¶ Capitulum¶ Primum
nuꝫ. nec eſt ꝯͣ id qd̓ dicit̉ in alio pͣs ſcꝫ pͣs. vj.Dn̄e ne in furore tuo arguas me .ſ. iudicando. Nam ira dei n̄ eſt ꝯcitati aīmi furor. vt inhoīnibꝰ. ſꝫ iuſta ſupplicij ꝯſtitutio. Rogat eūergo ꝓphe ta. vt n̄ iudicet eū ẜm rigorē iuſticie qͦ meret̉ puniri: ſꝫ ẜm manſuetudinē miſericordie ſue. Ita ⁊ iudex debꝫ ſibi oīo cauere ab ira. Nā vt ait iacobꝰ ī canonica epl̓a.j. c. Ira viri iuſticiā dei nō ꝯꝑat̉. q̄ verba tractās beda ait. qꝛ qͦ iratꝰ in aliquā ſnīaꝫ ꝓfertetſi ille ꝙͣtū adſe iuſtā reportet ſnīam. iſte tn̄qui n̄ amore iuſticie. ſꝫ liuore obij ſnīam d̓ditin eū iuſticiā dei ī quā ꝑturbatio n̄ cadit nōimitat̉. Hīc ⁊ greg. ait reſtrīgēda ē ſub ratōeptāſ: ne qͥd agēdū pͥuſꝙͣ ꝯcitata ad tranquillitatē mens redeat. Nā ꝯmotōis tꝑe iuſtumputat om̄e qd̓ fecerit. xj. q. iij. illa p̄poſitoruꝫ.Ambro. etiā ſic ait. Ira etiā īnocētes ad crimē adducit. qꝛ dū plꝰ iuſto iraſcimur. ⁊ volūmꝰ aliena coerce̓ peccata: gͣuiora ꝯmittimuſq. e. Et loqͥt̉ ibi ambr. de pr̄ono ioſeph: qͦ cuꝫab vxorē ſua falſo accuſatꝰ fuiſſꝫ ꝙ voluiſſeteā ꝯgnoſce̓ nimis credulꝰ. ⁊ ex hoc turbatꝰⁱiuſte iudicauit eū ad carcerē. Un̄ ⁊ iura ſtatuerūt iudicē in ꝓferēdo ſnīaꝫ debe̓ ſedere adiudicādū mētis tranqͥllitatē. ¶ Quīto dꝫ eſſeiudex rigidꝰ ī minas īferēdo. ſic̄ beꝰ iudex minat̉ peccatoribꝰ ꝑ ꝓphetas ꝑ flagella. Un̄ dīoNiſi ꝯuerſi fueritis ſcꝫ a vitijs ad deū. gladiūſuū vibrabit ſue vltōis ꝯminādo Iſa. j. c. Sinolueritis audire ait dn̄s ad iracūdiaꝫ ꝓuocaueritis. gladiꝰ meꝰ deuorabit vos. Et hie remie. xviij. Repente loqͣr aduerſus gētē ⁊ aduerſus regnū. vt euellā. deſtruā ⁊ diſperdamait dn̄s ſcꝫ ꝯminādo. ⁊ſi penitētiā egerit egēſilla de peccato ſuo. agā ⁊ ego penitētiā de malo qd̓ cogitaui face̓ illi. Exēplū patꝫ ī niniuitis qͥbus dictū fuit ꝑ ionā ex ꝑte dei. Adhucqͣdraginta dies ⁊ niniue ſubuertet̉ ¶ Ione̓. iij.c. Et qꝛ ad vibratōꝫ huiꝰ gladij .i. ꝯmutatōeꝫhuiꝰ punitōis ꝯuerſi ſūt. deꝰ reuocauit ſnīaꝫ.Sic iudex cū iudicat ī ciuilibꝰ int̓ ꝑtes. vt cōuertant̉ ad pacē dꝫ vibrare gladiū oſtendēdodiſpendia litigioꝝ. ꝑiculū ex vtrāqꝫ ꝑte cōdēnatōis ꝯtra vtrunqꝫ. Si in crimīalibꝰ debꝫ vibrare gladiū .i. ꝯminatōes face̓. ⁊ reo ⁊ actori ⁊ teſtibꝰ ꝓ veritate habenda. Sic̄ ſalomōcū fecit iuditiū inter duas meretrices litigātes de filijs. vbi ad inueniendū veritatē dixit.Afferte mihi gladiū ⁊ diuidat̉ ⁊cͣ. iij. reg. iij.c. Et vere ⁊ iuſte iudicauit īueniēs veritatē.Debꝫ qͦꝫ iudex adducere ꝯminatōes ad gͣuespenas in tranſgreſſores legū. ⁊ ad terroremalioꝝ inferre: p̄cipue cuꝫ multis craſſantibꝰopus eſt exemplo. vt dīc lex. ⁊ ſeruauit iudexmoyſes ex dei mādato. ad mortē ꝯtēnās lignaſabbato colligentē. vt patꝫ nume. xv. c ¶ Debꝫ ſexto iudex eſſe equꝰ in decernēdo .i. ẜuareeqͥtatē q̄ eſt ſeueritas iuſticie miſcd̓ie tēꝑata
ad quā debꝫ ſemꝑ iudex attēde̓ qd̓ xp̄us deꝰ obẜuat Iſa. xj. iudicabit in iuſticia pauꝑes: etarguet in eqͦtate. He due res ait Caſſiodo. ſuꝑ pſalteriū. ſmiſcd̓ia ⁊ veritas .i. iuſticia ī oīiuditio dei ꝯuicta ſunt. ⁊ in haꝝ ꝯuictōe cōſiſtit eqͥtas. Et hoc eſt qd̓ ait pͣs. arcū ſuū tetendit. arcū .ſ. iuditij. Sic auteꝫ tenditur arcusſeu baliſta. Cū em̄ in eo fit corda mollis q̄ ſignificat miſericordiā. ⁊ lignū duꝝ ⁊ rigiduꝫſignās ſeueritatem iuſticie. intenſione cordamollis flectit lignū duꝝ aliquātulū erga ſe.Sic in iuditio dꝫ dulcedo miſcd̓ie tēꝑare rigorē ſeueritatis Abacuc. iij. cū iratus fuerisiuſte ſcꝫ puniēdo. miſericordie memor eris .ſ.tu deus caſtigādo citra ꝯdignū. Ita et iudexdebꝫ eqͥtatem ẜuare miſcēdo oleū cuꝫ vino invulneribus ſauciati. Qd̓ docet gre. in li. mor.d. Omnis qͦ iuſte iudicat ſtaterā in manu geſtat. ⁊ in vtroqꝫ pēſo iuſticiā. ⁊ miſcd̓iaꝫ portat. ſꝫ ꝑ iuſticiam reddit peccatis ſnīam. permiſericordiā peccati temꝑat penaꝫ. vt iuſtolibramīe: q̄dam ꝑ equitatē corrigat. q̄dā permiſeratōeꝫ īdulgeat. qui dei iudicium oculisſuis ſemꝑ timens ⁊ tremēs. in omni negotioformibat. ⁊ ne d̓ iuſtitie tramite deuiās cadathec ille. Ad hoc fac̄ qd̓ dr̄ diſ. xlv. diſciplina.¶ Debꝫ ſeptīo iudex eſſe maturꝰ in diſcutiēdo. Un̄ dicit. parauit illum arcū .ſ. ad ſagitābū id ē diffiniendū. Et iſta preparatio eſt diligēs inueſtigatio. ⁊ obẜuatio eoꝝ q̄ riqͦruntur ad iuditij rectitudinē. Dn̄s iudex iuſtꝰ qꝛei oīa ſunt nota: nō eget aliqͣ informatōe inſuis iuditijs: nec poteſt errare. ſꝫ iuditiū hominum. quia ex informationibus aliorum ꝓcedit: errare poteſt. Unde dr̄ de ſen. ex. c. a nobis. ꝙ dei iudiciū. nec fallit nec fallitur: ſꝫ iuditiū eccleſie ⁊ fallit ⁊ fallitur. Cuꝫ tamē fac̄iudex diligenter que debet. ſubtiliter inquirēdo. ⁊ ſeruando debitum ordinē. ⁊ ſi erret: excuſatur. Et ꝓpterea ne iudices ſint leues vel p̄cipites in iudicando. deꝰ ip̄e qui omīa nouitnoluit peſſima oꝑa ſodomitaꝝ iudicando cōdēnare: niſi pͥus ꝑ āgelos in forma hūana deſtinatos manifeſte deprehenderet eorum ſcelera. gen̄. xix. ⁊. ij. q. j. deus omnipotens. Ubidicitur. mala audita nullū moueant: nec paſſim dicta abſqꝫ certa probatione credantur.Sed ipſe deus incarnatus. queſitus a ſcribiset phariſeis vt iudicaret adulteram. Priusinclinans ſe digito ſcribebat in terra: et ſollicitatus pro reſponſione dixit. Qui ſine peccato eſt veſtrum primus in illam lapideꝫ mittat. et iteꝝ ſe inclinās ſcribebat in t̓ra. demūreā abſoluit. quia n̄ erāt idonei accuſatoreſ.Io. viij. habet̉. qd̓ tractans greg. in li. mora.ait. In hoc nos tipice inſtruit dn̄s. vt cū quelibet proximorum errata conſpiciamꝰ. n̄ hecantea reprehendendo iudicemus. ꝙͣ ad ꝯſciētiā noſtrā reuerſi. hūiliter digito diſcretōnis