¶ Titulus¶ Octauus

viam illā lucrat̉ ꝙͣ ꝑ viā negociatōnis ⁊ intentio lucri ex mutuo implicito vel explicito facit vſurariū. vt ī dicto. c. ſi feneraueris.xiiij. q. iij. Hi etiam ſunt mediatores ī ſimonijs: q̄ fiūt ī curia offerētes munera int̓cedētibꝰ ꝓ bn̄ficijs obtinēdis ꝓ p̄latis ſuis amicisvnde et grauit̓ offendūt. ⁊ hi ſunt numularijde templo eiecti Ioh̓is. ij. c. de qͥbꝰ etiā dicit̉.j. q. j. ſi qͥs ep̄us. Si qͥs mediator tam turpibꝰet nefandis datis ⁊ acceptis extiterit. ſi laicus eſt anathematizet̉. ſed ꝑ extͣuagantē tales ſūt excōmuīcati. De iſto vltimo cambiohabes etiā ſupͣ. ī ſecūda ꝑte ti. j. c de vſuris.Negociatores inſuperᵐ. §. j.in ſecularibꝰ aliqn̄ ſe exercēt vt inde lucrentur. ꝙ cū debite fiunt nō videt̉ illicitū ⁊ fieript̄ ſecuritas. ī mercimonijs. ī pecunijs ⁊ ī ꝑſonis. Et ī mercimonijs qͥdē ſiue ꝑ mare ſiueꝑ terrā deferendis. puta Petrꝰ hꝫ mille florenoꝝ valorē ī mercīonijs ī naui d̓ flandria.anglia. vel hiſpania piſas deferēda. dubitatvl̓ timet d̓ ſubmerſiōe nauis vl̓ captura a piratis: dat vel offert martino. v. vel. x. ꝓ centenario plus vel minus. ẜm ꝙ plus vel minꝰtimet̉ de ꝑiculo ꝓ ſecuritate ſuꝑ his fienda.cum aſſentit ſumēs in ſe ꝑiculum rōne dictilucri. Ille igit̉ Martinꝰ acceptis illis quinqꝫ vel decē pro centenario ſi merces ſalue cōducunt̉: ſibi remanet illud lucrū rōne dicteſecuritatis. Sed ſi nauis periret vel caꝑet̉ab hoſtibꝰ: martinꝰ tenetur Pe. mille florenos pro ſecuritate facta. licitū reputat̉ talelucrū rōne ꝑiculi qd̓ ſubijt. Nec em̄ pt̄ diciibi eſſe mutuū: cū nil mutuet̉ nec lucꝝ turpe. cū nec īueniat̉ ꝓhibitū et vtilitati deẜuiens hoīm. Nec ob. c. nauiganti. de vſuris. qꝛillud hꝫ locum. cū .ſ. ſuſcipiens in ſe ꝑiculuꝫmercimonij ſi aliqͥd ꝑcipit de mercibꝰ: dicit̉vſura. qn̄ videlicet illud petit nō rōne ꝑiculi: ſed ratōne mutui facti ei cuius ſunt merces. vt notat Io. cal. Et idē dicendū de mercibꝰ deferendis ꝑ terrā ꝑ loca ꝑiculoſa ¶ Inpecunijs nota exemplū Pe. petit a martinocentum ſub mutuo ſiue gratis ſi pt̄ ſiue ſubvſura cū indiget. ⁊ cum non ꝯfidat de petromartinus: exigit ſecuritatē ſeu ſatiſdationēpro eo. Albertus negociator vl̓ campſor quihabet magnū creditū vel qͥcunqꝫ alius ſatiſdat pro eo de illis centum. ſed de hac ſatiſdatione vult duo ꝓ centenario. vtꝝ licite accipiat illa duo ꝓ ſcripta ſatiſdatōne. videt̉ dicenduꝫ ꝙſi nō eſt oīno ſecurus ſatiſfactor. vtqꝛ poteſt falle̓: tunc videt̉ licituꝫ rōne ꝑiculi. qꝛ ſi ille nō ſolueret .ſ. pͥncipalis: habe̓t ſatiſdator ſolue̓. ſꝫ ſi eſt oīno ſecurꝰ. vt qꝛ certū eſt illū habere tot bona. ꝙ ſatiſdator nonhabebit ip̄e reddere vel laborare. nō videturtutum lucrū: quia videt̉ implicitū mutuū ⁊rōne illa reciꝑe duo. Et qn̄quidem idem eſſꝫ

creditor. id eſt mutuator pecunie et ſatiſdator. et alium fingit eſſe mutuantem. aliū ſatiſdanteꝫ: eſſet vſura manifeſta. De his habes ꝑ Lau. de redol. in ſecunda ꝑte. ti. j. c. deſecuritatibus.De ſecuritate perſo .§. ij.naꝝ que fit multiplicit̓. vno mō ꝑ ſaluiconducta. vt cū dubitat̉ de trāſitū ꝑ aliquē locūſibi ſuſpectū. vl̓ acceſſū ad locū vbi ſibi īminet ꝑiculū vite vl̓ capture. ⁊ dat̉ ſibi ſaluuſꝯductꝰ pro qͦ ſoluit certū quid: licite quidēaccipit̉ illud. Si tn̄ faciens ſibi ſecuritatemſeruet ꝓmiſſum. pacta em̄ ex ꝯuentōne legēaccipiūt. de reg. iu. c. ꝯtractus. Et fides etiaꝫhoſti cum promittit̉: ſeruanda eſt. xviij. q. j.noli. Sed de his non hic agit̉ principaliter.nec hoc eſt exerciciū mercatoꝝ: ſꝫ dn̄orum.¶ Eſt et alia ſecuritas ꝑſonaꝝ. qua videlicꝫquis cū alio ꝯtendens de vita vel morte alicuius principis. vnꝰ eoꝝ aſſecurat de vita ꝑtantū tp̄us puta ꝑ annuꝫ. obligans ſe alteriin. x. flore. vel in centū ſibi dandos: ſuiſqꝫ addamnū ſi nō ſuꝑuiuat. Alius econtra ſe ſibiobligat in tantundē vel aliā quantitatē maiorē vl̓ minorē: ſi moriat̉. Et cum alteꝝ eoꝝoporteat euenire. querit̉ ſi illud eſt licitū lucrū? Et ſatis videt̉ ꝙ nō. qꝛ nulli deſeruit vtilitati: ſed ſolum cupiditati. vnde ⁊ turpe lucrū dici poteſt: vn̄ et illicitū. Dat̉ etiam perhoc via ad optandā mortē alioꝝ. qd̓ eſt illicitum et pauꝑibꝰ eroganduꝫ. xiiij. q. v. qͥ habetis. cū. §. ſequenti. de ꝯſilio tamen: non deneceſſitate. Et idem videt̉ dicendū de ꝯtentionibꝰ que fiunt nonſolū inter mercatores: ſꝫet alios quoſcunqꝫ de aliquo euentu rei preterite. pn̄tis vl̓ future. puta ꝙ talis eſt mortuus vel nō mortuꝰ. ꝙ tale negociū fuit velnō fuit. ꝙ in anno futuro erit penuria vl̓ peſtis vel aduētus alicuius exercitus. Etiā ini̓ſcolares vel doctores ſuꝑ deciſione alicuiusqōnis fiunt hmōi pacta. q̄ dicunt̉ a quibuſdam inuadiatōes: ⁊ oīa vana ⁊ turpia lucravident̉. De turpi lucro habes in ſecūda ꝑtetitulo primo. c. de turpi lucro.¶ De permutationibꝰ .§. iij.que fiunt a mercatoribus. Cum mercatoresnon poſſunt ita cito et aꝑte expedire mercimonia ſua per contractu venditōnis vt vellent: tranſeunt ad contractum permutationis: quem vocant barattum. qui contractusde ſe eſt licitus. poſſunt tamē ibi fieri fraudes. ſicut ⁊ in quibuſcūqꝫ alijs ꝯtractibꝰ de ſelicitis. Sꝫ (vt dicit Augꝰ) hec ſunt vitia hominum non rerum. Fit ergo ꝯmutatio aliqn̄ de pannis ad lanam. vel de pannis laneis ad ſericos. vel de ſerico ad aromata ⁊ huiuſmodi diuerſi generis reꝝ: que hodie multū frequentant̉ ꝓpter penuriā benarioꝝ. In