¶ Titulus¶ Nonus
ſolenniter exculpemus. ⁊ quid in ea cōditoriplaceat. qͥd ve diſpliceat: examinatōe dirimamꝰ. Idē greg. xj. q. iij. ſic ait. Sūmoꝑe p̄cauēdū ē. vt rectores eccl̓ie: ⁊ qͥ publica iudicia exercēt. ī dictādis ſētētijs. nulla leuitate vl̓ furore ducti ſint p̄cipites. ſꝫ cāis pͥꝰ diligent̓ vētillatis: cū reſ q̄ ignorabat̉. plenit̓ ad notitiāꝑuenerit. tunc dīna ⁊ hūana lex reſoluat̉. etẜm ꝙ ibi ꝯſtitutū ē r̄mota ꝑſonaꝝ acceptōediffinitiua ꝓferat̉ ſentētia. Hīc ē ꝙ moyſes q̄relas ppl̓i. ad dn̄m: ſemꝑ tabernacl̓m īgreſſuſreferebat. ⁊ ꝙ dn̄s īꝑabat iuditia ꝓponebat.hec ibi. Et vt dīc augꝰ. q. ea. ꝙͣuis vera ſint q̄dā. tn̄ iudici n̄ ſunt crebēda. niſi certis īditijsdemōſtrētur. ¶ Octauo ⁊ vltīo dꝫ iudex ſentētiā ferre ꝯdēnatōis qͦ ad eos. Et hoc ē qd̓ dīcin eo ꝑauit baſa mortis .i. īſtrum̄ta pūitōis.Sic deꝰ iudex in ſuo iuditio pct̄ores ꝯdēnat.deutro. xxxij. c. ait. Si arripuerit iudiciū manus mea. reddā vltōꝫ hoſtibus meis. Et qͣleꝫibi d̓clarat. Ignis .ſ. afflictōis ſuccēſus ē ī furore meo. ⁊ ardebit uſqꝫ ad īferni nouiſſima.i. hic īcipiet ⁊ ī īferno durabit. d̓uorabitqꝫ t̓rā .i. reū peccatorē terrenū cū germīe ſuo. i.oꝑbꝰ ſuis. Sic̄ iudex ſicut ſolue̓ dꝫ īnocētesita ꝯdenare reos: nec mala dimitte̓ īpūita.Dū em̄ vni ꝑcit̉ īdigno. ait ambr. ad ꝓlapſcōtagiū ꝓuocat vniuerſos. Facilitas em̄ venie incētiuū preſtat delinq̄ndi. xxiij. q. iiij. eſtiniuſta. Nec penas debitas dꝫ iudex r̄laxare.minuere. mutare vel aggrauare. niſi ex ratōnabili cā. etſi hēat poteſtatē. Nā vt ait ambr.ſuper pͣs. beati īmaculati. Bonus iudex nihilex arbitrio ſuo facit. ⁊ ꝓpoſito domeſtice volūtatis. ſꝫ iuxta leges ⁊ iura ꝓnūciat. ſtatutis iuris obtēꝑat: nō indulget ꝓpe voluntatinihil ꝑatū vel meditatū de domo ſua defert.ſꝫ ſicut audit ita iudicat. ⁊ ſicut ſe habet natura decernit: obſeqͥtur legibꝰ. nō aduerſat̉.examīat cauſe merita. n̄ mutat. Diſcite iudices ſeculi quē in iudicando tenere debetis affectū. quā ſanctitatē. quā ſobrietatē. quā ſinceritatē. hec ille. iij. q. vij. iudicet. Refert pe.de pal̓. in. iiij. de qͦdā iudice pagano. qͥ fueratiuſtiſſimus in iudicando. cauens ſibi ab om̄iiniuſtitia. q̄ ꝙͣuis mortuꝰ fuerit in īfidelitatetn̄ preẜuatꝰ fuit ꝑ longiſſima tꝑa a ꝯdemnatōe infernali. Demū quodā fodiente in agroſuo ad puteuꝫ vel aliud faciendū. audita eſtpox. leuit̓ ꝑcute: ne me ledas: qͦ interrogātequis eſſꝫ: rn̄dit ſe fuiſſe gentilē ⁊ iudicē. ⁊ ꝓpt̓iuſticiaꝫ ſuā a deo p̄ſeruatū. quouſqꝫ baptiſmum reciꝑet: rogans euꝫ. vt pro epiſcopomitteret vel iret vt baptiſmum ei conferret.quo facto ſubito in cinerē diſſolueretur. caluaria eius integra erant. ⁊ lingua in ea viuens ⁊ recens et loquens. Quibꝰ omnibꝰ peractis. ⁊ coram ep̄o clero et ppl̓o ꝑ ip̄m declaratis baptiſmo r̄cepto in cinerē reſolutꝰ ē. ad
bt̄itudineꝫ aīa eiꝰ nulli dubiū tendēte. Beatigͦ qͥ cuſtodiūt iudiciū ⁊cͣ. In qͥbꝰ v̓biſ pͣs .ſ. bt̄iqͥ cuſtodiūt. ⁊cͣ pn̄t tria notari circa iudicesPrimo obſeruentur ad iudiciū concurrentia ibi. beati qui cuſtodiunt.Secundo eliminientur iudiciū corrumpētiaibi. ⁊ faciūt iuſticiāTercio ꝯtinuentur iudicium ſtabilientia. ibiin omni temꝑe. Et his habitis ſequitur beatitudo in hominibus in futuro..§. j.Ꝙͣtum ad primumſciendum ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lx. ar. j. ⁊. ij. ꝙiudicium importat actū iudicis inꝙͣtum eſtiudex. iudex aūt dicit̉ quaſi ius dicēs. ius autē eſt obiectū iuſticie. ⁊ iō iudiciū īportat ẜmprimā nominis impoſitionē. diffinitōꝫ ſeu d̓terminatōꝫ quandā iuris ſeu iuſti. Ꝙ autemaliquis bene diffiniat ſeu determinet aliqͥd īv̓tuoſis oꝑbꝰ. ꝓprie ꝓcedit ex habitu v̓tutisſicut caſtus recte d̓terminat: ea que ꝑtinentad caſtitatē. Cuꝫ ergo iudiciū importet quādam rectā determinatōꝫ eius quod ē iuſtuꝫ.ideo ꝓprie pertinet ad iuſticiam. Et ꝓpter hocdicit phūs in. v. ethi. ꝙ hoīes ꝯfugiunt ad iudiceꝫ. ſicut ad quandam iuſticiam animataUeꝝ nomē iſtud iudicij. poſtea ampliatū ē.vt ſignificet non ſolum rectā determinatōeꝫeoꝝ: q̄ ſunt iuſta. ſed etiā rectā determinatōꝫī qͥbuſcūqꝫ rebꝰ ſiue practicis ſiue ſpeculatiius. Sicut ſapiens medicus dicit̉ here bonūiudiciū de infirmitate ſcꝫ ad ꝯgnoſcendumcauſas ⁊ remedia eiꝰ. Et bonuſ artifex bonūiudicium de oꝑibus ſue artis. ⁊ virtuoſus bene iudicat de actibus virtutū. Sicut aūt eſtduplex iuſticia. vna q̄ eſt virtꝰ generalis importās quādā rectitudinē. ⁊ in ſe et qͦ ad alios. Et alia q̄ eſt virtus ſpālis q̄ ordinat hominem ad alteꝝ. Ita eſt duplex iudiciū. vnuꝫ qͥeſt actus generalis illius iuſticie. vilcꝫ habere bonam et rectam determīatōꝫ de omnibꝰactibꝰ virtutuꝫ. ẜm deū ⁊ rectam ratōꝫ. de qͦapl̓us. jͣ. corin. ij. ait. Spūalis .i. virtuoſusiudicat omnia .i. recte determinat de omnibꝰſpūalibꝰ ꝯcernentibꝰ ſalutē. Aliud iudiciū ēquidaꝫ actus ſpecialis virtutis iuſticie: queeſt ad alterum. Et ad iſtud exequendum reqͥrit̉ aliqua ſuꝑioritatis autoritas erga illos:de quibus habet iudicare. De qͦ d̓r ſapīe. j.Diligite iuſticiā qui iudicatis t̓rā .i. homīes.Et ꝙͣuis verbū pͣs. Beati qui cuſtodiant iuſticiam ⁊cͣ. poſſit intelligi de vtroqꝫ iuditio ⁊iuſticia: tn̄ ad pn̄s ſumimꝰ ꝓ iuditio fori cōtentioſi. Et iſtud etiam iuditiuꝫ aliqn̄ dr̄ ip̄adiſcuſſio ⁊ examinatio cauſe. ẜm illud. j. thi.p. c. Nihil ſine p̄iuditio facies .i. ſine precedenti iuditio .ſ. examinatione. Aliquādo dicit̉ determinatio ꝑ ſentētiam Mat. v. qui occideritreus erit iuditio. id eſt dignus ſententia condemnationis. Sꝫ hic vtrūqꝫ ꝯp̄hēdat. Beati