¶ Capitulum¶ Primum

qui aurē cito criminibꝰ p̄bet. diſciplina vtat̉in guſtu. vt cibo ⁊ potū ſit tꝑatus. Nā vt aitPiero. Uenter pinguis craſſum ſenſuꝫ generat. in veſtitu quoqꝫ vt humiliter induatur.Omnē luxuriam vitet. vt ſit diſciplinatus intactu. quia nil ita obnubilat rationem. ſicutactus venereus. ẜm ph̓m. Unde Ecc̄i. xix. dicitur. Uinum ⁊ mulieres a poſtotare faciūtſapientes ⁊ auferunt cor. i. ratōneꝫ ⁊ bonitatē a rixis abſtineat. ludis. tripudijs. cōuiuijspartialitatibus circa ea que ꝑtinēt ad vniuerſitatē: ſed (vt dicit̉ ꝓuer. j) exoſā habueruntdiſciplinaꝫ ꝯmuniter omnia iſta vitia hodiereperiunt̉ in ſcolaribꝰ. ⁊ aliqn̄ ī magiſtris. ⁊ideo parū ꝓficiūt. Bonitas ergo quo ad deuꝫdiſciplina quo ad ꝓximuꝫ. vtraqꝫ quo ad ſeip̄m petenda eſt a dn̄o. ¶ Debet tertō doctorſiue ſcolaris vacare acquiſitōni ſcīe. Equideꝫſcientia eoꝝ que ꝑtinent ad ſtatū ſuum. vnicuiqꝫ neceſſaria eſt. Xp̄ianus em̄ quilibꝫ ſcire debet: que ꝑtinent ad xp̄ianitateꝫ. vt mandata dei ⁊ eccleſie. medicus que ad medicineſcientiā. aduocatus etiam iuriſconſultꝰ debꝫhabere ſcientias iuris. Sacerdos q̄ ꝑtinēt addebitā miniſtratōneꝫ ſacramentoꝝ. Religioſique ꝑtinent ad religionē. et p̄latus q̄ ſpectātad debitū regimē ppl̓i. et doctor cuiuſqꝫ facultatis q̄ ad illaꝫ ꝑtinent. al̓s huius ſcientie defectus ꝑnitōſus eſt cuilibet tali. Un̄ Iſaie. v.dicit̉. Propterea captiuꝰ ductꝰ ē ppl̓us meꝰ.quia nō habuit ſcīam. ait dn̄s. Et leo papa.Si ī laicis videt̉ intollerabilis inſciētia ꝙtomagis in ſacerdotibꝰ: nec excuſatōe digna eſtnec venia. di. xxxviij. Dicit em̄ dn̄s ꝑ ꝓphetāOſee. iiij. c. quia tu ſcīam repuliſti. et ego terepellam ne ſacerdotio fungaris mihi. Et gͦti. di. xxxvj. §. ex quibꝰ. Non ſufficit prelatisbona ꝯuerſatō quo ad primū .ſ. bonitatem. ⁊honeſtas morum. quo ad ſecundū .ſ. diſciplinam. niſi addat̉ ⁊ ſcīa. ⁊ hoc eſt tertiū qd̓ poſtulatur cū dicit̉ bonitatē di. ⁊ ſcīaꝫ doce me.Licet autē ſcientia ſcripturarū vtilis ſit oībꝰmaxime eſt neceſſaria clericis. d̓ qua Hiero.Diſcamus in terris quoꝝ nobis ſcientia ꝑſeueret in celis. Et ſtudio eiꝰ maxime clerici ⁊religioſi debeant inſiſtere. vt on̄dit grati. diſ.xxxvj. ꝑ totum. tn̄ ⁊ vacare alijs ſcientijs. vtquadriuij ⁊ triuij fine ⁊ modo debitis nō prohibetur etiam clericis ⁊ religioſis. niſi ſtudium phiſice .i. medicine et legum: quod vetat̉certis perſonis eccleſiaſticis. vt dicet̉ infra.et hoc vt vtilioribꝰ vacent. Dicit em̄ Hiero.Muſica ⁊ geometria. ⁊ ariſmetrica habent inſua ſcientia veritatem: ſed nō ſunt ille ſciētiepietatis. diſti. xxxvij. ſiquis. Ubi dicit glo. ꝙde aſtronomia .i. aſtrologia. nō facit Hiero.mentōꝫ: que eſt quarta ſcientia in quadriuioque abijt indiſſuetudinem. vel forte potius.quia huic vacantes falſitates īmiſcent iudi-

tijs. et nōſolum de naturalibus: ſed et de actibus humanis ex libero arbitrio ꝓcedentibꝰex ꝯſtellationibꝰ volunt diuinare. Grāmatica aūt que eſt ianua cūctarū ſcientiaꝝ nō ſolum vtilis: ſed neceſſaria eſt. et logica ad diſputandū. ⁊ ꝯuīcenduꝫ errores. Unde Hiero.ſiquis grāmaticā artē nouit vel dialeticā. vtrecte loquēdi ratōeꝫ habeat. et inter vera falſaqꝫ diiudicet nō improbamꝰ. bi. xxxvij. ſi qͦs.Scientia philoſophie plurimū ꝯfert ⁊ ad noticiam ſacrarum lrārū. et ꝯuīcendos erroresgentiliuꝫ. Unde Augꝰ inquit. Siquid veri dedeo ſibilla aut orpheus ceteriue gentium vates .i. poete vel philoſophi dixerūt. valet quidem ad paganoꝝ vanitatē ꝯuīcendā. di. xxxvij. Et Hiero. ſi quiſpiam aduerſus mathemathicos velit ſcribere imꝑitus. matheſeosriſui patet. ⁊ aduerſus philoſophos diſputāsignoret dogmata philoſophoꝝ .ſ. riſui patet.diſ. xxxvij. qui de menſa. et in huius figurammunera tria: que magi domino obtuleruntei vtiqꝫ grata. deſignāt tres ꝑtes philoſophie(vt ait Grati. diſ. xxxvij) .ſ. naturalē cui ſuꝑponitur medicina. Aoralem cui ſupponiturcanonica ⁊ ciuilis ſcientia. Et ratōnaleꝫ quead logicam ꝑtinet. Rethorica aūt cui deẜuitpoeſis ad ꝑſuadendū plurimū valet. Unde etad p̄dicandū ⁊ in figurā tāꝙͣ rem ſibi gratā.dn̄s in lege pͥmitias mellis iuſſit ſibi offerri.deſignantē dulcedinem humane eloquētie vtvidelicꝫ in ip̄a eloquētia deo intendat place̓.et ſic hominibꝰ. nō ꝓpter ſe: ſed ꝓpter deū. Etin p̄dictoꝝ exemplum Daniel ſct̄us ꝑmiſit ſeerubiri ī ſcientia chaldea: que vtiqꝫ humanaerat Daniel̓. j. Et moyſes fuit eruditꝰ in om̄iſcientia egiptioꝝ Actuū. vij. Paulus qͦꝫ apl̓ꝰaliqua ph̓oꝝ et poetaꝝ ſuis ſcripturis indidit. Unde. j Coꝝ. xv. Snīam menādri ponit.ſ. Corrūpūt bonos mores colloquia mala etad Thi. j. pigmenidis poete v̓ſus īducit. Cretenſes ſemꝑ mēdaces male beſtie vētre pigri.⁊ ꝯtra atheniēſes diſputans arati poete vtit̉teſtimonio di. genꝰ cū ſimꝰ dei ī ip̄o viuimꝰ:mouemur ⁊ ſumus Act̉. xvij. Hiero. etiā uſꝰeſt quibuſdaꝫ v̓bis virgil̓. de ꝯſe. di. v. nunꝙͣ.et galieni et hipocratis. diſtin. eadē. ne tales.Et Augꝰ verbis lucaī. xxvj. q. v. nec mirum.In hoꝝ etiam figuram precepit dn̄s ppl̓o ſuoiſrahel expoliare egiptios. vaſis aureis ⁊ argenteis ab eis mutuatis. moraliter inſtruēsvt ſiue aurum ſapientie. ſiue argentum apudpoetas inuenimus eloquentie. illud in vſumſalutifeꝝ noſtre eruditōnis v̓tamus. vt dicitGrati. diſt. xxxvij. §. Sed ecōtra. Geda etiaꝫdicit diſt. ea. Turbat acumē legentiū et deficere cogit: qui eos a legendis ſecularibus libris omnimodis eſtimat ꝓhibendos: ī quibꝰſiqua inuēta vtilia ſūt quaſi ſua ſumere licꝫ.Eugenius papa in ſinodo ſtatuit. vt omnino