Secundū¶ Capitulum
Secundū
magiſtrū varias linguas p̄cipue hebraicam⁊ grecam ꝓpter infideliū ꝯuerſionem ⁊ ꝓpterſcripture ſacre pleniorē intellectōeꝫ. Magnaeī ſacramēta ſūt ī interp̄tatōibꝰ nominū p̄cipue hebraicoꝝ. vt patet ī expoſitōe dicte ſcripture. et ꝓpter docētiū maiorē fructificatōꝫ.Unde extra de magiſtris ſtatuit̉ ꝙ in vrbe etquibuſdā alijs locis habeant̉ docentes hmōilinguas.¶ Ordinatō aūt ſtudiorū. §. j.⁊ p̄cipue in theologia ⁊ canonico iure ꝑtinetad papā. Unde extra d̓ magiſtris. c. j. ſtatuit̉ꝙ teneāt̉ magiſtri ī theologia ad docēdū theologiā in eccl̓ijs metropolitanis ⁊ in. c. ſuꝑ ſpecula de magiſtris. mādat̉. ꝙ p̄lati eccl̓iaꝝ etcapitula mittāt aliqͦs dociles ad ſtudendū intheologia. huiꝰ rō eſt qͣdruplex. ẜm Augꝰ. deanchona. in li. de pt̄ate eccl̓iaſtica. dicit .n. ꝙfides xp̄iana. cuiꝰ papa ē caput ⁊ director ml̓tis modis iuuat̉ ⁊ ꝓmouet̉ ꝑ ordinatōeꝫ ſtudioꝝ. pͥmo ī erroꝝ vitatōe. Nō eī pn̄t erroresvitari ⁊ reprobari. niſi ꝯgnoſcāt̉. Un̄ ex defectu ſcīe ꝓuenit colere multos deos. Un̄ dicit̉Sapīe. xiij. nō ꝯgnoſcētes qͥs eſſet oīm artifex. aut ignē. aut aerē. aut girū ſtellaꝝ. autaquā. aut ſolē rectores oībꝰ terraꝝ putauer̄t.Scd̓a in vitioꝝ vitatōe. Sicut em̄ vitioſi nōcurant̉ niſi ꝑ v̓tuoſos. ſic ſtulti quoꝝ infinit̉ꝰeſt numerus nō curāt̉ niſi ꝑ ſapiētes. Un̄ ſcribitur Sapīe. vj. ꝙ ml̓titudo ſapiētiū ſanitasorbis terraꝝ eſt. ⁊ rex ſapiēs ſtabilimentū populi. Plato etiā dicebat res publicas fore beatas. ſi ſapiētes eas gubernarēt. vel qui easgubernant ſapīe vacarēt. Tertia in iuditōrūbeterminatōe. Nō em̄ al̓r iudicia iuſte determinari pn̄t. niſi ꝑ ſapientū diſcuſſionē. Un̄ ⁊ſalomoni dictū eſt. iij Reg. iij. quia poſtulaſtitibi ſapientiā ad diſcernendū iudiciū. ecce feci tibi ẜm ſermones tuos. ⁊ dedi tibi cor ſapiens ⁊ intelligēs. Quarta in regni ⁊ ppl̓i dominatōne. Nō em̄ pn̄t qui p̄ſūt iuſte dn̄ari. ⁊ imꝑare ſubditis. niſi vigeant intellectu et ſcīa.Unde ſcribit̉ Sapīe. viij. per ſapīam habeboclaritatē ad turbas ⁊ honores apud ſeniores⁊ iuuenes. diſponā ꝑ ip̄am ppl̓os. ⁊ nationesmihi erūt ſubiecte. ꝓpter iſta ergo. facta ē decretalis ī ꝯcilio lateranen̄. ⁊ poſtea ꝑ Inno.iij. ꝯfirmata. ꝙͣuis male ſeruet̉. modicum tn̄vtile eſt bonos canones eſſe ⁊ eos nō ſeruare.¶ Ubi etiaꝫ notandū ẜm eundē Auguſti. deancho. ꝙ primuꝫ ſtudium fuit ordinatum inegipto. ibi nāqꝫ gens ſacerdotū vacare dimiſſa eſt ad inuentōeꝫ ſcīaꝝ. vt dicit ph̓us ī pͥmomethaph̓. Fuit aūt illa ordinatō ſtudij circaſciētias mathematicas. quę (vt dicit Augꝰ dedoctrina xp̄iana) vtiles ſunt ad ſacraꝫ theologiam intelligendā. etſi nō neceſſe. Et ꝙͣuisilli ſacerdotes ſacrā ſcripturam ignorarēt tn̄
ip̄am figurabāt. ⁊ ꝯditōeꝫ docētiū eā. Primoquidē qꝛ illaꝝ ſciētiaꝝ īuētores erāt ſac̄dotesqͦ ſtipēdia a ꝯmūitate ꝑcipiebāt. liberi a cēſuregali vel iudiciali exiſtentes. ẜm illud Gen̄.xlvij. ſubiecitqꝫ pharaoni ioſeph oēm terraꝫegipti p̄ter terrā ſac̄dotū: q̄ a rege fuerat tradita eis. Scd̓o ꝓpt̓ modū tradēdi illas ſcīas.qꝛ .ſ. tradiber̄t illas ſcīas ꝑ quoſdā ſil̓itudīes⁊ figuras. qd̓ ē ꝓpriū theologie. Un̄ dicit ph̓ꝰpͥmo methaphi. illos theologizaſſe eo .ſ. ꝙ figuratiue ⁊ methaphorice locuti ſūt. Ꝙ auteꝫſciāt magiſtri ī theologia ſcīas ſeculares velvarias linguas ⁊ paꝝ vl̓ nihil ſciāt l̓ ſtudeātſcripturā ſacrā valde rep̄hēſibile et incōgruūeſt. Parati (inqͥt pͥnceps apl̓oꝝ ī pͥma canonica ſua. c. iij) reddere ratōꝫ om̄i poſcēti vosde ea fide ⁊ ſpe que ī vobis eſt. Et Hiero. Sacerdotis eſt interrogatuꝫ rn̄dere de lege. nonait de philoſophia vel geometria: ſed de lege.ſ. dei. que eſt ī ſacra ſcriptura. Sed hodie clerici et religioſi nō vacāt niſi ſophiſmatibꝰ etformalitatibꝰ ⁊ methaphiſicis vel ſermonibꝰfalleratis ciceronis. Etſi canones vident nōniſi de iudicialibꝰ. Et vix aliqn̄ dignant̉ aſpicere ſacras ſcripturas. textū ſnīarum. liberūdecretoꝝ. fundamēta iuris diuini ⁊ canoniciUt impleatur illud Sapīe. Semꝑ diſcentes⁊ nunꝙͣ ad ſcientiā ꝑuenientes.Querit Auguſtinus.§. ij.de ancho. in libro vbi ſupra. Utrū magiſtrādus in theologia teneat̉ ſcire ius canonicuꝫ.Et reſpōdit ꝙ diſtinctio vniꝰ ſcientie ab alia.non accipit̉ penes rem que ꝯgnoſcit̉: ſed penes diuerſū modū ſciendi. vnde penes diuerſum moduꝫ ꝯſiderandū. ph̓ꝰ. vj. methaphiſicepoſuit diſtinctōeꝫ ſcīarum. Illa ergo eademque tractant̉ in theologia recipiunt̉ in iurecanonico. ⁊ que r̄ſpuūt̉ ibi. reſpuūt̉ ⁊ hic. vtdi. xij. omnia. ⁊ di. xv. c. ſct̄a romana. ¶ Differunt tn̄ theologia et ſcīa canonica in modoꝯſiderandi ꝙͣtū ad quinqꝫ. Primo quidē quiaa theologia det̓mināt̉ ille materie de diuinisſacramētis ⁊ alijs ac moribꝰ fideliū mō ſubtili. ⁊ quaſi ꝓpter quid. eo tn̄ modo quo in theologia aſſignari poteſt ꝓpter quid. in iure aūtcanonico. modo groſſo ⁊ poſitiuo ⁊ ſolū quiaScd̓o qꝛ illa determināt̉ a theologo pͥncipl̓rꝓpter veritatis ꝯtemplatōeꝫ. a canoniſtis pͥncipaliter ꝓpter actōeꝫ ⁊ queſtionū occurrentiū ſolutōeꝫ. ¶ Tertō qꝛ a theologis det̓mināt̉pͥncipal̓r d̓ cultu dei. ⁊ d̓ his q̄ ſpectāt ad integritatē fidei vniꝰ dei. a canoniſtis magis d̓ miniſtroꝝ ordine et eccl̓iaſticoꝝ negocioꝝ ſpectantiū ad talē cultū. Quarto qꝛ a theologiadet̉mināt̉ canones qualit̓ pijs opitulēt̉ etiādefendāt̉ ꝯtra īpios. In iure canonico qͦ opitulet̉ pijs ⁊ defēdant̉ ꝯͣ īpios. Quīto qꝛ a theologo det mināt̉ magis vniuerſaliter ⁊ in foroꝯſcientie. in quo agit̉ cauſa inter deū ⁊ hoīeꝫ