¶ Capitulum¶ Tercium

huiuſmōi aūt remouēde ſūt fraudes: q̄ hodievbiqꝫ abundāt. Si qͥs aūt in ꝑmutando p̄ciūponit excedens iuſtū valorē rei ſue ꝑmutādeẜm ꝯſcientiā ſuā. ſꝫ ex eo qꝛ nouit aꝑte ⁊ īdubie. ꝙ ille cū quo ꝑmutat. ſimilit̓ apponit p̄tium exceſſiuū rei ſue. huiuſmōi exceſſus parirecōpenſatōe tollunt̉: turpis tn̄ ē vſus. In ꝑmutatōe aūt ſicut ⁊ in alijs ꝯͣctibꝰ qͥbuſcunqꝫ⁊ actibꝰ fraus et dolꝰ. nemī dn̄t pr̄ocīari. extͣde reſcriptis. c. ſedes. Hic etiā aduertere oportet ꝙ in hmōi ꝑmutatōibꝰ. tercia ꝑſona nō ledat̉. Nā vt dīc ambro. cū n̄ pōt alteri ſubueneri. niſi alteꝝ grauando. ꝯmodiꝰ eſt neutruꝫiuuari ꝙͣ alteꝝ grauari. xiiij. q. v. deniqꝫ. Uerbigratia. cuꝫ ꝑmutat lanifex vel retagliatorpannos ſericos: frequent̉ fit. vt ſetaiolus dimittat pannos laneos in eū ꝑmutatos peneſretagliatorē: ea decauſa. ⁊ pacto vt d̓ ipſo pāno retagliator vēdat textoribꝰ ſericorum. ſeudat ꝓ ꝑte mercedis quā debent hēre ip̄i textores. a mgr̄is ſuis ſetaiolis. ⁊ ꝯmuniter ꝓ maiori p̄cio ip̄is dant: ꝙͣ alijs vendant. Un̄ recipiunt textores diminutōꝫ ſue mercedis: in qͦ⁊ ſetaioli malefaciūt defraudādo mercedeꝫ. ⁊r̄tagliatores ī hoc eis ẜuiēdo vt ſatelliteſ eoꝝ¶ De negotiatōne queᵐ. §. iiij.fit emēdo aliqͣ. vt ip̄a immutata. maiori p̄tioab eodē vendantur: qd̓ ꝯtingit fieri de omnigenere reruꝫ .ſ. de aīmalibꝰ diuerſi generis. d̓victualibꝰ varijs frumēto vino oleo ⁊ hmōi.de libris de pannis laneis lineis ſericis. d̓ metallis lapidibꝰ precioſis et alijs. que quidemommia p̄dicta illicitū eſt clericis ⁊ religioſisvt. di. lxxxviij. fornicari. ⁊ extͣ ne cle. vel mo.c. fi. laicis licet. remotis tn̄ fraudibꝰ periurijſmendacijs ⁊ alijs iniuſticijs. qͥbꝰ cōmuniterpleni ſunt moderni negotiatores. Superfluiautem videntur qͥ dicunt̉ retagliatores id ēfondacharij ⁊ rigatterij. ⁊ ꝙ eodē tꝑe ⁊ eodeꝫloco poſſint vendere retagliatores pānos. vl̓rigatterij ſuꝑlectilia maiori p̄tio ꝙͣ emerīt licite: non clare aparet: quia ſi iuſto p̄tio emerunt: plus vendedo ꝙͣ dederint. exceſſiuo pretio vendunt. ⁊ ſic illicitū vr̄. Si iuſto p̄tio vēbunt: tunc minus iuſto p̄tio emerunt. et ſicillicitum: niſi ſic excuſetur ars eoruꝫ. ꝙ ipſiemūt in notabili quātitate pānos vel ſuꝑlectilia. ⁊ ipſi poſtea vtplurimū vēdūt: n̄ ſtatim: ſꝫ de temꝑe in tempꝰ. ⁊ ꝑ ꝑtes. Un̄ aliqn̄diu expectāt anteꝙͣ aliqͣ vendant: quāto tꝑenon poſſent expectare vendentes eis. Et ī huiuſmodi laborare hn̄t in diſcurrendo ex igendo reuidendo ſcribendo. ⁊ mīſtros tene̓ oꝑtꝫ.et penſionē ſoluerē. Dignꝰ ē aūt mercēnariꝰmercede ſua. xij. q. ij. qͥcūqꝫ. et luc. x. c. et. j. adThi. v. c. vnde lucꝝ moderatū querendi ī huiuſmodi non videt̉ illicitū. Sꝫ ī mēdacijs ⁊ ꝑiurijs n̄ euadēt dānatōꝫ. cū dicunt maluꝫ bonum ſcꝫ eſſe: puta pānū vel aliud. hi faciunt

monſtras in locis obſcuris. vt decipiant. cōtra qͦs dr̄ iſaie. v. ve qͥ dicitis bonū malū. ⁊ maluꝫ bonuꝫ ponētes tenebras lucē. Hic etiamſigillāda fraudulētia rigatterioꝝ: qꝛ cū dat̉eis aliqͥd ad vendendū: cū dn̄s veſtis ſuꝑlectiliū. vel cuiuſcunqꝫ rei exp̄mit vltimū preciū.ꝓ quo vult rem ſuā vendi. Rigatterius ſi poteſt plus habere laborat. ⁊ illud plus ſibi retinet aſſignans dn̄o rei illud qd̓ ſibi dixerat qͣſi ſit ſatiſfactum volūtati eiꝰ: ſꝫ recte fur eſtet latro. quia ſi certe ⁊ dn̄s ꝯtentus remanebat de minori p̄cio. hoc intendebat: vbi plushaberi n̄ poterat. ſꝫ cū maiori p̄tio vēdiderit.totum illi debet conſignare: al̓s ſiquid ſibi retinet. reſtituere tenet̉. niſi forte ī caſu vbi dominus nollet ei ſolue̓ ꝓ labore ſuo ẜm moreꝫartis illiꝰ. quia tunc quantū mercedis meretur: retinere pōt. ſed nō plꝰ: vel niſi dn̄s reiexpreſſe dicat. ꝙ qͥcquid plus habet de illa reſua in vendendo eā vltra tantū preciuꝫ illudſuuꝫ ſit: qd̓ raruꝫ eſt. vel niſi ip̄e rigatteriusemat pro ſe: iuſto tn̄ precio. ⁊ poſtea plus vēbat alteri: moderatū tn̄ lucrum inquirendoal̓s oporteret ꝙ deciꝑet venditorem ei ī diminutōe iuſti p̄tij: vel emptoreꝫ ab eo in exceſſup̄tij ¶ Ꝙ recardēt veſtes vt videant̉ quaſi noue. ⁊ quaſi ꝓ nouis vēdāt: fraus ⁊ dolus eſt.que nemine a peccatis excuſant ī dānū ꝓximi: qꝛ nemo cū iactura alterius debꝫ locuplꝰtari. de re. iu. li. vj ¶ Mercatores victualiuꝫſub quibꝰ ꝯtinent̉ bladaioli ⁊ tabernarij ſeucaupones. ex hoc ſolum ꝙ emētes blada tꝑemeſſiū. ⁊ vina tꝑe vindemiaꝝ: qn̄ ꝯmuniterminus valent. vt poſtea in ꝓceſſu tꝑis cariꝰvendant. quia tunc ſunt ī cariori foro. ⁊ hocſiue in magna quātitate ſimul. ſiue in paruaminutatim. vt tabernarij. etiamſi expectentꝑ annos quouſqꝫ magno pretio vendant: dūmodo non intendunt cariſtiaꝫ inducere. exmaxima taliū rerum congregatione: non eſtillicitum vendendo pretio occurrenti: nec eſtcontra quod dicitur. xiiij. q. iiij. quicūqꝫ. vbidicitur hoc eſſe turpe lucꝝ: nam hoc eſt veꝝcum hoc fit cauſa cupiditatis. vt ibi diciturin tex. puta cum quis eſt diues. ⁊ habet aliaexercitia vnde multum lucratur. ⁊ nihilominus non ex alia cauſa niſi vt diuitias augeat. etiaꝫ talia lucra querit. Secus auteꝫ cūhoc facit vt inde ex lucro ſubueniat ſibi et familie ſue. vel pauperibus prouideat: vel communitati talibus indigenti. ⁊ hoc quideꝫ clericis prohibetur. vt alie negotiationes. diſt.lxxxviij. c. negotiatoreꝫ. ſed non prohibeturomnis fructus poſſeſſionum ſuarum: vel eccleſie retinere uſqꝫ ad tempus quo carius vēdantur. ⁊ multominus laicis. Sꝫ ꝓhibet̉ bladaiolis vendere quiſquilias ⁊ mixturas īmūditiarum pro bonis bladis ⁊ facere iniuſtasmēſuras. contͣ quos dicit dn̄s Amos. viij. c.