Nota ꝙ (vt dr̄. ij. q. j. in glo.ſūmaria pͥma) Cauſaꝝ duplex eſtgenꝰ .ſ. eccl̓iaſticaꝝ. et ſeculariū.Eccl̓iaſticaꝝ v̓o. alia ſpūalis. alia crimīalis.alia ciuil̓ dr̄. Spūalis dr̄. vbi agit̉ d̓ decimis.et mr̄imonijs. ⁊ huiuſmōi. Crimīalis. vbi agitur de crimīe eccl̓iaſtico .ſ. vſura. ſimonia. ethuiuſmōi. vel in futuꝝ. cꝰ examinatō ſpectatad iudicē eccl̓iaſticū. vj. q. ij. c. j. Ciuil̓ ſiue pecūiaria. vbi agit̉ de rebꝰ tꝑalibꝰ. ar. ad hāc diſtinc. xvj. q. j. Frater. Seculariū aūt cauſaꝝ.alia ciuil̓. alia ermīalis. Item nota ẜm iſido.de v̓bo. ſig. c. Forus. ꝙ forus eſt locꝰ exercendaꝝ litiū. a fando dictꝰ. vel foroneo r̄ge. Conſtat autem forus. cauſa. lege. et iuditio. Cauſa aūt dr̄ a caſu qͦ venit. Eſt materia et origonegotij: nec dū excuſſionis examīe patefacta-
Quē dūꝓponit̉. cauſa ē. dū diſcutit̉. iuditiuꝫ.dū finit̉. iuſticia. et vocabit̉ iuditiū qͣſi iuriſdictio. Et iuſticia quaſi iuriſſtatus. Et notaẜm glo. ꝙ iſido. appellat hic iuſticiā: qd̓ priusdixerat legē. Appellat aūt legē ſententia. Lexaūt dr̄ iuriſſtatꝰ. qꝛ ꝑ ſnīam ius nō ꝯſtituit̉:ſꝫ ſtatus iuris declarat̉. ff. ſi ẜuitꝰ ven. Sequitur dictū iſido. in om̄i negotio .ſ. nō notorio.Dicit glo. Hee ꝑſone q̄runt̉. Iudex. reꝰ. actor.et tres teſtes. Iudex dr̄ qͣſi ius dicens ppl̓o. velqꝛ iure diſceptet. Actor qͣi accuſator. qꝛ ad cauſaꝫ vocat. Reus a re que petit̉: nūcupat̉. etiāſi nō ſit ꝯſcius ſceleris. Teſtes. ſuꝑſtites antiqͥtus dicebant̉. eo ꝙ ſuꝑ ſtatu cauſe ꝓferebātur. Et dicit glo. ꝙ tres teſtes. dicit triplicemmoduꝫ ꝓbandi. de qͦ p̄dixerat .ſ. ꝑ teſtes. ꝑ inſtrum̄ta. et ꝑ argumēta .i. ꝑ naturales ꝓbatōnes. vel tertiꝰ modus ꝓbandi ē ꝓpͥa ꝯfeſſio. hecibi. ¶ De pct̄is q̄ ꝑpetrant̉ a iudice. vl̓ aduocato. vel ꝓcuratore. vel accuſatore. vel reo. velteſte. habes infra eo. tit̉. de aduo. Et ſupͣ ſcd̓aparte. tit̉. j. c. De iniuſtitia. ¶ Nota pͥmo ẜmRaÿ. in ſūma. ꝙ cū iudex fert iniuſta ſnīam.doloſe. ſeu ſciēt̓. tenet̉ leſo p̄ciſe ad oē int̓eſſe.niſi poſſet induce̓ illū ꝓ qͦ tulit ſnīam ad plenariā reſtitutōeꝫ. C. de peni. iu qͥ. ma. l. fi. xj.q. iij. c. qͣtuor. Et ẜm leges multas alias pēasdꝫ ſuſtine̓. etiā p̄ter reſtitutōeꝫ debet ei imponi pnīa tanꝙͣ ꝓ gͣuiſſimo crimīe. xj. q. iij. quicūqꝫ. Un̄ Vil. dicit. ꝙ iſtud ē gͣuius rapina:qꝛ abutēdo aucͣte diuina. quā hꝫ in iudicādo.p̄ter iniuriā ꝓximi deo iniuriat̉. Etſi ē iudexeccl̓iaſticus. ſi ꝯͣ iuſticiaꝫ in gͣuamen alteriusꝑtis in iuditō quicꝙͣ facit ꝑ gr̄am vel ſordes.puta ꝑ pecuniā. incurrit ſuſpenſionē ꝑ annūab executōne offitij. ⁊ dꝫ ꝯdemnari ad eſtimatōem litis ꝑti. extͣ. d̓ ſen. et re. iudi. cū eterni.li. vj. De qͣ ſuſpēſione habes infra. Si v̓o perignorantiā iniuſte iudicat: tenet̉ ẜm leges. leſo. inqͣtū bonū ⁊ equū. videbit̉ religioni iudicātis. ff. de varijs et extͣor. ꝯgni. l. fi. Sꝫ in iuditō aīe tenet̉. vt in pͥmo caſu. ſi in culpa fuitſ. qꝛ vel ſciuit. vel ſcire debuit ſe inſufficientē.et tn̄ talē cauſā iudicare p̄ſūpſit. Si tn̄ talisignorās fuit delegatus. et neceſſitate obediētie male iudicauit: ſꝫ tn̄ bona fide. et de ꝯſilioꝑitoꝝ. nō tenet̉ ẜm Vil. Et idem dicit Raÿ. ſitalis iudex tulit iniquā ſnīam. deceptꝰ ꝑ aſſeſſorē. talis qͥ ꝯmunit̉ ſufficiēs putabat̉. Si at̄ꝑ negligētiā male iudicauit. vt .ſ. cū eſſet ſciens. ⁊ valēs: ſꝫ neglexit ſtude̓ ⁊ vide̓. qd̓ d̓buitet iō errauit. idē iuris ē ẜm Raÿ. ſicut d̓ ignorāte. Mitius tn̄ agendū cū iſto. ꝙͣ cū illo qͥ ſcient̉ fecit. ¶ Et ꝓ maiori declaratōne dictoꝝ.Nota ẜm Ber. extͣ de reſcri. c. Sciſcitatus. ꝙdꝫ iudex eſſe ita ꝑitꝰ. ꝙ n̄ hēat quere̓ ab alijs.quicqͥd eū loqui oporteat. extͣ de ꝯſan. ⁊ affi.c. Ex lr̄is. Et tn̄ ſi illitteratus ſit. et habeat cōſuetudinē et peritiam iudicandi. p̄t ei ꝯmitti